Bán hàng tại chợ Vinh gần 30 năm nay chưa năm nào càng giáp Tết Nguyên đán càng buồn như năm nay

 Vắng khách từ chợ sỉ... đến chợ lẻ

Dạo vòng quanh các khu chợ truyền thống ở TP.Vinh (Nghệ An), phóng viên ghi nhận tình trạng đìu hiu, vắng khách. Các tiểu thương nặng gánh lo âu, cắt giảm mọi chi phí để duy trì kinh doanh.

Bà Trần Thị Hồng, tiểu thương bán vải ở chợ Vinh cho biết, ba năm nay, nhất là sau dịch COVID-19, khách vắng hẳn. Hơn 20 năm buôn bán tại chợ, chưa bao giờ buôn bán vắng khách như năm nay. Các năm trước, vào thời điểm thời tiết chuyển lạnh, mặt hàng quần áo bán không kịp trở tay. Năm nay hàng ế ẩm, hàng tồn nhiều.

"Tết năm nay, chưa tính nhập hàng thêm vì người bán nhiều mà người mua ngày càng ít, lấy nhiều không bán được gim vốn vào lại càng lo…  Những năm trước, về cuối năm nhu cầu mua sắm càng tăng, nhưng năm nay lại giảm, bán sỉ và lẻ cùng giảm. Sức mua có thể giảm 60-70% so với những năm ổn định", bà Hồng thở dài nói.

Khu tầng 2 của chợ Vinh, các quầy bán áo quần ngập tràn đồ đông với áo phao, áo nỉ, áo dạ, áo len… nhưng không thấy khách đến xem. Kinh doanh mặt hàng quần áo tại chợ Vinh gần 30 năm nay, chị Nguyễn Mai Hương cho biết, tình hình ế ẩm kéo dài đã 5-7 năm nay. Tuy nhiên, từ năm 2020 đến nay là đỉnh điểm, càng giáp Tết Nguyên đán càng buồn. Đặc biệt, trong năm 2023, tình trạng ế ẩm được các tiểu thương xem là chưa từng có và chưa có dấu hiệu cải thiện.

"So với trước đây, lượng khách lẻ giảm đến 80%, nay chỉ duy trì khách sỉ. Trước năm 2020, 2 ki-ốt thuê đến 4 nhân viên làm nhưng 2 năm nay, để tiết giảm chi phí phải cắt giảm hết, 2 vợ chồng tôi làm hết", chị Hương cho biết.

Trong khi đó, tại các chợ trên địa bàn TP. Vinh như Ga Vinh, Quang Trung, Quán Lau, Hưng Dũng... tình hình cũng không khá hơn.

Theo quan sát của PV, không chỉ các sạp quần áo, trang sức vắng khách mà những quầy gia dụng cũng thường rơi vào cảnh người bán đông hơn người mua. Ở các khu chợ này, ngoài các gian hàng thực phẩm tươi sống là sôi động người mua bán thì ở đình chính, lại hiu hắt, vắng lặng. Những tiểu thương cố bám trụ với việc kinh doanh hàng ngày ra mở ki ốt bán nhưng không có người mua, có những ki-ốt cả ngày không có khách ghé đến gian hàng.

Bà Nguyễn Thị Lan, kinh doanh giày dép tại chợ Ga Vinh cho biết, cả tuần trước chỉ đóng được vài đơn hàng cho khách sỉ chứ khách lẻ đếm trên đầu ngón tay. "Cứ đà này không biết làm sao xoay vốn để duy trì kinh doanh", bà Lan cho biết.

Không chỉ ở thành phố, ở các chợ trung tâm vùng nông thôn cũng lâm vào cảnh tương tự, kinh doanh ế ẩm, không có người mua, việc lưu thông hàng hoá giảm sút. Những chợ có tiếng như Sa Nam (huyện Nam Đàn), Giát (huyện Quỳnh Lưu), Sy (huyện Diễn Châu)… trước đây sầm uất, kinh doanh nhộn nhịp, tấp nập mua bán, nay cũng đìu hiu, lượng khách hàng giảm sút từ 50-60% so với trước.

