Xung quanh khiếu nại của Vinareco: Đâu là chân tướng sự việc?

Suốt một năm qua, hai bệnh viện hàng đầu của Bộ Y tế là Bạch Mai và Viện K liên tục nhận được đề nghị "giúp" xử lý số thuốc đã mua về của Công ty Cổ phần Chữ thập đỏ (Vinareco). Tuy nhiên, lời đề nghị này sớm trở thành những tố cáo với mục đích buộc hai bệnh viện trên phải mua thuốc. Quá trình điều tra của chúng tôi cho thấy, có nhiều nội dung tố cáo của Vinareco không đúng sự thật và có chủ định cho một mục đích khác...

 

Trong chồng đơn khiếu nại "khẩn cấp" mà Vinareco gửi đi hầu hết các cấp đều cho rằng hai sản phẩm thuốc là Cycloferon và Reamberin do hãng Polysan, Liên bang Nga sản xuất là do công ty này độc quyền phân phối tại Việt Nam. Vinareco thông qua Công ty TNHH dược phẩm Thống Nhất (Cty Thống Nhất) để phân phối đến các bệnh viện, trong đó có Bệnh viện Bạch Mai và Viện K. Thương vụ giữa hai doanh nghiệp này được tiến hành bình thường qua nhiều năm. Công ty Thống Nhất mua thuốc của Vinareco rồi tham gia đấu thầu, trúng thầu cung cấp thuốc ở hai bệnh viện trên. Nhưng đến năm 2008, phía Công ty Thống Nhất không mua thuốc của Vinareco nữa mà trực tiếp mua của hãng Polysan rồi cung cấp cho bệnh viện theo kết quả trúng thầu. Từ đây, Vinareco cho rằng Cty Thống Nhất không đáp ứng yêu cầu đấu thầu và Bệnh viện Bạch Mai vi phạm Luật Đấu thầu khi mua thuốc của doanh nghiệp này.

Ngay từ khi Vinareco có đề nghị giúp đỡ, tiêu thụ số thuốc mà Vinareco đã mua của Polysan, Bộ Y tế đã nhiều lần chỉ đạo Bệnh viện Bạch Mai và Viện K tiếp thu phản ánh của Vinareco, đồng thời tìm cách tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp này. Đáng tiếc, thiện chí của ngành y tế không được ghi nhận, Vinareco làm đơn tố cáo đến các cơ quan thông tin đại chúng, nhiều thông tin một chiều được phát đi từ đây. Trước những khiếu nại của Vinareco, Bộ Y tế đã tiến hành kiểm tra lại quá trình thực hiện đấu thầu thuốc nói chung cũng như hai loại thuốc trên tại Viện K và Bệnh viện Bạch Mai. Tại Bệnh viện Bạch Mai, xem xét hồ sơ đấu thầu thuốc năm 2008 cho thấy quy trình thực hiện đấu thầu thuốc được thực hiện nghiêm túc theo Luật Đấu thầu, Nghị định 58/2008/NĐ-CP của Chính phủ về hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu và Thông tư 10/TTLT-BYT-BTC về hướng dẫn đấu thầu mua thuốc trong các cơ sở y tế công lập của liên Bộ Tài chính-Y tế. Tại Thông tư này đã phân cấp cho các bệnh viện chịu trách nhiệm phê duyệt hồ sơ mời thầu, phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cung cấp thuốc cho mình theo quy định hiện hành. Kiểm tra hồ sơ trúng thầu của Cty Thống Nhất cho thấy Hồ sơ dự thầu của Cty Thống Nhất là hợp lệ. Bệnh viện Bạch Mai không vi phạm Luật Đấu thầu.

 

Hai sản phẩm thuốc được đấu thầu cung cấp cho Viện K và Bệnh viện Bạch Mai.

