Triển khai Nghị quyết số 21-NQ/TW: 90% nam nữ trước khi kết hôn được tư vấn, khám sức khoẻ

Tư vấn, khám sức khoẻ tiền hôn nhân góp phần nâng cao chất lượng dân số

Theo Tổng cục Dân số-KHHGĐ, mối quan tâm hàng đầu của ngành dân số hiện nay chính là nâng cao chất lượng dân số. Trong lĩnh vực của mình, ngành Dân số đảm trách nâng cao chất lượng dân số đầu đời nhằm cải thiện chất lượng giống nòi.

Để thực hiện nhiệm vụ quan trọng này, ngành Dân số đề ra phương án dự phòng 3 cấp: Cấp 1 là tư vấn-khám sức khỏe tiền hôn nhân để thanh niên nam nữ sắp kết hôn nhận biết và phòng tránh các rủi ro liên quan đến sức khỏe sinh sản, hạn chế thấp nhất các nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của con cái.

Tư vấn sức khoẻ tiền hôn nhân cho nam, nữ thanh niên tại huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn. Ảnh: V.Thu

Cấp 2 là sàng lọc trước sinh, tức là kiểm tra nhằm phát hiện sớm các tật, bệnh của thai nhi để đưa ra các cảnh báo cũng như biện pháp xử lý kịp thời, thỏa đáng. Cấp 3 là sàng lọc sau sinh, tức là kiểm tra tình trạng tật, bệnh của em bé ngay khi chào đời.

Nếu thực hiện đầy đủ 3 cấp dự phòng nói trên, chất lượng dân số đầu đời của Việt Nam sẽ nhanh chóng nâng cao và thực tế cũng đã kiểm chứng phương án dự phòng 3 cấp đã mang lại hiệu quả. Nhiều địa phương trong cả nước từ năm 2011 đến nay đã thực hiện nhiều mô hình "Tư vấn, khám sức khoẻ tiền hôn nhân".

Không chỉ giúp phương án dự phòng 3 cấp đạt mục tiêu nâng cao chất lượng dân số đầu đời, tư vấn, khám sức khỏe tiền hôn nhân của ngành dân số còn là một trong số ít giải pháp đảm bảo quyền lợi của trẻ vị thành niên, đặc biệt là trẻ em gái từ 15-19 tuổi.

Hoàn thiện chính sách về nâng cao chất lượng dân số

Tại Nghị quyết số 21-NQ/TW về công tác dân số trong tình hình mới đặt ra mục tiêu tới năm 2030, 90% nam nữ trước khi kết hôn được tư vấn, khám sức khoẻ tiền hôn nhân.

Nghị quyết đồng thời đặt ra giải pháp, nhiệm vụ về hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật về dân số là: Tiếp tục hoàn thiện chính sách, pháp luật về dân số gắn với xây dựng gia đình hạnh phúc. Nâng cao hiệu lực pháp lý trong quản lý và tổ chức thực hiện, bảo đảm đầy đủ quyền và nghĩa vụ của người dân, triển khai toàn diện các nội dung của công tác dân số.

Hiện nay, Bộ Y tế đang soạn thảo dự thảo Luật dân số. Mới đây, Bộ Y tế cũng đã có dự thảo tờ trình Chính phủ về dự án Luật Dân số và dự thảo Luật Dân số để các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước nghiên cứu, đóng góp ý kiến.

Một trong số các vấn đề được quan tâm, được Bộ Y tế đánh giá là chính sách cơ bản trong Luật Dân số là nội dung về tư vấn, khám sức khoẻ trước hôn nhân.

Theo dự thảo tờ trình của Bộ Y tế, quy định về tư vấn và khám sức khỏe trước hôn nhân có mục tiêu: Nâng cao chất lượng dân số, chất lượng cuộc sống, bảo đảm hạnh phúc hôn nhân, cụ thể là: Bảo đảm cuộc hôn nhân bền vững; sinh ra những đứa trẻ khỏe mạnh; phòng, tránh các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Đến năm 2030, tỷ lệ nam nữ thanh niên được tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn đạt 90%.

Bộ Y tế cũng đề ra các giải pháp:

Giải pháp 1: Giữ nguyên hiện trạng theo quy định của pháp luật hiện hành, khuyến khích nam, nữ, người có nguy cơ cao ảnh hưởng đến việc mang thai, sinh con và con có nguy cơ bị bệnh, tật bẩm sinh thực hiện tư vấn, khám sức khỏe trước hôn nhân. Nhà nước hỗ trợ kinh phí tư vấn, khám sức khỏe trước hôn nhân cho người trong độ tuổi sinh đẻ có nguy cơ cao ảnh hưởng đến việc mang thai, sinh con và con có nguy cơ bị bệnh, tật bẩm sinh.

Giải pháp 2: Giữ nguyên hiện trạng theo quy định của pháp luật hiện hành.

Tuy nhiên, Bộ Y tế kiến nghị lựa chọn phương án 1 với lý do: Tư vấn, khám sức khỏe trước hôn nhân mới được triển khai ở nước ta theo dạng mô hình, nhưng nó đã nhận được sự quan tâm, ủng hộ của đông đảo tầng lớp cán bộ, nhân dân trong cả nước. Nhìn chung, tác động tích cực của hoạt động này được cả cán bộ, nhân dân và người cung cấp dịch vụ đánh giá cao. Trong giai đoạn hiện nay, khuyến khích khám sức khỏe trước hôn nhân, đồng thời quy định Nhà nước hỗ trợ kinh phí cho người trong độ tuổi sinh đẻ có nguy cơ cao (giải pháp 1) là phù hợp và có tính khả thi về việc thực hiện và điều kiện ngân sách.

Trong Dự thảo Luật Dân số được Bộ Y tế đưa ra lấy ý kiến rộng rãi có nêu:

“Điều 39. Tư vấn, khám sức khỏe trước hôn nhân

1. Khuyến khích nam, nữ, người có nguy cơ cao ảnh hưởng đến việc mang thai, sinh con và con có nguy cơ bị bệnh, tật bẩm sinh thực hiện tư vấn, khám sức khỏe trước hôn nhân, tự nguyện trao đổi thông tin về kết quả khám sức khỏe và những ảnh hưởng đến việc mang thai, sinh con và con có nguy cơ bị bệnh, tật bẩm sinh.

2. Tư vấn sức khỏe trước hôn nhân được thực hiện trước và sau khi khám sức khỏe trước hôn nhân theo nguyên tắc tự nguyện, tôn trọng nhân thân và bảo đảm bí mật riêng tư, phù hợp với pháp luật hiện hành.

3. Cơ quan quản lý nhà nước về y tế, dân số có trách nhiệm tuyên truyền về lợi ích thực hiện khám sức khỏe trước hôn nhân; giúp đỡ, hỗ trợ người có nguy cơ cao tham gia khám sức khỏe trước hôn nhân.

4. Khuyến khích tổ chức, cá nhân tham gia đầu tư, xây dựng cơ sở dịch vụ tư vấn và khám sức khỏe trước hôn nhân.

5. Chính phủ quy định việc hỗ trợ kinh phí khám sức khỏe trước hôn nhân cho một số đối tượng”.

Việc xây dựng, ban hành Luật Dân số, trong đó có nội dung về tư vấn, khám sức khoẻ tiền hôn nhân chính là một trong những giải pháp thực hiện hiệu quả nội dung Nghị quyết số 21-NQ/TW về công tác dân số trong tình hình mới.

T.Nguyên