VQG Tràm chim: Sếu đầu đỏ tìm lại đất lành
Giadinh.net - Đứng trên đài quan sát giữa khu rừng tràm bạt ngàn, Giám đốc Vườn quốc gia Tràm Chim (VQGTC) Huỳnh Thế Phiên tỏ ra phấn khích khi thấy đàn sếu đầu đỏ bay lượn, nhảy múa trên bãi cỏ năn.
Anh nói: “Mới đầu mùa khô mà sếu về khá nhiều, nhất là mấy ngày gần đây sếu về liên tục. Năm nay đồng cỏ năn phát triển tốt tạo nguồn thức ăn dồi dào, cộng với việc bảo vệ môi trường yên lành để đón sếu về sinh sống...”.
Dẫn sếu... về vườn
Khu A 1, A 4 và A 5 là nơi có đàn sếu đầu đỏ về sinh sống nhiều nhất ở VQGTC (huyện Tam Nông, Đồng Tháp). Mới tờ mờ sáng, anh Phiên đã giục chúng tôi dậy để đi... xem sếu. Chiếc tắc ráng rời trụ sở VQGTC xuôi theo con kênh nhỏ chạy thẳng vào vùng lõi.
Dừng lại ở khu A 1 rộng khoảng 5.000ha, được xem là trung tâm của VQGTC với đầy đủ các hệ sinh thái đa dạng như lúa ma, sen, súng, rêu, tảo, sậy, đế, tràm... Đặc biệt, tại đây có đồng cỏ năn rộng trên 500ha, nguồn thức ăn chính của sếu đầu đỏ.
Theo hướng dẫn của anh Phiên, chúng tôi leo lên đài quan sát nhìn về hướng mặt trời mọc, một đàn sếu khoảng 50 con đang say mê ăn mồi buổi sáng. Những con sếu có màu lông đỏ trên đầu, sải cánh dài trên 2,4 mét, cao khoảng 1,6 mét, có con nặng tới 7kg... vừa ăn mồi, vừa nhảy múa những vũ điệu “của sếu” trông rất mê mắt. Anh Phiên bảo, phải giữ cự ly từ 150- 200mét, tránh làm sếu hoảng sợ, bởi sếu rất nhát. Tại khu A 4, cũng có một đàn sếu “lẻ” kiếm ăn; còn khu A 5 gần 20 con sếu vừa ăn xong đang kéo nhau bay lượn xung quanh vườn.
 |
|
Sếu về Tràm chim rất đông - một tín hiệu lạc quan |
Theo báo cáo nhanh của Phòng nghiên cứu khoa học thuộc VQGTC, đến thời điểm này đã có 125 con sếu về sinh sống. Tiến sĩ Trần Triết, Trưởng Bộ môn Thực vật - Môi sinh, trường Đại học Khoa học Tự nhiên TP. HCM, người nhiều năm nghiên cứu về sếu, lạc quan: “Mới đầu mùa mà lượng sếu về nhiều như vậy là rất đáng mừng, điều đó cho thấy môi trường sống ở VQGTC đang phục hồi rất tốt”.
Tiến sĩ Triết nhớ lại những năm 1980 trở về trước, sếu về Tràm Chim rất đông, có năm trên 800 con. Sự có mặt của loài sếu quý hiếm là một trong những nguyên nhân để các ngành chức năng thành lập Khu bảo tồn thiên nhiên (nay là VQGTC). Tuy nhiên, những đợt cháy rừng xảy ra sau đó, cộng với sự tấn công của cây mai dương và con người tác động... sếu đã rời bỏ Tràm Chim đi nơi khác. Có năm còn không đến 50 con(!?). Gần đây, Ban giám đốc VQGTC phối hợp cùng Hội sếu quốc tế, các nhà khoa học... cải thiện môi trường, phục hồi được bãi năn rộng hơn 1.000ha, điều tiết nước trong vườn hợp lý... và đàn sếu trở lại Tràm Chim ngày càng đông.