Một trong những tố cáo khác của Vinareco cho rằng Cty Thống Nhất không đủ tư cách tham gia đấu thầu vì đang bị Vinareco kiện. Tuy nhiên, theo quy định của Luật Đấu thầu (Khoản 3, Điều 7) quy định doanh nghiệp không được dự thầu khi "bị cơ quan có thẩm quyền kết luận về tình hình tài chính không lành mạnh, đang lâm vào tình trạng phá sản hoặc nợ đọng không có khả năng chi trả, đang trong quá trình giải thể". Đối chiếu với Quy định của Luật Thương mại cũng không thấy cấm doanh nghiệp đang là bị đơn thì không được tham gia đấu thầu. Bên cạnh đó, cứ giả sử cả trong trường hợp bị cấm, thì việc Vinareco kiện Cty Thống Nhất cũng đã có kết quả. Ngày 7/12/2009, Tòa Phúc thẩm Tòa án Nhân dân Tối cao tại Hà Nội đã xét xử và có bản án số 167/2009/KDTM-PT tuyên "các bị đơn không vi phạm hợp đồng và không có lỗi" và không phải bồi thường cho Vinareco.

Cần phải nói thêm rằng, quy trình và thủ tục yêu cầu đối với hồ sơ dự thầu được quy định rất nghiêm ngặt. Doanh nghiệp tham gia phải mua hồ sơ dự thầu đúng địa điểm, đúng thời gian và nộp hồ sơ dự thầu cũng phải đáp ứng các tiêu chí này. Các yêu cầu khác để chứng minh doanh nghiệp không vi phạm pháp luật, không phạm các điều bị cấm khi tham gia đấu thầu. Đảm bảo yêu cầu về chất lượng sản phẩm cung cấp... Chấm thầu cũng được một hội đồng chuyên môn thực hiện theo đúng quy định luật pháp, không một cá nhân nào có thể tác động, hoặc áp đặt ý kiến chủ quan.

Quá trình tìm hiểu cho thấy, thực chất của vụ việc này đơn thuần chỉ là tranh chấp thương mại của Vinareco với Cty Thống Nhất, không liên quan đến hoạt động của các bệnh viện. Hai sản phẩm thuốc Cycloferon và Reamberin được Bộ Y tế chấp thuận đưa vào danh mục cung cấp cho các bệnh viện trong nước vì dược tính và khả dụng chữa bệnh cho bệnh nhân. Đây là thuốc nhập khẩu, nên để đảm bảo rằng thuốc được cung cấp với giá tốt và chất lượng cao, an toàn thì phải có chứng nhận ủy quyền, hợp đồng mua bán của nhà sản xuất nước ngoài cho doanh nghiệp phân phối. Các bệnh viện khi mua thuốc sẽ xem xét các hợp đồng và ủy quyền này rất kỹ càng. Ở đây, Cty Thống Nhất có xuất trình đầy đủ các hợp đồng và ủy quyền hợp lệ, trong đó, có ủy quyền từ chính hãng Polysan. Vinareco tố cáo rằng Polysan đã vi phạm khi ủy quyền độc quyền cho nhiều đơn vị tại Việt Nam. Việc này không thuộc phạm vi kiểm soát của Bộ Y tế, tuy nhiên cũng cần nói thêm rằng, để đảm bảo tính cạnh tranh, Bộ Y tế không khuyến khích hình thức độc quyền dưới bất kỳ hình thức nào.

Thêm vào đó, Luật Đấu thầu quy định doanh nghiệp tham gia thầu mới được quyền khiếu nại về quá trình đấu thầu. Vinareco không tham gia đấu thầu, không trực tiếp bán thuốc cho các bệnh viện thì dựa vào cơ sở nào để khiếu nại việc thực hiện đấu thầu? Các bệnh viện trên không có quan hệ thương mại hay pháp lý với Vinareco.

Trước sự vụ này, bà Hoàng Thị Thảo - Giám đốc Cty Thống Nhất sau một năm ròng "chịu đựng" các tố cáo của Vinareco cho biết đã chính thức khiếu nại lên Phòng cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội, Công an TP Hà Nội về các cáo buộc không có căn cứ của Vinareco đối với doanh nghiệp của mình. Trong đó, Cty này cũng đã tố cáo Cty Vinareco nhận tiền nhưng không giao hàng, vu khống, bôi nhọ mình. Được biết, cơ quan điều tra hiện đã vào cuộc để làm rõ vấn đề này.

Liên quan đến các hoạt động và tố cáo của Vinareco còn nhiều điều đáng quan ngại. Các tố cáo thiếu tinh thần xây dựng, chưa đúng sự thật đã trực tiếp ảnh hưởng đến uy tín và công tác khám chữa bệnh tại các bệnh viện, uy tín của ngành y tế. Trên các số báo tới, chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin về sự việc này.