Từ sức khỏe NSND Anh Tú, cảnh báo về những biến chứng nguy hiểm của tiểu đường

Điều trị cho bệnh nhân biến chứng bàn chân tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương. Ảnh: Q.An

Biến chứng về mắt rất dễ gặp với người tiểu đường

Theo thông tin từ nghệ sĩ Trương Nhuận - nguyên Giám đốc Nhà hát Tuổi trẻ, NSND Anh Tú hiện đã bị tiểu đường biến chứng, khiến mắt anh gần như mờ, không nhận ra ai. “Phải cúi rất gần, nghe giọng nói anh mới nhận ra. Lúc tôi đến thăm (NSND Anh Tú - PV), anh còn nói được, cúi gần còn nhận ra tôi. Bây giờ, mọi người vào, anh gần như không nói, không nhận ra nữa”, nghệ sĩ Trương Nhuận cho biết.

Tiểu đường (đái tháo đường) là bệnh rối loạn chuyển hóa đường mãn tính, hậu quả là làm tăng đường huyết kéo dài. Lượng đường trong máu cao lâu ngày sẽ khiến cho quá trình oxy hóa diễn ra mạnh mẽ, từ đó gây tổn thương tới các mạch máu và tế bào.

Điều đáng nói là bệnh phát triển khá “thầm lặng” với những dấu hiệu tương đồng nhiều bệnh khác, khiến người mắc phải đôi khi rất khó nhận ra. Các bác sĩ cho biết, với một người đi khám phát hiện mắc tiểu đường, họ đã tăng đường huyết từ 5-7 năm trước mà không hề biết.

Biến chứng cấp tính xảy ra đột ngột trong thời gian ngắn, bệnh nhân có thể hôn mê, thậm chí rất dễ tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. Nguyên nhân có thể do quá liều thuốc hạ đường huyết hoặc insulin, ăn uống kiêng khem quá mức hoặc không ăn nhưng vẫn dùng thuốc, uống rượu nhiều, tập luyện quá sức... Bệnh nhân sẽ cảm thấy cồn cào, run rẩy, vã mồ hồi, choáng váng, đánh trống ngực.

Nếu hạ đường huyết ở thể nhẹ hay trung bình có thể chỉ cần cho bệnh nhân ăn cháo loãng, súp hay uống một cốc nước đường và nằm nghỉ ngơi, khi tỉnh táo lại thì cần bổ sung dưỡng chất cho cơ thể. Nhưng nếu bệnh nhân bị hạ đường huyết nặng, cần nhanh chóng đưa họ đi cấp cứu. Trường hợp tăng đường huyết quá cao, bệnh nhân có thể hôn mê.

Biến chứng về mắt như trường hợp NSND Anh Tú là một trong số những biến chứng mãn tính thường gặp của bệnh tiểu đường. Theo đó, người bệnh tiểu đường sẽ có nguy cơ mắc phải bệnh võng mạc mắt cao hơn. Nguyên nhân là lượng đường huyết trong máu cao làm cho các mạch máu bị nhỏ lại, võng mạc bị tắc nghẽn, có thể bị vỡ gây tấy đỏ và sưng ứ gây ra tổn thương mắt. Ngoài ra, bệnh cũng làm tăng nguy cơ đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp và thậm chí dẫn đến mù lòa.

Thống kê của Hiệp hội Đái tháo đường Mỹ, 90% người tiểu đường sẽ có biến chứng võng mạc sau 10-15 năm mắc bệnh. Theo PGS.TS Nguyễn Thị Bích Đào - Phó Chủ tịch Hội Nội tiết và Đái tháo đường Việt Nam, ở giai đoạn không tăng sinh, dù võng mạc đã có tình trạng xuất tiết, xuất huyết nhưng người bệnh chưa nhận thấy triệu chứng mà chỉ có các biểu hiện dễ nhầm lẫn với tật khúc xạ như nhìn mờ, khó quan sát vào buổi tối… thường bị bỏ qua. Khi không được phát hiện và kiểm soát kịp thời, bệnh dễ chuyển sang giai đoạn tăng sinh. Lúc này, võng mạc bị tổn thương nặng với các dấu hiệu rõ rệt như ruồi bay, nhìn sai màu, thấy nhiều đốm đen trước mắt… hay đột ngột mất thị lực.

Nhiều biến chứng đáng sợ

Bệnh viện Nội tiết Trung ương và các cơ sở điều trị bệnh tiểu đường thường xuyên tiếp nhận, điều trị các bệnh nhân có biến chứng mãn tính tiểu đường. Tại khoa Chăm sóc bàn chân của viện có hàng chục bệnh nhân, rất nhiều người bị biến chứng bàn chân – một trong số những biến chứng gặp nhiều nhất ở người tiểu đường.

