60 năm ngành Dân số - Vì một Việt Nam phát triển bền vững: Lâm Đồng thực hiện hiệu quả việc đưa Nghị quyết số 21-NQ/TW vào cuộc sống

Xác định dân số là yếu tố quan trọng hàng đầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thời gian qua, công tác Dân số/KHHGĐ luôn nhận được sự quan tâm của các cấp, các ngành.

 Theo GS.TS Nguyễn Đình Cử, nguyên Viện trưởng Viện Dân số và các vấn đề xã hội (Trường Đại học Kinh tế Quốc dân), Nghị quyết số 21-NQ/TW về công tác dân số trong tình hình mới là kim chỉ nam cho công tác dân số ở nước ta từ nay về sau, đưa chính sách dân số sang một trang phát triển mới. Mục tiêu của Nghị quyết tập trung vào các vấn đề trọng tâm như: Duy trì vững chắc mức sinh thay thế; đưa tỷ lệ giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên; tận dụng hiệu quả cơ cấu dân số vàng thích ứng với già hóa dân số; phân bố dân số hợp lý và nâng cao chất lượng dân số.

Trong những năm qua, công tác dân số và phát triển tại Lâm Đồng đã được các cấp ủy đảng, chính quyền xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Từ đó, đã có sự đầu tư cả về nhân lực và vật lực, từng bước góp phần vào việc xóa đói, giảm nghèo, làm thay đổi cuộc sống của mỗi người dân, nhất là tại vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc thiểu số (ĐBDTTS).

Ngay sau khi Nghị quyết số 21-NQ/TW, ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về "Công tác dân số trong tình hình mới" ban hành, Chi cục DS - KHHGĐ tỉnh chủ động tham mưu Sở Y tế trình Tỉnh ủy ban hành Kế hoạch số 51-KH/TU ngày 16/4/2018 của Tỉnh ủy Lâm Đồng về việc thực hiện Nghị quyết số 21-NQ/TW trên địa bàn tỉnh. Qua gần 3 năm triển khai thực hiện đã có sự chuyển biến tích cực, góp phần thực hiện thành công các mục tiêu Chiến lược Dân số và sức khỏe tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2017-2020 và một số đề án đã và đang triển khai.

Để Nghị quyết 21-NQ/TW đi vào cuộc sống của người dân, Tỉnh ủy Lâm Đồng đã chỉ đạo 12/12 huyện, thành phố ban hành Nghị quyết thực hiện kế hoạch của Tỉnh ủy: Thực hiện đúng quan điểm, mục tiêu của Nghị quyết, đồng thời phải căn cứ trên tình hình thực tế của địa phương để đưa ra nhiệm vụ và giải pháp có hiệu quả, tránh hình thức xa vời với thực tế.

Theo đó, muốn triển khai có hiệu quả, trước hết cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể các cấp trong tỉnh Lâm Đồng tăng cường chỉ đạo theo ngành dọc, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các ngành chuyên môn triển khai đồng bộ các hoạt động về dân số, cụ thể: Tập trung vận động sinh ít con hơn ở vùng đối tượng có mức sinh cao; duy trì kết quả ở những nơi đã đạt mức sinh thay thế; sinh đủ 2 con ở những nơi có mức sinh thấp; đưa tỉ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên; tận dụng hiệu quả cơ cấu dân số vàng; thích ứng với già hóa dân số; phân bố dân số hợp lý và nâng cao chất lượng dân số, góp phần phát triển đất nước nhanh, bền vững, phù hợp với yêu cầu chuyển hướng công tác dân số trong tình hình mới. Đặc biệt là từng bước chuyển trọng tâm công tác DS-KHHGĐ sang Dân số và Phát triển đúng theo tỉnh thần Nghị quyết số 21-NQ/TW.

Chị Lơ Mu K'Mê Linh, cán bộ chuyên trách dân số xã Đạ Sar (Lạc Dương) chia sẻ: "Ở đây chủ yếu là bà con dân tộc thiểu số, nhận thức của bà con về sàng lọc trước sinh và sàng lọc sau sinh (SLTS&SLSS) còn hạn chế nên tôi thường xuyên đến từng thôn, từng nhà để tuyên truyền, vận động, hướng dẫn các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ đi khám định kỳ khi mang thai, vận động các gia đình không để con em mình tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống; tác hại của tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh; lợi ích của việc SLTS&SLSS...".

Một trong những cách làm mang lại hiệu quả thiết thực là hoạt động của các câu lạc bộ (CLB) tiền hôn nhân ở các xã của các huyện, thành phố. Tham gia CLB, các thành viên ở tuổi vị thành niên và thanh niên được tìm hiểu kiến thức về xây dựng gia đình hạnh phúc, tác hại của nạo phá thai, nguy cơ lây nhiễm bệnh tình dục... Các thành viên được tư vấn, kiểm tra sức khỏe sinh sản và cung cấp các phương tiện tránh thai.

Để thực hiện tốt công tác dân số và phát triển, nâng cao chất lượng dân số trên địa bàn, Trung tâm Y tế các huyện, thành phố đã thực hiện nhiều giải pháp truyền thông đến người dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng ĐBDTTS. Những năm trước đây, huyện Lạc Dương là một trong những địa phương có tỷ lệ mất cân bằng giới tính khi sinh (MCBGTKS) cao, tỷ lệ SLTS&SLSS đạt thấp. Để giảm thiểu tình trạng này, Trung tâm Y tế huyện đã chủ động phối hợp với các đoàn thể, các xã, thôn, già làng trưởng bản để vận động người dân thay đổi suy nghĩ, thay đổi hành vi về công tác dân số và phát triển.

Mặc dù Nghị quyết số 21-NQ/TW mới triển khai được gần 3 năm, nhưng nhờ triển khai có hiệu quả nên công tác dân số ở Lâm Đồng đã gặt hái được một số kết quả: Chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người dân nói chung, chương trình Dân số và Phát triển nói riêng có bước chuyển biến đáng kể, người dân đã tiếp cận được các dịch vụ tốt hơn. Đặc biệt, các địa phương đã tích cực, chủ động tham mưu lãnh đạo các cấp ban hành văn bản chỉ đạo và phổ biến quán triệt Nghị quyết 21-NQ/TW đến tận cán bộ, công chức, viên chức, hội viên các đoàn thể, nhất là nâng cao nhận thức của mọi người dân về hiểu và thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 21.

Năm 2020, tỷ lệ bà mẹ mang thai trên địa bàn toàn tỉnh được sàng lọc trước sinh đạt 43,1%, đạt và vượt kế hoạch giao (kế hoạch 43%); tỷ lệ trẻ em sinh ra được sàng lọc sơ sinh đạt 52,5%, đạt và vượt kế hoạch giao (kế hoạch 50%); có 18.742 cặp nam, nữ thanh niên được tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn tăng 296.856, chiếm tỷ lệ 40%, tăng 10% so với cùng kỳ năm 2019 (30%)...