Tranh luận căng thẳng về trách nhiệm hình sự của trẻ vị thành niên

Đại biểu Nguyễn Thái Học từng ủng hộ phương án một nhưng sau khi nghiên cứu kỹ ông đã đính chính và ủng hộ phương án hai. Ảnh: M.Anh

Đại biểu không dám xem hết clip bạo lực học đường

Đáng chú ý nhất trong các phát biểu là của đại biểu Lưu Bình Nhưỡng (đoàn Bến Tre), đưa ra ý kiến ủng hộ việc áp dụng xử lý hình sự đối với người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi. Theo ông Nhưỡng, xử lý hình sự ở đây không nhất thiết là cứ phải bỏ tù các em mà áp dụng các hình thức phạt. Các hình thức này vừa đáp ứng được mục đích phòng chống tội phạm, vừa đảm bảo quyền trẻ em, vừa tạo cơ hội cho trẻ tu dưỡng để trở thành người có ích với đất nước.

Khi nói về các clip nữ sinh đánh nhau, hoặc nữ sinh cầm tuýp đánh người, clip chặn đường hành hung, bạo lực học đường, lột đồ... ông Nhưỡng đã phải thốt lên rằng, ông không dám xem hết cả clip dù ông khẳng định mình là người khá cứng rắn. “Theo tôi, hình phạt ở đây, hình phạt bằng hình sự là phương pháp giáo dục tốt nhất. Nếu chỉ giáo dục đơn thuần thì không đủ sức răn đe và phòng chống tội phạm”, ông Nhưỡng nói.

Mở đầu cho phát biểu của mình, đại biểu Nguyễn Thái Học, đoàn Phú Yên nói: “Với một cặp đầy ắp tài liệu được gửi đến các đại biểu Quốc hội có thể khẳng định rằng từ cơ quan chủ trì soạn thảo dự án luật, cơ quan chủ trì thẩm tra, UBTVQH và các cơ quan hữu quan đã làm việc với tinh thần cầu thị, trách nhiệm, khẩn trương, cật lực để chuẩn bị lại dự thảo Bộ luật Hình sự để trình Quốc hội. Chính điều này đã khiến cho các đại biểu Quốc hội phải làm việc tích cực và có trách nhiệm để xem xét bấm nút thông qua Bộ luật này trong kỳ họp. Về phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi được thiết kế theo hai phương án. Mỗi phương án đều có cơ sở mang tính thuyết phục của nó”.

Theo ông Học, với phương án một, theo báo cáo của UBTVQH có đa số ý kiến đại biểu tán thành với lý do đưa ra là tình trạng bạo lực học đường, hiếp dâm, bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản do người chưa thành niên thực hiện có chiều hướng gia tăng, cần phải xử lý hình sự. Phương án hai do Chính phủ trình và được các cơ quan có trách nhiệm ủng hộ. Phương án này phù hợp với đường lối nguyên tắc xử lý đối với trẻ chưa thành niên phạm tội. “Theo quan điểm của tôi, tôi ủng hộ phương án hai. Phương án này phù hợp với việc đấu tranh, phòng chống tội phạm trong lứa tuổi vị thành niên và phù hợp với tình hình giáo dục ở các địa phương giai đoạn này”, ông Học nói.

Bỏ phiếu chọn phương án đa số

Vấn đề tranh luận về trách nhiệm hình sự của người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi đã chiếm phần lớn trong tổng số phát biểu và tranh luận của các đại biểu Quốc hội vào sáng 24/5. Đến gần trưa, Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu - Chủ tọa điều hành phiên họp đã phát biểu ý kiến cho rằng, việc bàn về trách nhiệm hình sự của người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi là vấn đề lớn và đang tồn tại hai luồng ý kiến. Phần ý kiến nào cũng đưa ra những lập luận chặt chẽ. Trước hai phương án mà UBTVQH đưa ra, Quốc hội sẽ phát phiếu biểu quyết. Nếu phương án nào chiếm đa số thì sẽ chọn phương án đó.

Trước đó, trong văn bản giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13, UBTVQH đã đưa ra hai phương án để xin ý kiến Quốc hội do đang tồn tại ý kiến khác nhau. Phương án một là giữ như quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015. Theo đó, đối với 3 tội: “Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác” (Điều 134), “Tội hiếp dâm” (Điều 141) và “Tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản” (Điều 169) thì người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về cả tội ít nghiêm trọng, tội nghiêm trọng, tội rất nghiêm trọng và tội đặc biệt nghiêm trọng.

Phương án hai là giữ như dự thảo Luật do Chính phủ trình. Theo đó, người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về loại tội rất nghiêm trọng và tội đặc biệt nghiêm trọng mà không phải chịu trách nhiệm hình sự về tội ít nghiêm trọng hoặc tội nghiêm trọng đối với 3 tội danh nêu trên.

Theo UBTVQH, có ý kiến cho rằng, cách quy định liệt kê một số tội mà người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự như Khoản 2, Điều 12 Bộ luật Hình sự năm 2015 là chưa hợp lý. Do đó, cần lấy lại cách quy định chung và không liệt kê như Khoản 2, Điều 12 Bộ luật Hình sự năm 1999 là: “Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng”.

Ý kiến khác tán thành với việc liệt kê các tội mà người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự như Khoản 2 Điều 12, nhưng đề nghị bổ sung “Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản” (Điều 174) và “Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản” (Điều 175) nhằm xử lý nghiêm các hành vi này. Bên cạnh đó, cũng có ý kiến đề nghị giữ như quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015.

Minh Anh