Xóm chài cuối cùng trên sông Sài Gòn: Long đong phận người, lao đao chốn ở

Hằng ngày cụ Liên xin từng xô nước máy của những người dân sống trên bờ .

Gần 40 năm làm bạn với con nước, sống tạm bợ trong những chiếc ghe nhỏ neo đậu trên sông Sài Gòn nhưng chưa bao giờ xóm chài ngụ cư dưới chân cầu Bình Lợi 1 lại thấp thỏm như lúc này. Mặt trời đứng bóng, dưới cái nắng như đổ lửa, những ngư dân ở đây tụm lại trong ghe của ông Nguyễn Văn Chúc (còn gọi là Ba Chúc, 56 tuổi) để hoài niệm lại quãng thời gian gắn bó ở nơi này. Rót chén trà mời khách, ông Chúc mặn chuyện: “Hơn nửa đời sông nước, nó (dòng sông – PV) đã nuôi sống vợ chồng tui cùng bầy con. Những đứa nhỏ bây giờ cũng đã trưởng thành và có gia đình gần hết. Ngày trước cuộc sống khó khăn trăm bề, mỗi khi đi quăng chài lòng lại nơm nớp lo sợ vì đi đến đâu cũng phải mang theo hết các con, xếp cho tụi nó nằm ở giữa ghe như xếp cá”.

Tiếp lời chồng, bà Nguyễn Thị Hinh (52 tuổi) trải lòng: “Cả đời chúng tôi không có một tấc đất cắm dùi. Ngày lấy nhau được ba mẹ hai bên tặng cho chiếc ghe gỗ nhỏ và tấm lưới cũ kĩ. Gần một năm qua, các ngư dân ở đây chia nhau len lỏi mọi ngóc ngách ở các khúc sông trong khu vực nhưng vẫn chưa tìm được bến đỗ mới. Mình sống ở đây lâu rồi, giờ mà đi nơi khác thì sẽ khó khăn hơn. Nếu đi chỗ khác, không biết bà con xung quanh có cho điện, nước sạch, hay chuyện “vệ sinh”… không nữa? Thật sự hằng ngày nhìn cây cầu đẹp lộng lẫy sắp hoàn thành mà lòng đau như cắt”.   

Người lớn tuổi nhất ở xóm chài là cụ Ngô Thị Liên, năm nay tròn 82 tuổi. Mấy chục năm qua, cả ba thế hệ nhà cụ đã sống trên chiếc ghe chắp vá ở khúc sông này. Trước đó “ngôi nhà” nổi của gia đình nhiều lần bị chìm vì quá mục nát. Vừa qua các nhà hảo tâm đã tích góp và tặng đại gia đình cụ chiếc ghe mới. Niềm vui chưa trọn, cả nhà lại phải khăn gói tiếp tục cuộc hành trình đi tìm bến đỗ mới. 

Hàng chục năm qua, người dân sống gần xóm chài không còn xa lạ hình ảnh bà cụ ở tuổi xế chiều ngày nào cũng bê chiếc xô nhỏ đi xin nước máy của hàng xóm về dùng. Ngoài việc lo cơm nước cho con cháu, những lúc mưa to gió lớn ập đến bất ngờ, cụ lại vội vã chạy hết nhà này sang nhà khác để nhờ họ đi kiếm giúp những đứa con của mình đi quăng lưới chưa kịp về.

Bệnh tật, mất người vì… bẩn

Theo các ngư dân ở xóm chài, chuyện họ sống chung với ô nhiễm từ khi nào thì không ai nhớ rõ. Do đó, việc dùng nước sạch ở nơi đây là một thứ xa xỉ. Công việc giặt giũ và tắm rửa sinh hoạt hằng ngày đều phải dùng nước sông. Chính vì vậy mà trong kí ức của họ vẫn còn những nỗi đau mà không bao giờ quên được. Bà Hinh kể: “Vợ chồng tôi ngoài 5 đứa con gái ra thì những cơn gió độc trên sông cũng đã cướp đi 2 đứa con đầu lòng. Do mình sống trên ghe không đủ ấm, nước sông bị ô nhiễm nên bệnh ban trắng hoành hành một thời gian thì cướp đi đứa con đầu lòng ở tuổi đi chập chững. Còn trong lần vượt cạn thứ hai, gia đình hạnh phúc tột cùng khi đón nhận một đứa con trai kháu khỉnh. Nhưng thật trớ trêu, những căn bệnh ô nhiễm trên sông cũng đưa nó đi mãi mãi”.

Mấy chục năm qua, dân xóm chài chưa bao giờ có ca nước sạch để tắm. Ảnh: DN

 Còn em Nguyễn Thị Bích Ngọc (21 tuổi), con gái út ông Chúc cho biết: “Phụ nữ sống trên sông bất tiện nhất là chuyện đi vệ sinh, nhưng nhiều năm qua những hộ sống trên cạn đã giúp đỡ cho người dân xóm chài việc tế nhị này. Những người phụ nữ ở đây rất biết ơn các cô, chú ở trên bờ đã giúp đỡ”.