Tránh nhầm lẫn sữa tiệt trùng là sữa tươi

Đây là đề nghị sau Phiên họp giám sát có chủ đề: “Quản lý sữa tươi nguyên liệu và sản phẩm sữa dạng lỏng”  của Ủy ban diễn ra ngày 28/7 vừa qua.

Lắng nghe ý kiến các bên

Trước đó, vào cuối tháng 4/2015, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cũng đã tổ chức triển khai soát xét, sửa đổi Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với sản phẩm sữa thông qua lấy ý kiến các doanh nghiệp và đại diện người tiêu dùng (NTD). Đây là động thái hết sức tích cực của Cục An toàn thực phẩm nhằm xây dựng Bộ Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sản phẩm sữa phù hợp với thực tế chăn nuôi bò sữa và chế biến sữa ở Việt Nam trong giai đoạn mới.

Trong một hội thảo về “Dinh dưỡng lành mạnh và quyền được thông tin của người tiêu dùng”  do Hội tiêu chuẩn bảo vệ người tiêu dùng VN chủ trì, bà Trần Việt Nga, Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm cho biết, trong QCVN 5-1:2010 (theo hướng dẫn của Thông tư 30/2010/TT-BYT về Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với các sản phẩm sữa dạng lỏng) chia sản phẩm sữa dạng lỏng thành 7 loại, trong đó có loại 5 là “Sữa tiệt trùng”. Trong 7 loại này, loại gây tranh cãi nhất là Sữa tiệt trùng.

Theo bà Nga, Việt Nam xây dựng khái niệm về sữa tiệt trùng theo tiêu chuẩn của Ủy ban tiêu chuẩn thực phẩm Codex quốc tế. Tuy nhiên khi vào Việt Nam, Bộ Y tế có điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam. Nếu xét về cách định nghĩa theo QCVN 5-1:2010 thì sữa tiệt trùng “là những loại sữa không phải là sữa tươi 100%”, bao gồm cả sữa bột pha sữa tươi, sữa bột pha lại.

Thế nhưng, ông Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch, Tổng thư ký Hội tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam dẫn chứng, nhiều NTD vẫn nhầm tưởng “sữa tiệt trùng” là sữa tươi vì rất ít người có thể cầm được QCVN 5-1:2010 để đối chiếu xem định nghĩa “sữa tiệt trùng” là gì. Ngoài ra, theo khảo sát, nhiều loại sữa có nhãn “Sữa tiệt trùng” sử dụng sữa bột 100% nhưng thành phần nguyên liệu ghi rất nhỏ, nếu có ai thực sự quan tâm về nguyên liệu sản phẩm cũng rất khó nhận biết để lựa chọn.

Đàn bò sữa trong nước tăng nhanh, sữa tươi nguyên liệu hiện rất dồi dào. Ảnh minh họa

Xét về mặt chất lượng, ông Nguyễn Thanh Sơn - Viện trưởng Viện Chăn nuôi (Bộ NN&PTNT) nhấn mạnh: “NTD đang bị nhầm lẫn giữa sữa tiệt trùng và sữa tươi tiệt trùng. Vậy tại sao NTD phải móc hầu bao mà không được biết là mình mua bao nhiêu % sữa tươi. Thực tế, giá những hộp sữa này ngang nhau nhưng chi phí sản xuất rất khác nhau. Sữa tiệt trùng hiện nay các nhà sản xuất pha lại từ sữa bột đã tách béo, nên khi pha lại thường đưa mỡ thực vật vào. Tuy nhiên, mỡ thực vật không thể thay thế cho AMF (là chất cực kỳ tốt trong sữa tươi)”.

Trước nhiều ý kiến đóng góp tích cực này, Cục An toàn thực phẩm đã thực hiện soát xét và khẳng định, Cục sẽ lắng nghe ý kiến các bên và sẽ thống nhất các khái niệm đang còn tranh cãi để đảm bảo quyền tiếp cận thông tin của NTD. Ngay sau đó, Cục đã triển khai lấy ý kiến doanh nghiệp và đại diện NTD. Việc lấy ý kiến đã kết thúc vào ngày 15/6.

Cần sửa đổi để minh bạch nguồn gốc

Tại cuộc họp ngày 28/7 của Ủy ban Khoa học- Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, ông Lê Văn Giang, Cục phó Cục An toàn Thực phẩm cho biết, các Quy chuẩn sữa dạng lỏng hiện hành cho dù có chính xác đến mấy với các quy định của quốc tế thì Bộ Y tế vẫn sẽ sẵn sàng lắng nghe và tiếp thu chân thành để  giải quyết những vấn đề còn tồn tại để bảo vệ người tiêu dung. Ông Giang nói: “Theo Quy chuẩn QCVN 5-1:2010, sữa tươi không có gì khó để phân biệt, nếu cần tách khái niệm để dễ nhận biết thì sẽ tách tên gọi hoàn nguyên riêng nhưng cần thêm một dòng ngoài bao bì là đã thêm sữa tươi hoặc sữa bột”.

Về phía Ủy ban Khoa học - Công nghệ và môi trường của Quốc hội, cơ quan này đã có đề nghị nên sửa đổi quy chuẩn kỹ thuật về sữa dạng lỏng (QCVN: 5-1:2010), đặc biệt là khái niệm “sữa tiệt trùng” để minh bạch nguồn gốc nguyên liệu sản xuất. Đề nghị này nêu rõ: “Nên tách thành 2 khái niệm là “sữa hoàn nguyên” và “sữa pha lại tiệt trùng” (theo đúng tiêu chuẩn quốc tế Codex Stan 206 -1999 và TCVN 7029:2009).

Ủy ban Khoa học - Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cũng ghi nhận những thành công của Bộ Y tế trong việc đảm bảo tiêu chuẩn sữa và kiểm tra an toàn vệ sinh thực phẩm trong ngành sữa. QCVN 5-1:2010 cũng phát huy tác dụng ở thời điểm nhất định, khi mà sữa tươi nguyên liệu trong nước còn ít, thị trường chủ yếu là sữa bột pha lại. Tuy nhiên, đến nay, lượng sữa tươi nguyên liệu dồi dào hơn, phương thức chế biến sữa dạng lỏng cũng có sự đa dạng hơn. Người tiêu dùng quan tâm hơn tới việc sử dụng sữa tươi tự nhiên và cần được biết rõ nguyên liệu đầu vào của sản phẩm sữa dạng lỏng có chứa sữa tươi hay không. Vì thế, tên gọi “Sữa tiệt trùng” không còn phù hợp và khái niệm này không phản ánh được nguyên liệu đầu vào của chế biến sữa tiệt trùng là có tươi hay không, tỷ lệ sữa tươi là bao nhiêu % trong sản phẩm.

Phong Lê/Báo Gia đình & Xã hội