Xung quanh Nghị định quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh dân số sửa đổi (điều 10): Hiểu đúng, viết đúng

TS Dương Quốc Trọng.

Nhân đây, xin ông cho biết thêm về ý nghĩa của việc ban hành Nghị định quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh sửa đổi Điều 10 của Pháp lệnh Dân số?

- Ngày 27/12/2008, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Pháp lệnh sửa đổi Điều 10 của Pháp lệnh Dân số theo tinh thần: Mỗi cặp vợ chồng, cá nhân có quyền và nghĩa vụ thực hiện cuộc vận động dân số, kế hoạch hóa gia đình, chăm sóc sức khỏe sinh sản. Việc sửa đổi Điều 10, Pháp lệnh Dân số cũng ghi rất rõ quyền và nghĩa vụ của mỗi cặp vợ chồng, cá nhân trong việc thực hiện cuộc vận động này gồm: (1) quyết định thời gian và khoảng cách sinh con; (2) sinh 1 hoặc 2 con, trừ trường hợp đặc biệt do Chính phủ quy định; (3) bảo vệ sức khỏe, thực hiện các biện pháp phòng ngừa bệnh nhiễm khuẩn đường sinh sản, bệnh lây truyền qua đường tình dục, HIV/AIDS và thực hiện các nghĩa vụ khác liên quan đến sức khỏe sinh sản.

Pháp lệnh Dân số góp phần nâng cao chất lượng sống (Ảnh: Dương Ngọc).

Thưa ông, có người cho rằng, việc tái hôn với người đã từng kết hôn chỉ được "sinh 1 hoặc 2 con trong cùng một lần sinh" là "thiệt thòi" cho người mới kết hôn và sinh con lần đầu?

Những người kết hôn và sinh con lần đầu với người đã có con riêng, có thể tạm nghĩ là "thiệt". Song nếu nói chữ "thiệt" ở đây thì chưa thể hiện hết được ý nghĩa nhân văn đằng sau vấn đề này. Điều đó thể hiện sự nhân văn trong chính sách của Đảng và Nhà nước ta - con chung là sợi dây tình cảm gắn bó giữa hai người tái hôn. Vì nếu 1 người đã có từ 1 con riêng trở lên, khi tái hôn với người khác cũng có hoàn cảnh tương tự vẫn được sinh 1 con chung - trong trường hợp này, có thể nói là "lợi". Cho nên trong chừng mực nào đó, nói "thiệt" hay "lợi" ở đây là chưa thật thỏa đáng.

Chính phủ có quy định trách nhiệm của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, định kỳ 5 năm, công bố tên dân tộc có số dân dưới 10.000 người. Theo ông, việc này có ý nghĩa quan trọng gì đối với việc nâng cao chất lượng dân số?

- 10 năm chúng ta Tổng điều tra dân số 1 lần và đó là số liệu chính thống phục vụ cho việc hoạch định chính sách để phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Trong Nghị định 20/2010/NĐ-CP, Chính phủ có quy định tại khoản 1 Điều 3: Bộ Kế hoạch và Đầu tư định kỳ 5 năm công bố tên dân tộc có số dân dưới 10.000 người, tên dân tộc có tỷ lệ sinh nhỏ hơn hoặc bằng tỷ lệ chết (dân tộc có nguy cơ giảm số dân). Ngoài đợt Tổng điều tra Dân số theo định kỳ 10 năm thì việc có một đợt điều tra giữa kỳ là một thời gian cần thiết để có chính sách phù hợp bảo vệ và nâng cao chất lượng sống, chất lượng giống nòi các dân tộc có nguy cơ suy giảm dân số.

- Xin cảm ơn ông!

Hà Thư (thực hiện)