Tiểu thương phải thay đổi

Ông Nguyễn Hữu Đắc, Trưởng Ban quản lý chợ Vinh cho biết, có trên 3.000 ki ốt kinh doanh nhưng tình hình rất ế ẩm. Các tiểu thương đang kinh doanh mặt hàng thời trang, mỹ phẩm, giày dép… ₫số lượng khách hàng đến mua bán, giao thương ngày càng giảm, việc lưu thông hàng hóa chậm hơn so với giai đoạn trước rất nhiều.

"Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, một phần do dịch bệnh kéo dài làm thay đổi thói quen mua sắm. Bên cạnh đó, do tiểu thương không bắt kịp xu hướng mua hàng qua mạng nên khó có thể cạnh tranh được với những hàng rong ven đường, ven chợ và các siêu thị lớn bởi thiếu sự tiện lợi và cạnh tranh về giá", ông Đắc nói.

Theo lãnh đạo Ban quản lý chợ Vinh, hệ thống siêu thị hiện đại, phong phú mặt hàng xuất hiện ngày càng nhiều hút khách từ chợ truyền thống. Trước kia chỉ có một vài chuỗi siêu thị thì nay có hàng chục chuỗi và cửa hàng bán lẻ. Siêu thị ngày càng mở rộng, hiện đại, đa dạng hàng hóa, thuận tiện, chi phí rõ ràng, cơ sở vật chất tốt, phục vụ tận tình nên hút khách hơn. Trong khi đó, vào chợ rất bất tiện vì phải gửi xe, nóng nực, phải trả giá mệt mỏi. Chưa kể một số chợ còn xuất hiện hình ảnh xấu như chặt chém, móc túi... Xe

"Để có thể phục hồi và phát triển lâu dài, tiểu thương quay trở lại, ngoài những gói hỗ trợ của Nhà nước, cần tổ chức những khóa đào tạo về pháp luật, đặc biệt về công nghệ. Bởi với người trẻ điều này rất dễ nhưng tiểu thương trong chợ phần đông là những người đã có tuổi, rất ngại thay đổi", ông Đắc nói thêm.

Đồng quan điểm đó, bà Trần Thị Mỹ Hà, Trưởng phòng Quản lý thương mại (Sở Công Thương Nghệ An) cho biết, buôn bán trong chợ sẽ phải chịu rất nhiều loại thuế phí như thuế sạp, thuế vệ sinh, điện nước, mặt bằng... dịch COVID-19 như một chất xúc tác thổi bùng một văn hóa mới trong mua sắm. Do vậy cần phải hiện đại hóa chợ truyền thống, nếu không sẽ rất khó để phục hồi, phát triển.

Những năm qua, ngành công thương tập trung tuyên truyền hướng dẫn, hỗ trợ tiểu thương đẩy mạnh các dịch vụ thương mại trên nền tảng số, các giao dịch thương mại điện tử để vực dậy kinh doanh. Hiện nay, nhiều tiểu thương ở chợ vừa duy trì bán hàng truyền thống, vừa livestream bán hàng online, chủ động đẩy mạnh quảng cáo sản phẩm qua các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Zalo. Đây là sự chuyển biến, thay đổi tất yếu…

"Thay vì chỉ bán sỉ, tiểu thương hãy chọn bán lẻ nhiều hơn, hoặc bán những sản phẩm, phụ kiện ít chịu sự cạnh tranh trên chợ mạng, bán vật tư phụ kiện thời trang… Ngoài ra các tiểu thương ở chợ vừa duy trì bán hàng truyền thống, vừa livestream bán hàng online, chủ động đẩy mạnh quảng cáo sản phẩm qua các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Zalo…", bà Hà gợi ý.

Đìu hiu chợ truyền thống

Không còn cảnh nhộn nhịp, tấp nập kẻ bán người mua, giờ đây tại nhiều chợ truyền thống ở TPHCM, nhiều tiểu thương ngồi cả ngày chỉ bán được 1-2 món hàng, thậm chí có ngày chẳng có khách.