Việt Nam chủ động đối phó với dịch bệnh

Các chuyên gia y tế lo ngại dịch cúm gia cầm có thể bùng phát. Ảnh: TL.

- Thời gian gần đây tình hình dịch bệnh nguy hiểm mới nổi liên tục xuất hiện, ảnh hưởng lớn tới sức khỏe người dân như dịch cúm A/H5N1, cúm A/H1N1, chủng virus mới corona và hiện nay là cúm A/H7N9. Đến thời điểm này Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp cúm A/H7N9 ở trên người cũng như trên gia cầm. Tuy nhiên nguy cơ xâm nhập, lan truyền và gây bùng phát dịch rất cao ở nước ta nếu không quyết liệt triển khai các biện pháp phòng bệnh chủ động.

Do chưa phát hiện các đàn gia cầm ốm, chết bởi virus cúm A/H7N9 nên khó khăn trong việc kiểm soát dịch trên các đàn gia cầm, thủy cầm. Trong khi đó đặc tính của virus cúm A dễ biến đổi, tính thích nghi cao ở động vật có vú, nguy cơ lây từ người sang người là có thể xảy ra.

Các nhà khoa học cho rằng virus cúm A/H7N9 hiện nay có khả năng lây truyền dễ dàng hơn từ gia cầm sang người so với virus cúm A/H5N1. Thêm vào đó, đây là chủng virus mới ghi nhận trên người do đó cộng đồng chưa có miễn dịch, chưa có vaccine phòng bệnh, hiện cũng không có thuốc điều trị đặc hiệu nên khi lây sang người dễ bùng phát thành dịch, khó khăn trong điều trị.

Trong khi đó nước ta có đường biên giới dài với Trung Quốc, việc giao lưu đi lại qua biên giới của người dân rất lớn, do đó có thể gia cầm bị nhiễm virus xâm nhập vào Việt Nam qua đường nhập lậu. Thực tế cũng đã xuất hiện trường hợp mắc bệnh từ vùng lãnh thổ ngoài đại lục Trung Quốc (Đài Loan). Theo báo cáo của một số nhà khoa học Nhật Bản và Trung Quốc đã phát hiện thấy sự biến đổi gene của virus làm tăng khả năng lây truyền sang người, tiềm ẩn nguy cơ đại dịch.

- Ngay từ khi nhận được thông tin về dịch cúm A/H7N9 ghi nhận ở Trung Quốc, Bộ Y tế đã làm việc chặt chẽ với WHO, FAO để chia sẻ thông tin về tình hình dịch và các biện pháp phòng chống. Trên cơ sở kinh nghiệm phòng chống SARS, cúm A/H5N1, cúm A/H1N1 và những hoạt động hiện đang triển khai tại Trung Quốc, Bộ Y tế đã ban hành bản Kế hoạch chủ động ứng phó với dịch cúm A/H7N9 với 4 tình huống dịch có thể xảy ra. Tình huống 1: Chưa có trường hợp bệnh trên người;  tình huống 2: Có ca bệnh nhưng chưa có sự lây truyền từ người sang người; tình huống 3: Có trường hợp ca bệnh lây từ người sang người nhưng ở phạm vi hẹp hoặc ca đơn lẻ; tình huống 4: Dịch bùng phát và lan rộng ra cộng đồng.

Nếu virus cúm A/H7N9 có khả năng lây truyền dễ dàng từ người sang người thì khả năng xảy ra tình huống 3, 4 là rất lớn. Căn cứ vào các đại dịch cúm đã xảy ra trong lịch sử, theo ước tính của các nhà khoa học thì số mắc có thể lên tới 10% dân số và như vậy thử tưởng tượng ở Việt Nam với số mắc khoảng 8-9 triệu người thì lúc đó toàn bộ hệ thống y tế sẽ bị quá tải, hoạt động giao lưu thương mại, các hoạt động xã hội có thể bị ngừng trệ, gây xáo trộn cuộc sống của người dân, ảnh hưởng lớn đến kinh tế xã hội.

- Lãnh đạo Bộ Y tế thường xuyên chỉ đạo các đơn vị phải xây dựng các kế hoạch một cách cụ thể để sử dụng hiệu quả, tiết kiệm các nguồn kinh phí trong nước, tránh sự chồng chéo. Đáp ứng cho dịch cúm A/H7N9 này tại Trung Quốc, theo thông tin ngày 1/5/2013, Bộ Tài chính Trung Quốc đã phê duyệt khoản kinh phí 303 triệu nhân dân tệ (tương đương 48,6 triệu USD) mặc dù đến thời điểm này vẫn chưa có bằng chứng về sự lây truyền dễ dàng từ người sang người, số trường hợp mắc cũng chưa thật là cao.

Chúng ta cũng phải nhận thấy rằng từ kinh nghiệm phòng chống các dịch bệnh mới nổi, việc dự đoán chính xác mức độ, diễn biến tình hình dịch là rất khó nhưng tất cả các nước đều phải có kế hoạch dự phòng để có thể ứng phó kịp thời cho mọi tình huống nếu xảy ra.

Đối với đơn vị y tế tại các khu vực và địa phương, Lãnh đạo Bộ Y tế đã chỉ đạo áp dụng 4 tại chỗ: Chỉ huy tại chỗ, nguồn lực tại chỗ, con người tại chỗ, trang thiết bị tại chỗ.  Bộ Y tế chỉ trình Chính phủ cấp bổ sung hỗ trợ khi tình hình dịch vượt quá khả năng dự trữ sẵn có của các địa phương, dịch diễn biến nguy hiểm và kéo dài. Hiện nay nhiều tỉnh, thành phố đã xây dựng kế hoạch cụ thể để trình UBND tỉnh phê duyệt phục vụ cho công tác phòng chống dịch cúm A/H7N9 phù hợp với tình hình thực tế của địa phương trên cơ sở hướng dẫn của Bộ Y tế.  Tôi vẫn muốn nhắc lại các địa phương, các đơn vị trong ngành y tế phải thực hiện nghiêm túc việc xây dựng kế hoạch, dự trù kinh phí và sử dụng nguồn lực một cách thật hiệu quả theo sự chỉ đạo của Bộ Y tế.