Vấn đề trọng yếu đối với tương lai Việt Nam

* Hệ thống giáo dục Việt Nam đang có một nhà tiên phong thật sự

* Mỹ tự hào được làm việc với các đối tác Việt Nam

Sau khi nêu bật những thành tựu nhiều mặt mà Việt Nam đã đạt được trong thời gian qua, ông Michael W.Marine cũng thẳng thắn chỉ ra những khiếm khuyết trong hệ thống giáo dục đại học và sau đại học ở Việt Nam. GĐ&XH xin lược trích bài phát biểu tâm huyết và nhiều thông tin này.

Đại sứ M. W. Marine

Tuy tăng trưởng kinh tế lâu bền của Việt Nam đã tốt hơn dự kiến, và nhân dân Việt Nam vẫn cực kỳ ưu tiên giáo dục, song hạ tầng cơ sở về mặt con người ở đây chưa phát triển đúng mức để đáp ứng các nhu cầu tăng trưởng. Điều này đúng với mọi cấp trong hệ thống giáo dục, và nhất là tình trạng của giáo dục sau đại học càng có nhiều điều gây lo ngại.

Vai trò cơ bản của các trường đại học là cung cấp giáo dục vì lợi ích xã hội và kinh tế, và tạo ra kiến thức và đổi mới. Về mọi mặt, các trường đại học của Việt Nam đều đang không thực hiện được các nghĩa vụ này. Theo Bản báo cáo phát triển thế giới 2006 của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam tụt lại sau các nước khác trong khu vực, khi mà chỉ có 2% dân số được học hành trong 13 năm hoặc nhiều hơn.

Báo cáo này cũng lưu ý rằng, Việt Nam xếp hạng chót trong khu vực, nếu xét theo tỷ lệ người trong độ tuổi 20-24 tuổi chỉ có 10% học đại học. Ngược lại, Trung Quốc có tỷ lệ 15% số người trong độ tuổi đại học được học đại học, Thái Lan là 41% và Hàn Quốc là 89%.

Tháng trước, 1,8 triệu thí sinh đi thi đại học để giành 300.000 suất trúng tuyển trên toàn quốc. Tuy là con số nhỏ song cũng đã tăng lên nhiều so với năm 1990, khi mà số thí sinh trúng tuyển trên cả nước chỉ hơn 150.000 người. Tuy nhiên, những con số thống kê làm các chuyên gia lo ngại là ở chỗ, số lượng giáo viên hầu như không thay đổi trong 17 năm qua. Rõ ràng là hệ thống này đang bị kéo căng.

Vai trò thứ hai của trường đại học là tạo ra kiến thức và đổi mới. Một lần nữa, Việt Nam không theo kịp các nước láng giềng. Trong năm 2006, các giáo sư và sinh viên ĐHTH Quốc gia Seoul đã xuất bản 4.556 bài viết khoa học, ĐHTH Bắc Kinh có gần 3.000. Để so sánh, cả ĐHTH Quốc gia Việt Nam và ĐH Bách khoa Hà Nội chỉ có 34 bài viết như vậy.

Số lượng các ứng dụng bằng sáng chế trong nước là một thước đo hữu ích về khả năng đổi mới của một nước. Bản báo cáo 2006 của Ngân hàng Thế giới cho thấy, có 40.000 ứng dụng bằng sáng chế được thực hiện ở Trung Quốc trong khi Việt Nam chỉ có 2...

Hệ thống giáo dục Việt Nam có một nhà tiên phong thực sự, đó là TS. Nguyễn Thiện Nhân, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT). Ông mới được bổ nhiệm kiêm nhiệm chức vụ Phó Thủ tướng. Là cựu nghiên cứu sinh Fulbright, có bằng MBA của trường ĐHTH Oregon và tham gia nhiều khoá nghiên cứu sinh của Harvard, từng là Phó Chủ tịch UBND TP. HCM, ông Nhân đã đặt ra những mục tiêu cụ thể để thay đổi môi trường học thuật của Việt Nam.

Đại sứ M.W. Marine: Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân là người tiên phong của hệ thống giáo dục Việt Nam.

Các mục tiêu đó bao gồm, phổ cập giáo dục, đặc biệt chú trọng tuyển sinh học sinh nữ, người thiểu số và người thiệt thòi, những người không được học hành đầy đủ trong hệ thống hiện nay; cải tổ các chương trình đào tạo giáo viên và giáo trình quốc gia của mọi môn học ở mọi cấp.

Bản kế hoạch của ông cũng kêu gọi việc phát triển một quy trình thi cử, xếp hạng, cấp bằng nhất quán và chuẩn hoá, chú trọng đào tạo nghề để trang bị tốt cho lực lượng lao động của Việt Nam trong thế kỷ 21, liên kết với các học viện của Đức và Mỹ, và nâng cấp một số trường đại học Việt Nam đạt đẳng cấp quốc tế.

Theo Bản báo cáo của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam rất cần thêm những người có bằng tiến sĩ cho các trường đại học đang bị quá tải. Vì vậy, Bộ GD&ĐT đặt mục tiêu đào tạo thêm 20.000 tiến sĩ cho đến năm 2010. Lý tưởng nhất là 10.000 trong số đó sẽ có bằng của các trường nước ngoài, trong đó có 2.500 người được đào tạo tại Mỹ.

Ngoài những mục tiêu cụ thể này, các nhà lãnh đạo chính phủ cũng nhận thức về tầm quan trọng của khả năng sử dụng ngoại ngữ - đặc biệt là tiếng Anh - đối với các học sinh từ cấp tiểu học, cũng như tăng cường khả năng về công nghệ thông tin.

Trong tất cả các lĩnh vực này, nước Mỹ không chỉ có thể giúp đỡ mà còn muốn làm đối tác với Chính phủ và nhân dân Việt Nam, để xử lý những khiếm khuyết và tạo ra một môi trường và hệ thống giáo dục mà mọi người Việt Nam có thể tự hào về nó...

Mỹ là nước có nhiều trường đại học hàng đầu nổi danh trên thế giới, song sức mạnh của nền giáo dục của chúng tôi nằm trong bề rộng và chiều sâu đáng kể của các học viện Mỹ. Với hơn 4.000 trường cao đẳng và đại học được xếp loại, quả thực ai cũng có trường dành cho mình. Một số trường tuyệt vời – như ĐHTH Hawaii hay Harvard – đã có những hợp tác quan trọng về giáo dục với Việt Nam, và nhiều trường khác đang thăm dò triển vọng hoạt động ở Việt Nam...

William Butler Yeats đã nói: “Giáo dục không phải là đổ cho đầy một cái xô, mà là thắp lên một ngọn lửa”. Khi chúng ta nhìn về tương lai của nền giáo dục Việt Nam, điều tôi hy vọng nhất là ngọn lửa học tập sẽ ngày càng bừng sáng và ánh sáng của nó sẽ soi tỏ mọi nơi chốn của đất nước tươi đẹp, hấp dẫn này.

Nước Mỹ tự hào được làm việc với các đối tác Việt Nam để phát triển một hệ thống giáo dục, mà sẽ phục vụ mọi sinh viên tốt hơn để sẵn sàng chiếm lĩnh các vị trí của họ trên vũ đài quốc tế, với sự tự tin cao hơn và có kỹ năng cạnh tranh tốt hơn.

(*): Tít chính và phần box do Tòa soạn đặt

Đại sứ Mỹ Michael W. Marine