Tránh việc mở đường cho vay nặng lãi

Phần lớn các ý kiến không đồng tình với đề xuất trong tờ trình là cho phép nâng trần lãi suất lên đến 300%.

Đề xuất nâng trần lãi suất lên 300%

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) Nguyễn Văn Giàu đã thay mặt Chính phủ trình bày Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Dân sự - phần liên quan đến lãi suất huy động vốn, cho vay vốn của TCTD và một số quy định khác liên quan đến việc áp dụng lãi suất cơ bản do NHNN công bố.

Một trong những điểm chính của phần sửa đổi này là sẽ chọn “lãi suất trái phiếu Kho bạc” thay cho “lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố” tại các quy định có liên quan đến lãi suất trong Bộ luật Dân sự và quy định về trần lãi suất đối với các hoạt động vay, cho vay vốn, thực hiện nghĩa vụ dân sự.

Cụ thể, Dự án Luật đề xuất quy định lãi suất vay do các bên thoả thuận nhưng không được vượt quá 300% lãi suất trái phiếu Kho bạc (TPKB) thấp nhất của lần phát hành cuối cùng trước thời điểm cho vay. Nghĩa là sẽ tăng gấp đôi so với mức đã được quy định hiện nay (Khoản 1, Điều 476, Bộ luật Dân sự quy định lãi suất vay do các bên thoả thuận không được vượt quá 150% của lãi suất cơ bản do NHNN công bố-PV).

Nếu quy định này được áp dụng, với mức lãi suất cơ bản NHNN đang áp dụng là trên 8% thì đồng nghĩa các TCTD có thể cho vay với mức lãi suất 24%.

Theo ông Nguyễn Văn Giàu, cần có những điều chỉnh này nhằm thực hiện chủ trương tự do hoá lãi suất hiện nay của Việt Nam cũng như các chuẩn mực, thông lệ quốc tế.

Thực tế, từ tháng 6/2002, theo chỉ đạo của Chính phủ, NHNN đã bãi bỏ quy định các TCTD phải ấn định lãi suất cho vay theo lãi suất cơ bản cộng biên độ. Vì vậy, NHNN công bố lãi suất cơ bản nhưng chỉ với mục đích định hướng lãi suất thị trường. Chỉ trong trường hợp đặc biệt mới thực hiện can thiệp vào lãi suất các TCTD để ổn định mặt bằng lãi suất.

Ngoài ra, NHNN đang nghiên cứu xây dựng Dự án Luật Ngân hàng Nhà nước (sửa đổi) để trình QH thông qua vào kỳ họp tháng 10/2008 cũng theo định hướng “NHNN không còn quy định về lãi suất cơ bản”.

Nên lấy mức vay các ngân hàng thương mại lớn làm chuẩn

Tuy nhiên, những đề xuất này đã nhận được khá nhiều ý kiến khác nhau. Một số ĐB thậm chí còn phản ứng khá mạnh và cho rằng như vậy sẽ làm mất sự kiểm soát của Nhà nước và mở đường cho vay nặng lãi.

Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội Đinh Văn Nhã cho rằng nên căn cứ vào lãi suất Kho bạc dài hạn là hợp lý nhất, vì lãi suất này không ấn định theo biện pháp hành chính mà có sự chênh lệch đủ hấp dẫn khách hàng. Tất cả các nước theo kinh tế thị trường đều lấy lãi suất trái phiếu Kho bạc làm căn cứ.

Còn ông Phùng Quốc Hiển - Chủ nhiệm Uỷ ban Tài chính - Ngân sách của Quốc đặt vấn đề: Lãi suất tín dụng là giá người muốn sử dụng vốn phải trả cho người sở hữu vốn. Giá này lên xuống theo cung cầu tiền tệ. Nếu chọn “lãi suất trái phiếu Kho bạc” thay thế cho “lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố” tức là chạy theo cơ chế thị trường, vậy việc quản lý của Nhà nước trong vấn đề này nằm ở đâu?

Với đề xuất nâng trần lãi suất lên đến 300% cũng không nhận được sự đồng thuận cao. Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật của Nguyễn Văn Thuận cho rằng, nâng trần lãi suất lên gấp đôi hiện nay là không thuyết phục. “Nếu vì lý do lãi suất thị trường tăng nên phải quy định trần lãi suất tăng thì sau này, nếu trần lãi suất là “300% của lãi suất TPKB thấp nhất của lần phát hành cuối cùng” mà vẫn còn thấp so với lãi suất thị trường thì có phải sửa đổi Luật nữa không?” - Ông Thuận đặt vấn đề.

Chủ nhiệm Uỷ ban Tài chính - Ngân sách Phùng Quốc Hiển nhấn mạnh: Mục đích của quy định về lãi suất trong Luật Dân sự không chỉ nhằm hạn chế việc cho vay nặng lãi mang tính bóc lột mà còn giúp định hướng lãi suất đối với các quan hệ về vay, cho vay trong các giao dịch dân sự. Cho nên, nếu quy định như vậy sẽ tác động tiêu cực tới quan hệ vay, cho vay trong các giao dịch dân sự của người dân.

Nếu chúng ta chấp nhận mức trần lãi suất cho vay 300% sẽ mở ra cơ hội cho các ngân hàng chạy đua lãi suất. Điều này sẽ dẫn tới nguy cơ các doanh nghiệp chỉ cần vay xong vốn đã, chưa cần biết lỗ lãi hiệu quả ra sao và khi đến hạn không có trả thì phá sản, gây nên hiệu ứng sụp đổ dây chuyền.

Bên cạnh đó, một số ĐB đưa ra các giải pháp mang tính trung hoà. Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Lê Quốc Dung đề xuất nên lấy lãi suất của Ngân hàng thương mại (NHTM) cho vay thấp nhất làm chuẩn để áp làm lãi suất chung, đồng thời, nên có biên độ điều chỉnh kéo lãi suất của các NHTM khác xuống ngang bằng để có lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra của QH Vũ Viết Ngoạn đề xuất cụ thể, nên áp dụng lãi suất cho vay trung bình của 5 NHTM lớn nhất và danh sách 5 NHTM này sẽ do Ngân hàng Nhà nước công bố.

Hoàng - Sơn