Từ việc Hoa hậu nói tiếng Anh Không ai hiểu: “Lộ mảng tối” trong dạy và học ngoại ngữ

Dạy và học tiếng Anh trong các trường học ở Việt Nam vẫn bộc lộ nhiều bất cập. Ảnh minh họa: Q.A

Nói ngoại ngữ như gió, nhưng khó hiểu

Đoạn clip nói tiếng Anh của Hoa hậu Đông Nam Á 2014 Vũ Trần Triều Thu khi làm giám khảo cuộc thi Mister International 2015 diễn ra tại Philippines được đưa lên mạng đã gây nhiều tranh cãi trong những ngày gần đây. Trong clip này, cô hoa hậu 9X đã khiến tất cả những người có mặt trong khán trường phải “mắt tròn mắt dẹt” không hiểu điều gì, thậm chí là cười ồ lên sau khi Triều Thu nói “tiếng Anh” xong.

Dù có giải thích, song việc vốn tiếng Anh kém cỏi của Hoa hậu Triều Thu là điều ai cũng phải thừa nhận sau khi xem đoạn clip nói trên. Chuyện một Hoa hậu, người mẫu, hay nhân vật showbiz Việt “yếu” ngoại ngữ vốn không phải điều mới mẻ với dư luận Việt Nam. Trước Thu Vũ, Hoa hậu Thế giới người Việt - Diễm Hương từng bị “ném đá” khi viết sai danh hiệu của mình bằng tiếng Anh, Hoa hậu Kỳ Duyên từng học chuyên tiếng Pháp cũng bị “ném đá” vì nói tiếng Pháp “dở tệ” ngay tại trường cô đang theo học.

Trên thực tế, chuyện học sinh, sinh viên Việt Nam dù được học ngoại ngữ nhiều trên trường, học thêm ở các trung tâm ngoại ngữ, song khi ra nước ngoài hoặc tham gia các hoạt động giao lưu quốc tế đều rất thiếu tự tin, thậm chí né tránh trong giao tiếp vì nói tiếng Anh kém. Điều này cho thấy, chương trình, cách dạy ngoại ngữ ở nước ta còn bộc lộ nhiều hạn chế, cả giáo viên lẫn học sinh vẫn còn nặng về học để đi thi chứ không phải học để ứng dụng thực tế. Dù môn tiếng Anh cũng đã được đưa vào nhà trường từ nhiều năm nay, thậm chí ngay ở bậc học mầm non, trẻ em cũng được tiếp cận với môn học này.

Không ngạc nhiên về trình độ của Hoa hậu nói kém tiếng Anh, khiến người nghe không hiểu, thầy Trần Văn Hưng hiện đang dạy Ngoại ngữ cho các trung tâm ở Hà Nội cho hay: “Không chỉ một số hoa hậu, người nổi tiếng mà nhiều người dù đã từng được học tiếng Anh 5 - 7 năm trong các nhà trường, xét ra lại không bằng học một khóa tiếng Anh giao tiếp theo cách nghiêm túc. Hầu hết học sinh, sinh viên học để đi thi, nặng về lý thuyết để làm bài tập. Dù có thể đạt điểm thi viết, nhưng kỹ năng nghe, nói thì hầu như lại rất kém”.

Yếu từ thầy tới trò, lẫn chương trình

Chỉ ra một thực trạng dạy và học tiếng Anh ở Việt Nam còn nhiều bất cập, PGS.TS Nguyễn Văn Độ - Trưởng khoa Ngoại ngữ (ĐH Thăng Long) cho biết: “Mặc dù đã được đầu tư, định hướng rất cụ thể, song trình độ tiếng Anh người Việt phát triển chưa tương xứng. Hiện tượng học sinh, sinh viên ra trường chóng quên khả năng tiếng Anh do không được thường xuyên trau dồi, vận dụng. Các trường cần tăng cường số tiết học ngoại ngữ, tổ chức các hoạt động giao lưu, hợp tác với nước ngoài để sinh viên tiếp cận, tự trải nghiệm giao tiếp, học tập”.

Còn theo bà Nguyễn Thị Ngọc Ánh - Viện Khoa học giáo dục Việt Nam: “Qua khảo sát việc dạy và học trong các trường phổ thông hiện nay cho thấy, vẫn còn gặp nhiều khó khăn trong việc phát triển ngoại ngữ. Đối với giáo viên, vẫn bị chi phối nhiều thời gian trong soạn giáo án, thu thập tài liệu trong khi chương trình học, sách giáo khoa còn nhiều bất cập. Nhiều trường chưa được đầu tư phòng máy để rèn luyện, bổ trợ trong việc học tiếng Anh. Để cải thiện, khâu đào tạo giáo viên ngoại ngữ phải đạt chuẩn, các trường học cần được trang bị phương pháp dạy học hiện đại hỗ trợ giáo viên và học sinh”.

Tính đến thời điểm này, Đề án Ngoại ngữ Quốc gia 2020 đã chính thức bước sang năm thứ năm. Dù có một số thành công bước đầu, song Đề án vẫn bộc lộ một số khó khăn, đặc biệt là nâng cao chất lượng đầu vào và chuẩn đầu ra môn tiếng Anh cho học sinh các bậc học phổ thông. Theo một số giáo viên, hạn chế lớn nhất của việc nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ trong trường phổ thông chính là việc chúng ta đang thiếu nguồn giáo viên chất lượng, sách giáo khoa tiếng Anh đang sử dụng chưa lôi cuốn học sinh, một bộ phận giáo viên tiếng Anh thiếu thời gian, động lực phát triển nghề nghiệp…

Đánh giá về phát triển dạy và học ngoại ngữ trong các nhà trường hiện nay, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Vinh Hiển thẳng thắn cho biết: “Trong những năm qua, Bộ đã triển khai nhiều hoạt động liên quan đến việc tổ chức dạy học môn tiếng Anh phổ thông trong phạm vi Đề án Ngoại ngữ Quốc gia 2020. Tuy nhiên, việc triển khai dạy học môn tiếng Anh phổ thông đang còn nhiều khó khăn. Bộ cùng với các ban, ngành, địa phương đã xây dựng một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tuyển dụng, sử dụng, bồi dưỡng giáo viên tiếng Anh, đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mới sắp tới”.

Quang Anh