5 nhóm người cần bổ sung vitamin A và những lưu ý cần thiết khi sử dụng

Vitamin A mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, từ hỗ trợ miễn dịch, chữa lành vết thương, sức khỏe làn da đến sức khỏe sinh sản, sức khỏe não bộ, hỗ trợ giảm viêm và chống lại stress oxy hóa.

1. Vai trò của vitamin A với cơ thể

Theo PGS.TS.BS. Nguyễn Thị Lâm - nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, vitamin A là loại tan trong dầu, có tác dụng bảo vệ mắt, chống quáng gà và các bệnh khô mắt, đảm bảo sự phát triển bình thường của bộ xương, răng, bảo vệ niêm mạc và da, tăng cường sức đề kháng của cơ thể chống lại các bệnh nhiễm khuẩn.

Vitamin A có hai dạng chính:

• Vitamin A tạo sẵn (retinol): Dạng này cơ thể có thể hấp thụ và sử dụng ngay, thường được tìm thấy dồi dào trong các thực phẩm nguồn gốc động vật như gan, cá béo, lòng đỏ trứng và các sản phẩm từ sữa.
• Tiền chất vitamin A (provitamin A carotenoids): Phổ biến nhất là beta-carotene. Dạng này có nhiều trong các loại thực vật có màu sắc rực rỡ như cà rốt, khoai lang, bí ngô và các loại rau lá xanh đậm (cải bó xôi, cải xoăn). Khi vào cơ thể, chúng sẽ được chuyển hóa thành vitamin A để sử dụng.

2. Những a i cần bổ sung vitamin A?

Mặc dù tình trạng thiếu hụt vitamin A tương đối hiếm gặp, nhưng một số nhóm người dưới đây có nguy cơ không đủ hoặc không nhận được lượng vitamin A tối ưu để phát triển.

• Phụ nữ mang thai và cho con bú: Nhu cầu vitamin A cao hơn trong thời kỳ mang thai và cho con bú để hỗ trợ sự tăng trưởng và phát triển của em bé. Tuy nhiên, vitamin A là loại vitamin tan trong dầu nên không dễ bị đào thải ra ngoài. Dư thừa vitamin A có thể tích lũy trong gan và các mô của cơ thể. Việc bổ sung liều cao kéo dài có thể gây ngộ độc vitamin A . Vì vậy, phụ nữ mang thai và cho con bú nên ưu tiên nhận vitamin A từ thực phẩm tự nhiên và chỉ dùng viên uống khi có chỉ định của bác sĩ.
• Trẻ sinh non: Trẻ sinh non có lượng vitamin A dự trữ trong gan thấp hơn. Tuy nhiên, trẻ sẽ tiếp tục nhận được vitamin A thông qua sữa công thức hoặc sữa mẹ (miễn là nguồn sữa mẹ đủ) và tình trạng thiếu hụt vitamin A là rất hiếm.
• Trẻ dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng, tiêu chảy kéo dài, mắc đi mắc lại nhiều lần, trẻ bị sởi,... : Đây là nhóm đối tượng nguy cơ cao thiếu vitamin A và cần được bổ sung vitamin liều cao theo chỉ định của bác sĩ.
• Người mắc bệnh xơ nang: Xơ nang là một tình trạng gây tổn thương phổi, hệ tiêu hóa và các cơ quan khác. Xơ nang làm tăng nguy cơ thiếu hụt vitamin A vì nó gây khó khăn cho việc hấp thụ chất béo. Bổ sung vitamin A là một phần chăm sóc tiêu chuẩn cho những bệnh nhân mắc xơ nang.
• Người mắc chứng rối loạn tiêu hóa : Các chứng rối loạn tiêu hóa như bệnh Crohn và một số loại viêm loét đại tràng làm tăng nguy cơ thiếu hụt vitamin A. Thực phẩm bổ sung vitamin A có thể giúp ích, nhưng các nghiên cứu về lợi ích của việc bổ sung vitamin A ở nhóm đối tượng này vẫn còn nhiều tranh cãi.

Vitamin A có trong nhiều loại thực phẩm và hầu hết mọi người đều hấp thụ đủ vitamin A từ thực phẩm. Tuy nhiên, nếu bạn đang mang thai, cho con bú hoặc có tình trạng bệnh lý làm giảm khả năng hấp thụ vitamin A, bạn có thể cần bổ sung vitamin A. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ nếu bạn lo lắng về tình trạng thiếu hụt vitamin A.

3. Các loại thực phẩm bổ sung vitamin A

Thực phẩm bổ sung vitamin A có nhiều dạng khác nhau và có thể kết hợp với các chất dinh dưỡng khác.

• Retinol: Đây là dạng hoạt động của vitamin A, thường có trong thực phẩm nguồn gốc động vật.
• Beta-carotene: Beta-carotene là tiền chất của vitamin A có nguồn gốc thực vật. Bạn cần gấp đôi lượng beta-carotene từ thực phẩm bổ sung so với retinol để đáp ứng nhu cầu của cơ thể.
• Dầu gan cá tuyết: Đây là nguồn cung cấp vitamin A tự nhiên. Một thìa cà phê dầu gan cá tuyết chứa 1.350 mcg vitamin A, gần 200% khuyến nghị hàng ngày cho phụ nữ và 150% cho nam giới.
• Vitamin tổng hợp có chứa vitamin A: Nhiều loại vitamin tổng hợp có chứa vitamin A dưới dạng beta-carotene, retinol hoặc kết hợp cả hai. Vitamin tổng hợp có thể là một cách dễ dàng để đảm bảo bạn nhận được các chất dinh dưỡng thiết yếu và đặc biệt hữu ích cho những người bị thiếu hụt nhiều loại vitamin hoặc khoáng chất.

4. Cách chọn thực phẩm bổ sung vitamin A phù hợp

Đối với những người gặp khó khăn trong việc hấp thụ vitamin A từ thực phẩm, có thể sử dụng thực phẩm chức năng để bổ sung vitamin A bằng đường uống. Viên uống bổ sung vitamin A thường được bào chế ở dạng viên nang mềm, có thể dùng vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày.

Thực phẩm bổ sung tốt nhất sẽ phụ thuộc vào chế độ ăn uống, nhu cầu cá nhân, tình trạng sức khỏe và tùy theo từng giai đoạn cuộc sống. Khi chọn thực phẩm bổ sung, bạn nên chọn loại đã được kiểm nghiệm độc lập bởi một tổ chức uy tín. Nên cân nhắc liều lượng, dạng bào chế và sự hiện diện của các thành phần khác có thể hỗ trợ hoặc không hỗ trợ mục tiêu sức khỏe của bạn hoặc có an toàn hay không.

Một số thực phẩm bổ sung tự nhiên như dầu gan cá tuyết chứa liều lượng provitamin A cao hơn, có thể không an toàn cho phụ nữ mang thai. Trước khi quyết định sử dụng bất kỳ loại thực phẩm bổ sung nào, nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để đảm bảo lộ trình phù hợp với tình trạng sức khỏe cá nhân.