Ai không nên dùng viên bổ sung vitamin D và 5 tác dụng phụ nghiêm trọng nếu lạm dụng

1. Tác dụng phụ của việc lạm dụng vitamin D

Chúng ta cần vitamin D để hỗ trợ nhiều quá trình của cơ thể và giúp cơ thể hấp thụ canxi từ chế độ ăn uống. Tuy nhiên, việc hấp thụ quá nhiều vitamin D từ viên bổ sung có thể khiến cơ thể hấp thụ quá nhiều canxi, dẫn đến tác dụng phụ của tình trạng tăng canxi huyết, khi canxi bắt đầu được lưu trữ trong máu thay vì xương.

Tìm hiểu 5 tác dụng phụ nghiêm trọng nếu lạm dụng viên bổ sung vitamin D:

1.1. Chán ăn, buồn nôn và nôn

Một trong những dấu hiệu sớm nhất cho thấy bạn có thể đang dùng quá nhiều vitamin D là cảm thấy khó chịu ở dạ dày. Các triệu chứng đường tiêu hóa (GI) thường là triệu chứng đầu tiên và dễ nhận thấy nhất của việc dùng quá nhiều vitamin D.

Tăng canxi máu gây kích ứng hệ tiêu hóa và có thể gây chán ăn, buồn nôn và nôn. Khi nồng độ canxi tăng lên, cơ thể sẽ hoạt động để loại bỏ lượng canxi dư thừa, có thể biểu hiện dưới dạng các triệu chứng tiêu hóa bất thường.

Đau bụng cũng có thể là dấu hiệu ngộ độc vitamin D .

1.2. Yếu, mệt mỏi

Cảm thấy mệt mỏi là một triệu chứng không đặc hiệu, có nghĩa là nó có thể chỉ ra một loạt các vấn đề. Tuy nhiên, một lý do khiến quá nhiều vitamin D có thể khiến bạn cảm thấy mệt mỏi hơn bình thường là do lượng canxi cao làm mất cân bằng chất lỏng và chất điện giải trong cơ thể.

Bạn cũng có thể bị chóng mặt, cáu kỉnh hoặc khó chịu (cảm giác chung là không khỏe) nếu bạn dùng quá nhiều vitamin D.

1.3. Đi tiểu thường xuyên và mất nước

Khi lượng canxi trong cơ thể quá cao, thận sẽ phải làm việc nhiều hơn để đào thải canxi ra khỏi cơ thể. (Nhiệm vụ chính của thận là lọc máu và loại bỏ độc tố cũng như chất thải ra khỏi cơ thể.) Tuy nhiên, áp lực này lên thận có thể dẫn đến tình trạng đi tiểu nhiều hơn, ngay cả khi bạn không uống thêm chất lỏng.

Mặc dù đi tiểu là điều cần thiết để loại bỏ canxi dư thừa nhưng đi tiểu quá nhiều có thể dẫn đến mất nước và gây ra các triệu chứng như khát nước, mệt mỏi hoặc đau đầu. Theo thời gian, nó cũng có thể dẫn đến những thay đổi đáng chú ý ở da hoặc niêm mạc khô như ở mắt và mũi.

1.4. Đau xương và tích tụ canxi

Trong khi vitamin D rất cần thiết để duy trì xương chắc khỏe, thì quá nhiều vitamin D có thể gây ra tác dụng ngược, dẫn đến đau xương.

Lượng vitamin D cao dẫn đến tăng hấp thụ canxi. Trong khi một số canxi dư thừa đi vào máu, một số cũng canxi hóa trong các khớp, mạch máu và mô mềm và có thể biểu hiện dưới dạng cứng, đau nhức hoặc đau.

Nếu không thay đổi, lượng canxi dư thừa này có thể dẫn đến sỏi thận (sỏi cứng hình thành từ khoáng chất và muối hình thành trong thận) hoặc gây tổn thương mạch máu và gây ra các vấn đề về tim mạch, bao gồm cả nhịp tim không đều (loạn nhịp tim).

1.5. Triệu chứng thần kinh

Các triệu chứng thần kinh như lú lẫn mới hoặc kéo dài hoặc rối loạn tinh thần có thể là triệu chứng của tình trạng thừa vitamin D và nồng độ canxi cao.

