Xếp hạng toàn cầu, chất lượng 'nội địa'

Tuy nhiên, đánh giá xếp hạng các trường ra sao, đơn vị nào đứng ra công bố việc xếp hạng... vẫn đang được các nhà quản lý tìm lời giải đáp.

 

 

Thứ trưởng Bành Tiến Long cho biết, hiện có hai tiêu chí xếp hạng các trường ĐH mà thế giới đang áp dụng. Thứ nhất, xếp hạng trên thang đo toàn cầu, xuyên quốc gia. Thứ hai là hệ thống xếp hạng chỉ quan tâm các chương trình cụ thể như kinh doanh, luật, y học...

 

Đối chiếu tình hình cụ thể, Việt Nam mong muốn xếp hạng các trường ĐH theo hệ thống thứ nhất. Theo đó, các trường ĐH phải tự đánh giá chất lượng của trường mình (“đánh giá trong”). Đây là bước quan trọng nhất bởi chỉ những người công tác ở trường, các thầy cô giáo mới biết được thực trạng và tự đánh giá trên cơ sở những tiêu chí do Bộ GD&ĐT ban hành, hướng dẫn. 

 

“Bộ GD&ĐT sẽ yêu cầu 3 công khai và 4 kiểm tra. Trong đó, phải công khai chất lượng đào tạo. Ở chất lượng, các trường sẽ công khai đội ngũ, giáo trình, chất lượng giảng dạy, cơ sở vật chất...   Thứ hai, các trường cần công khai nguồn lực, nghĩa là chuẩn bị bao nhiêu giảng viên có chất lượng. Con số này phải được đưa lên mạng, công khai các giảng viên của bộ môn này ở trường mình gồm những ai. Cuối cùng, Bộ GD&ĐT yêu cầu các trường phải công khai tài chính”.          Ông Bành Tiến Long, (Thứ trưởng Bộ GD&ĐT)

Sau khi các trường tự đánh giá, Bộ GD&ĐT sẽ thành lập các đoàn “đánh giá ngoài” gồm các nhà khoa học, nhà quản lý hoạt động trong các doanh nghiệp hoặc các tổ chức quốc tế... Những người này hoàn toàn độc lập, không trực thuộc các trường hoặc Bộ, nhằm đánh giá lại các trường có đạt đúng theo tiêu chuẩn đã kiểm định hay không.

 

TS Phạm Xuân Thanh, Phó Cục trưởng Cục Khảo thí & Kiểm định chất lượng giáo dục (Bộ GD&ĐT) cho biết, việc kiểm định chất lượng và xếp hạng các trường ĐH, CĐ giúp các trường tự nâng cao chất lượng giáo dục. Tuy nhiên, theo thống kê của Bộ GD&ĐT, hiện số sinh viên tính trên số dân ở nước ta chỉ bằng 1/3 một số nước trên thế giới. Theo thống kê của một số tổ chức quốc tế, chất lượng giáo dục của ta thấp. Trong khi đó, để các trường tự đánh giá như thời gian qua, khi đoàn “đánh giá ngoài” kiểm tra, hầu hết các trường đều tự đánh giá không đúng thực chất.

 

Trả lời câu hỏi, trong khi chất lượng giáo dục là vấn đề “nóng” tại nghị trường kì họp Quốc hội lần này, thay vì nâng cao chất lượng, Bộ GD&ĐT lại tập trung vào việc đánh giá, xếp hạng, Thứ trưởng Bành Tiến Long khẳng định: Chúng ta đang dành 20% GDP cho giáo dục. Con số này khá cao. Tuy nhiên, tính chi tiết, vẫn còn thấp hơn rất nhiều nước trong khu vực. Vì thế, nâng cao chất lượng là vấn đề lâu dài và do các trường tự chủ động. Còn trước mắt, chúng ta phải theo xu thế quốc tế để đánh giá, xếp hạng các trường ĐH để phân luồng.

 

Sinh viên trường Đại học Thủy lợi (Ảnh mang tính minh họa). Ảnh: CH.

 

 

Điều đáng nói ở đây, việc kiểm định chất lượng giáo dục ĐH ở nước ta được tiến hành chưa đến 3 năm. Trong khi ở các nước, việc kiểm định này đã được tiến hành từ nhiều năm nay. Làm thế nào để có đánh giá xác đáng và đơn vị nào sẽ đứng ra công bố kết quả xếp hạng, để không rơi vào tình trạng thiên vị? Ông  Phạm Xuân Thanh cho biết: “Chúng tôi học tập kinh nghiệm từ Mỹ và các nước Bắc Mỹ, các nước Châu Âu, các nước khu vực Châu Á - Thái Bình Dương... Tóm lại, những kinh nghiệm chúng tôi học hỏi để kiểm định và đánh giá xếp hạng mang tính chất toàn cầu, không thiên về bất cứ mô hình của nước nào”. Việc áp dụng kinh nghiệm này, theo ông Thanh, không sợ khó, chỉ sợ thiếu tiền để duy trì lâu dài.

 

Hiện, có nhiều ý kiến quanh việc có nên đánh giá các trường ĐH không? Một số giáo sư đầu ngành cho rằng, không nhất thiết phải đánh giá vì theo quy luật, trường nào đào tạo tốt, ắt sẽ có nhiều người học. Ông Đỗ Văn Xê (Trường ĐH Cần Thơ) cũng băn khoăn, đơn vị nào sẽ đứng ra công bố việc xếp hạng để tránh “đi đêm”, không công bằng? Thứ trưởng Bành Tiến Long cho biết, sau khi có kết quả kiểm định, có thể một tạp chí đứng ra công bố xếp hạng. Có thể nhiều người không đồng tình xếp hạng trường ĐH, nhưng đánh giá đồng nhất là không thể, mà phải có thứ bậc để người học lựa chọn phù hợp.

 

Ông Long cho hay, mỗi năm có 1 triệu học sinh tốt nghiệp THPT nhưng chỉ khoảng 400.000 học sinh đỗ ĐH. Khoảng 600.000 học sinh còn lại muốn vào ĐH nhưng không có khả năng. Vì vậy, chúng ta cần phải đánh giá chất lượng để phân luồng đào tạo.