Về Thuận Thành, chiêm ngưỡng gà “khổng lồ”

“Gà trưởng thành có thể nặng từ 6 - 8kg. Ngày hai bữa nó cũng chỉ ăn thóc chứ không có bí quyết tăng trọng gì đặc biệt. Chỉ có đất này gà mới to được như thế, nhân giống đi nơi khác rồi y như rằng cũng thoái hoá” - Ông Nguyễn Thế Trà, một chuyên gia nuôi gà nói về giống gà ở làng Hồ, Lạc Thổ, thị trấn Hồ, Thuận Thành, Bắc Ninh.

 

Những chú gà khổng lồ chưa đạt đến cân nặng tối đa.

 

 

Theo ông Nguyễn Đăng Chung - Hội trưởng Hội nuôi giống gà Hồ - bí kíp nuôi gà Hồ ngày xưa được tuân thủ với cơm nóng nghiền cùng cám xay, nặn cỡ ngón tay rồi nhồi cho gà. Loại hỗn hợp nóng sốt và giàu dinh dưỡng này sẽ giúp gà tiêu hóa rất nhanh, cái mề chẳng mất mấy thời gian co bóp đồng hóa thức ăn khiến trọng lượng gà chẳng mấy chốc hóa khổng lồ đến ngoại cỡ.

Làng Hồ vốn nổi tiếng từ xa xưa với nghề tranh chứ ít ai biết rằng ngôi làng còn nuôi giống gà có trọng lượng đáng kinh ngạc. Chuyện giống gà đặc biệt này mỗi năm được Viện chăn nuôi Quốc gia bỏ tiền tài trợ thức ăn (mỗi con 20kg thóc) và thuốc phòng trừ bệnh để phát triển nguồn gene quý có lẽ cũng là câu chuyện có một không hai.

Ông Nguyễn Thế Trà là Hội phó Hội nuôi giống gà Hồ cho biết, Viện Chăn nuôi đã tài trợ thức ăn mấy năm nay rồi. Hội nuôi giống gà Hồ được lập ra với mục đích bảo tồn và nhân giống loại gà quý này. Hiện nay, cái hội đặc biệt này có 20 hội viên, đây không phải là con số lý tưởng nếu so sánh với số dân của làng. Mỗi tháng hội sinh hoạt một lần để xem lại tình hình quân số cũng như giải quyết những khó khăn trong quá trình bảo tồn loại gà quý này.

 

“Loại gà quý này không có nhiều để xuất ra thị trường. Mỗi hộ thành viên chúng tôi chỉ nuôi khoảng chục con, cho nên vẫn biết rất nhiều nơi đặt mua nhưng chúng tôi không đủ nguồn để cung cấp”, ông Trà cho biết.

 

Các thành viên được phổ biến kỹ thuật chăn nuôi, cách phòng chống dịch bệnh có thể phát sinh ảnh hưởng đến đàn gà quý. Tất nhiên, những hội viên vi phạm quy chế: Không đảm bảo gà thuần chủng sẽ bị tẩy chay. Những chú gà “ngoại lai” xâm phạm vào xã, sẽ bị hành quyết ngay lập tức để gà móng thuần chủng của làng không bị lai tạp.

Ở làng Hồ, giống gà quý này vẫn được thả bộ trong vườn và không ai biết từ bao giờ mà nơi đây có loại gà này. Chỉ biết rằng, ngày nay các cụ trong làng nuôi giống gà này là để bảo tồn và gìn giữ một thương hiệu về loại gà có trọng lượng vô địch trong cả nước.

Vốn là địa phương thuần nông nhưng làng Hồ đã “lên phố”, bộ mặt quê hương tranh Đông Hồ bây giờ đã khác. Điều đáng nói là nơi đây đang sở hữu giống gà đặc biệt này nhưng không ai tìm cách phát triển kinh tế bằng cách nuôi gà cả. Gà làng Hồ được nuôi chỉ với mục đích gìn giữ và phục vụ trong làng những lúc nhà có lễ cưới hỏi, ma chay hay tết nhất mà thôi.

 

Ông Trà bảo: “Bây giờ, tuy cả làng không nuôi giống gà này nhiều như ngày xưa nhưng những ai đã nuôi đều dồn “tâm huyết” đầu tư cho giống gà quý. Vì trên thực tế, gà làng Hồ ngày nay chỉ còn lại khoảng 80% giống gà đặc chủng ngày trước. Do vậy, gìn giữ và phát triển giống gà này là nhiệm vụ vô cùng quan trọng của mỗi người nuôi. Cho nên, gà trưởng thành được giữ như báu vật để nhân giống”.