Tăng canxi máu có thể làm gián đoạn tín hiệu thần kinh và mức chất lỏng, gây ra tình trạng lú lẫn, mất phương hướng, đầu óc u ám, khó tập trung hoặc cáu kỉnh.

2. Các yếu tố làm tăng nguy cơ tác dụng phụ

Một số người dễ bị tác dụng phụ của thuốc bổ sung vitamin D hơn những người khác, bao gồm những người sau:

Cường cận giáp: Đây là tình trạng tuyến cận giáp sản xuất quá nhiều hormone tuyến cận giáp (PTH), hormone này điều chỉnh nồng độ canxi trong máu và xương. PTH quá mức có thể dẫn đến nồng độ canxi cao và khuếch đại tác dụng của vitamin D lên canxi trong máu.

Bệnh u hạt: Các tình trạng như bệnh sarcoidosis, khiến hệ thống miễn dịch phản ứng thái quá, có thể khiến cơ thể sản xuất quá nhiều vitamin D hoạt động. Việc bổ sung vitamin D mà không tham khảo ý kiến của bác sĩ có thể dẫn đến ngộ độc.

Dùng một số loại thực phẩm bổ sung khác: Nếu bạn dùng nhiều loại thực phẩm bổ sung, điều quan trọng là phải biết tất cả các nguồn vitamin D có trong những thực phẩm đó hay không. Ví dụ, nhiều loại vitamin tổng hợp có chứa vitamin D, do đó, việc bổ sung thêm một loại thực phẩm bổ sung vitamin D không cần thiết có thể làm tăng đáng kể nguy cơ ngộ độc.

Sử dụng một số loại thuốc: Thuốc lợi tiểu thiazide, chẳng hạn như Microzide (hydrochlorothiazide), có thể làm trầm trọng thêm tình trạng tăng canxi huyết. Nếu có nồng độ canxi cao do quá nhiều vitamin D, việc dùng các loại thuốc này cùng với các chất bổ sung vitamin D có thể làm tăng nguy cơ nhịp tim không đều.

3. Bao nhiêu vitamin D là quá nhiều?

Lượng khuyến cáo trong chế độ ăn uống (RDA) đối với vitamin D là 600 đơn vị quốc tế (IU) mỗi ngày cho người lớn. Tốt nhất nên đạt được lượng này thông qua thực phẩm trong chế độ ăn uống của mình, cũng như tiếp xúc với ánh nắng mặt trời và bổ sung vitamin D (khi cần thiết). Viện Y tế Quốc gia (NIH) cho biết người lớn khỏe mạnh trung bình không nên dùng quá 4.000 IU vitamin D mỗi ngày.

Hàm lượng vitamin D cần thiết mỗi ngày cho các nhóm đối tượng khác nhau được Viện Dinh Dưỡng khuyến nghị như sau: Trẻ sơ sinh dưới 12 tháng tuổi cần 10 mcg (400 IU), trẻ em từ 1-18 tuổi cần 15 mcg (600 IU), người lớn từ 19-70 tuổi cũng cần 15 mcg (600 IU). Người trên 70 tuổi nên bổ sung 20 mcg (800 IU) mỗi ngày.

Lưu ý, để xác định chính xác tình trạng vitamin D của cơ thể và có cần bổ sung hay không, xét nghiệm máu định lượng 25(OH)D là phương pháp đáng tin cậy nhất và cần được thực hiện dưới sự chỉ định và tư vấn của bác sĩ.

4. Ai không nên dùng vitamin D?

Vitamin D là một chất dinh dưỡng quan trọng nhưng một số người nên thận trọng khi cân nhắc bổ sung vitamin D, ví dụ:

• Những người có tình trạng bệnh lý hiện tại như tăng canxi huyết, cường cận giáp hoặc bệnh u hạt;
• Những người đang dùng các chất bổ sung khác có chứa canxi hoặc vitamin D;
• Những người đã có nồng độ vitamin D trong máu cao;

Quá nhiều vitamin D có thể gây ra tình trạng nồng độ canxi trong máu cao đến mức nguy hiểm, có thể dẫn đến các triệu chứng như mệt mỏi, buồn nôn, lú lẫn và tổn thương mạch máu. Nên xét nghiệm nồng độ vitamin D trong máu trước khi bổ sung vitamin D và làm theo hướng dẫn của bác sĩ.

Hoàng Nam