|
Tiến sĩ Trần Triết cho rằng: “Ở ĐBSCL, sếu về sống tại VQGTC và Hà Tiên – Kiên Lương đông nhất. Hiện nay, phong trào nuôi tôm ở Hà Tiên – Kiên Lương phát triển rầm rộ đã tác động nghiêm trọng môi trường sống của sếu. Do vậy, VQGTC đang là nơi lý tưởng nhất để sếu về. Bãi năn đang phục hồi tốt, vấn đề còn lại là giải quyết sự tác động của con người để giữ sếu lại...”. |
Du lịch theo... mùa sếu
Anh Lê Thanh Tâm, Giám đốc Trung tâm du lịch sinh thái và giáo dục môi trường thuộc VQGTC vừa dẫn đoàn khách quốc tế tham quan một vòng, hớn hở: “Thấy sếu ăn, nhảy múa, bay lượn... người nào cũng mê, ai cũng đòi đến gần chụp ảnh. Mấy ngày nay, sếu về nhiều đã kéo khách du lịch trong và ngoài nước tăng theo”.
 |
Thật ra, chuyện khai thác du lịch được tính toán nhiều năm nhưng không làm được do sếu về ít. Năm nay bãi năn ở khu A 1 phục hồi tốt, thu hút hầu hết đàn sếu về sống. Thuận lợi là khu A 1 nằm ở trung tâm, dễ quan sát và xa dân cư nên sếu ít bị tác động. Do đó, việc “dẫn” sếu về khu A 1 là ý đồ để khai thác du lịch hiệu quả. Song song đó, VQGTC đầu tư xây dựng đường giao thông, bến tàu, bến đỗ xe, xuồng máy đưa khách vào vườn. Dù vậy, các dịch vụ còn hạn chế chưa đáp ứng đầy đủ đòi hỏi của khách tham quan.
Theo anh Huỳnh Thế Phiên, cái khó hiện nay là thiếu kinh phí nên việc xây dựng cơ sở phục vụ chưa như mong muốn. Hiện tại, VQGTC kêu gọi các thành phần kinh tế đầu tư khai thác du lịch, cũng như góp sức bảo tồn hệ sinh thái đa dạng của vườn.
|
Theo anh Huỳnh Thế Phiên: “Mới đây, Chương trình Quỹ môi trường toàn cầu tài trợ 50.000 USD cho VQGTC thực hiện dự án Kiểm soát loài ngoại lai xâm hại. Theo đó, triển khai mô hình trồng nấm thay cây mai dương, huy động hàng ngàn hộ dân xung quanh tham gia đốn mai dương trồng nấm. Nếu dự án thành công sẽ là cách tiêu diệt mai dương tốt nhất và tạo thu nhập cho bà con nghèo ở vùng đệm”. |
Còn nhiều bất cập
Tiến sĩ Trần Triết khẳng định, muốn giữ đàn sếu lâu dài thì trước nhất phải gìn giữ và phát triển bãi năn. Nguồn thức ăn càng nhiều sếu đến càng đông và ở lâu. Trở ngại là đại dịch cây mai dương đang xâm lấn khoảng 2.000ha ở VQGTC, tấn công các bãi năn và làm cản ngại đàn sếu đi lại. Song song đó, tình trạng xâm lấn VQGTC đang rộ lên. Nhiều hộ dân ngang nhiên vào khu A 5 đào mương, lấn đất, đốn tràm, thả rong trâu, bò vào vườn... tác động đến đời sống của sếu.
Anh Lê Hoàng Tấn, Hạt trưởng hạt kiểm lâm Tràm Chim bức xúc: “Trên 3.000ha rừng tràm báo động cháy cấp 5, trong khi tình trạng xâm hại vườn đang ở mức đáng lo ngại, bởi xảy ra cháy thì hệ sinh thái bị phá hủy không nhỏ”. Trước tình hình trên, sẽ là VQGTC khẩn trương phối hợp cùng chính quyền 6 xã, thị trấn xung quanh, vận động người dân không vào vườn phá hại. Tuy nhiên, trên 40.000 nhân khẩu sống cạnh vườn phần lớn còn nghèo, trong khi VQGTC là “miếng mồi” nên việc ngăn cản rất khó khăn.
Anh Huỳnh Thế Phiên thở dài: “Đê bao vườn dài 60km nhưng chỉ 50 người thay phiên bảo vệ cả ngày lẫn đêm, nên không làm nổi. Chúng tôi hợp đồng thêm bảo vệ nhưng hổng ai chịu làm do chế độ lương quá thấp”.
Thiếu kinh phí, không chỉ bảo vệ vườn khó khăn mà nhiều dự án khoa học cũng bị ách tắc. Giữ đàn sếu, bảo vệ rừng tràm mùa khô và hệ sinh thái VQGTC đang là vấn đề nóng bỏng. Giải quyết những vấn đề trên, VQGTC còn nhiều việc phải làm và cần một cơ chế thoáng hơn.
Tân Hưng
Thông báo