Tại một hội thảo do Bệnh viện Bạch Mai tổ chức, GS David Campbel, Đại học Havard (Mỹ) cho biết, mỗi năm trên thế giới có khoảng 4,6 triệu ca tử vong do tiểu đường, 2/3 trong số này phải cắt cụt chi với chi phí điều trị rất lớn. Đó là do đặc điểm về giải phẫu và sinh lý nên với người bị tiểu đường, chi dưới dễ bị tổn thương hơn. Tổn thương thần kinh, vi mạch ở chi dưới dẫn đến rối loạn cảm giác, ngứa, tê bì, giảm cảm giác đau hay nóng, lạnh vì vậy mà bệnh nhân không phát hiện ra mình bị thương. Chỉ một vết thương nhỏ cũng dẫn đến loét, lâu lành và hoại tử, dễ bị nhiễm khuẩn và dẫn đến nguy cơ cắt cụt nếu không chăm sóc và điều trị đúng. Theo GS David Campbel, rất nhiều bệnh nhân trẻ tuổi đã phải cắt cụt chi dưới gối để bảo toàn tính mạng.

Bệnh nhân N.H.C (41 tuổi, ở Đống Đa, Hà Nội) có thâm niên mắc tiểu đường 17 năm nhưng trong quá trình điều trị lại không uống thuốc đều đặn và thường tự mua thuốc điều trị tại nhà. Cách đây không lâu, trên chân của anh mọc một vài mụn nước ở ngón chân cái. Anh C nghĩ do nóng hoặc ảnh hưởng của bệnh thận nên bị vậy chứ không mảy may nghĩ là biến chứng của bệnh tiểu đường.

Sau đó 2-3 ngày, mụn nước vỡ ra, ngón chân cái anh C sưng nề, chuyển sang màu đen bầm như tụ máu kèm theo sốt. Ngay ngày hôm sau, anh nhập viện Bệnh viện Nội tiết Trung ương trong tình trạng tấy đỏ toàn bộ bàn chân phải, loét hoại tử nghiêm trọng. Tại đây, các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân hoại tử bàn chân do đái tháo đường túyp 1, biến chứng thần kinh ngoại vi, thần kinh tự động.

Các bác sĩ, điều dưỡng Khoa Chăm sóc bàn chân (Bệnh viện Nội tiết Trung ương) đã tiến hành cắt lọc phần thịt hoại tử, tháo bỏ ngón cái bàn chân phải của bệnh nhân C.

Được biết, ngoài các vết loét ở chân, bệnh nhân C cũng gặp nhiều biến chứng khác do căn bệnh đái tháo đường gây nên: Sụt cân nghiêm trọng từ 75kg xuống còn 49kg, người gầy yếu, mệt mỏi; biến chứng về thận và các bộ phận khác trên cơ thể. Đó là do người bị bệnh tiểu đường thường có lượng đường trong máu cao - nguyên nhân gây tổn thương các tế bào vi mạch thận, làm rối loạn chức năng lọc của thận và bài tiết nước tiểu, dẫn đến các vấn đề về thận (có thể dẫn đến suy thận hoặc bệnh thận giai đoạn cuối không hồi phục, phải chạy thận hoặc ghép thận).

Bệnh nhân tiểu đường có thể gặp biến chứng về chuyển hóa, rối loạn Lipid máu. Bệnh nhân còn có thể gặp tổn thương mạch máu lớn, tổn thương mạch máu nhỏ. Trong đó, các bệnh lý thần kinh thực vật, khiến bệnh nhân bị tổn thương thần kinh thực vật điều khiển huyết áp, chi phối hoạt động hệ tiêu hóa, tiết niệu, sinh dục, với các biểu hiện như: Tụt huyết áp, ngất, đổ mồ hôi, nôn, buồn nôn, tiểu tiện không tự chủ, đại tiện táo hoặc lỏng, lãnh cảm, rối loạn chức năng sinh dục…

Theo thống kê của Chương trình Phòng ngừa bệnh tiểu đường Quốc gia, trên 65% số ca tử vong ở người bệnh tiểu đường là do bệnh tim mạch và đột quỵ. Lượng đường trong máu cao làm tăng sự lắng đọng mỡ ở thành mạch và chậm dòng chảy của máu. Từ đó, khiến các mạch máu bị hẹp không thể bơm đủ máu đến tim, dẫn đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch.

Quỳnh An