Vì sao nhiều đại biểu băn khoăn về lập Quỹ nhà ở xã hội?

Đại biểu Đỗ Văn Vẻ (Thái Bình) không đồng tình lập Quỹ nhà ở xã hội. Ảnh: TTBC Quốc hội

Nhân văn nhưng… không cần thiết?

Ngay từ kỳ họp thứ 7, Quốc hội đã bàn về việc có nên lập Quỹ phát triển nhà ở xã hội (hay Quỹ nhà ở xã hội) hay không. Hồi tháng 3 năm nay, dự thảo Luật Nhà ở được trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến, cũng xuất hiện các quan điểm khác nhau về một chủ trương được cho là rất nhân văn, giúp giải quyết khó khăn cho người dân về nhà ở. Dự thảo Luật đưa ra nội dung lập Quỹ phát triển nhà ở xã hội tại mỗi địa phương. Nguồn vốn hình thành quỹ này gồm khoản thu từ 10% tiền sử dụng đất của địa phương, từ bán nhà ở thuộc sở hữu nhà nước trên địa bàn, vốn ngân sách địa phương cấp hàng năm cho quỹ và từ phát hành trái phiếu, công trái, tiền gửi tiết kiệm của người có nhu cầu mua, thuê mua nhà ở xã hội.

Tuy nhiên, ông Phùng Quốc Hiển, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội đã bày tỏ lo ngại rằng hiện có quá nhiều loại quỹ khác nhau mà càng nhiều quỹ, càng làm phân tán nguồn lực. Ông Hiển cho rằng nên hạn chế bớt các loại quỹ, nhất là các quỹ từ ngân sách nhà nước, đồng thời đề xuất cần có một số quy định ưu đãi cho chủ đầu tư xây dựng nhà ở xã hội và có những ràng buộc để họ phải thực hiện trách nhiệm của mình. Bà Trương Thị Mai, Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội đề nghị phân tích sự có mặt của quỹ này khác gì với sự tham gia của Ngân hàng Chính sách xã hội cho hộ nghèo vay vốn để làm nhà…

Cuối tuần qua, tại buổi thảo luận về dự thảo Luật Nhà ở, các đại biểu đã hình thành 2 quan điểm: Không lập Quỹ và Quỹ được lập ở Trung ương do Bộ Xây dựng quản lý. Đại biểu Nguyễn Tiến Sinh (Hoà Bình) cho rằng, việc hỗ trợ người còn khó khăn để thuê, mua nhà là nhân văn, nhưng “lập quỹ để phát triển thì không cần thiết”, ngoài ra dùng ngân sách Nhà nước, công trái làm nguồn quỹ là không khả thi.

Đại biểu Đỗ Văn Đương (TPHCM) cũng nhận định: “Hãy để Ngân hàng Chính sách xã hội làm việc này chứ không nên thành lập thêm một quỹ bởi sẽ phải tốn kém thêm một khoản cho bộ máy tổ chức và các chi phí khác. Nên ngăn ngừa trước thì tốt hơn".

Đại biểu Đỗ Văn Vẻ (Thái Bình) thậm chí còn thẳng thắn góp ý:  “Không có lý do gì trích ngân sách, tiền thuế đóng góp của dân để lập quỹ này chỉ để phục vụ cho một nhóm dân cư”.

Khổ nhất là vô gia cư

Tán đồng đề xuất lập Quỹ phát triển nhà ở nhưng đại biểu Trần Du Lịch (TPHCM) cho rằng việc lo nhà ở cho dân là của chính quyền địa phương chứ không phải Bộ Xây dựng. “Nguồn vốn cho quỹ có thể là ngân sách, vốn đóng góp của doanh nghiệp, của chính người mua nhà. Không nên bỏ qua quy định thành lập quỹ này”, ông Lịch nói.

Cùng quan điểm, đại biểu Đỗ Mạnh Hùng (Thái Nguyên) nhấn mạnh, việc lập quỹ này không phải vấn đề mới mà đã được quy định trong Luật Nhà ở hiện hành.  Theo ông Hùng, thực tiễn hiện nay đòi hỏi phải có vốn phát triển nhà ở xã hội. “Chúng ta cần hỗ trợ xây mới hoặc sửa chữa tới 323.000 nhà cho đối tượng người có công. Ngoài ra còn có trên 1 triệu hộ cận nghèo, thu nhập thấp không có khả năng tự xây dựng nhà ở của mình”, ông Hùng góp ý.

Dẫn ra các ví dụ, đại biểu Nguyễn Văn Phúc (Hà Tĩnh) đề nghị lập quỹ và gọi là Quỹ nhà ở quốc gia. “Trên thế giới, đã có nhiều quốc gia và ở các đô thị phát triển đã hình thành quỹ này. Như tại Singapore có thu nhập bình quân đầu người là 65.000 USD/năm mà có tới 80% dân số đi thuê, thuê mua nhà ở xã hội. Họ có quy định bắt buộc người dân phải góp quỹ để tích lũy mua nhà sau này. Vậy thì, nước ta còn khó khăn, dân thiếu nhà ở lại  không tạo quỹ này ngay, mà cứ giữ suy nghĩ mặc cảm với việc đóng góp quỹ”, ông Phúc bày tỏ.

“Khổ và buồn nhất là vô gia cư, quỹ này có thể đem lại niềm hy vọng, điểm tựa để hỗ trợ cho người nghèo có chỗ ở. Nhưng đề nghị phải công bằng về hình thức hỗ trợ, cho thuê, mua, miễn giảm... cho người dân. Hỗ trợ lãi suất để người dân mua nhà trả góp, hỗ trợ doanh nghiệp xây nhà phi lợi nhuận cho người nghèo, miễn giảm tiền sử dụng đất, cho vay ưu đãi”, đại biểu Đỗ Mạnh Hùng chia sẻ.

Việt Nguyễn