Cái khu nuôi gà của nhà ông Trà không có gì đặc biệt, thậm chí là quá giản đơn so với tầm vóc và sự nổi tiếng của giống gà quý này. Để cho chúng tôi được tận mắt xem những chú gà “khổng lồ”, bà Đường - vợ ông Trà mang một bát thóc ném ra đường. Ngay lập tức, một đàn gần chục con gà ùa đến. Bịch, bịch... những bước chân của gà nện thồm thộp trên nền đất không khác gì tiếng chân lũ trẻ con đang đùa nghịch.

 

Bà Đường bảo: “Nhà tôi có lần đã thịt một con gà nặng 7kg. Sau khi cắt tiết, vặt lông và làm sạch bộ ruột đi rồi đặt lên bàn cân vẫn còn 5kg”. Đàn gà nhà bà bây giờ chưa có con nào đạt đến trọng lượng ấy nhưng mấy chú gà trống theo ước lượng của bà cũng phải cỡ 5kg rồi. Con nào con nấy trùng trục những thịt lật đật chạy và mổ thóc vừa vãi ra từ tay bà chủ. Có lẽ chúng là những con gà khổng lồ của xứ Việt này.

 

Con gà mái đẻ của bà Đường, mỗi năm vẫn đều đều cho ra những lứa gà khổng lồ.

Ngày trước, theo lệ làng, dân Lạc Thổ được chia ra các giáp. Trong mỗi giáp sẽ họp bàn, quyết định chấm xem bao nhiêu người được nuôi gà trống thờ khao trầu. Nhưng bây giờ thì cái lệ đó cũng bị mai một đi nhiều.

 

Ngoài cái lệ đó, hằng năm vào ngày hội làng mùng 10 tháng 2 (âm lịch) sẽ có một cuộc thi cho những chú gà Hồ. “Những chú gà được trau chuốt vô cùng đẹp đẽ. Tới cuộc thi, ban giám khảo chấm theo những tiêu chí: Trọng lượng, độ dài của cánh, ngực, đùi... Chưa chắc con nào có số đo lớn nhất đã thắng mà con dành chiến thắng phải sỡ hữu những số đo hài hoà hợp lý, chuẩn về mẫu mã”, ông Trà nói. Phần thưởng nhiều khi chỉ là một chiếc đồng hồ treo tường, tuy nhỏ thôi nhưng ý nghĩa tinh thần của nó rất lớn khiến người nuôi ai cũng đều háo hức, bộn rộn cả năm trời chăm sóc đàn gà cưng của mình theo những phương cách bí mật nhất.

Đi một vòng thăm các hội viên nuôi gà Hồ, chúng tôi không thấy có con gà nào nặng tới 8kg như tương truyền. Ông Trà cho hay: “Gà Hồ ngày nay khó có thể đạt đến cân nặng như thế. Chúng tôi không biết vì lý do gì? Có thể là giống gà này đã bị thoái hoá một phần. Điều này làm chúng tôi rất băn khoăn lo lắng. Con lớn nhất hiện nay cũng chỉ có 5,5kg. Nếu chăm sóc tốt con gà này có thể đạt đến hơn 6kg”.

 

Hiện nay ở làng Hồ, việc tìm một chú gà cỡ 6kg chỉ đếm trên đầu ngón tay. Kỷ lục mà người Hội trưởng Hội nuôi giống gà Nguyễn Đăng Chung “vỗ béo” được cũng chỉ đạt ngưỡng 6,5kg. Được biết, để gà có được trọng lượng “đáng ngưỡng mộ” ấy, 2 năm trời ông Chung phải chăm sóc theo dạng thả vườn và chỉ cho gà ăn thóc và ngô, không sử dụng cám tăng trọng.

 

Lứa gà mới “ươm” của nhà ông Trà.

Gà làng Hồ được liệt vào hàng quý hiếm đến mức Viện Chăn nuôi Quốc gia đã nhiều lần cử các đoàn chuyên gia về khám chữa bệnh cho từng con gà và đã có biện pháp bảo tồn quỹ gene. Nhưng việc trọng lượng loài gà khổng lồ này một ngày một xa dần so với mức chuẩn ngày trước làm người nuôi không khỏi buồn. “Rồi sau này nói đến gà Hồ, là chỉ nhắc lại chuyện trong quá khứ. Để nó “chết dần” và rơi vào quên lãng như chính cái dòng tranh nổi tiếng vùng quê này thì đó là điều đáng buồn nhất”, ông Trà tâm sự.