Bảo hiểm cháy nổ ở chợ, Trung tâm thương mại: Bảo hiểm “né” vì sợ vạ lây?

Nếu có bảo hiểm, các tiểu thương tại TTTM Hải Dương đã không trắng tay sau cháy. Ảnh: M.Lý

Cái giá của sự thờ ơ

Sau vụ cháy TTTM thành phố Hải Dương rạng sáng 16/9, đứng trước đống đổ nát của tòa nhà, các tiểu thương gần như chết đứng. Bao vốn liếng, tài sản, bìa đỏ... của cả gia đình đều bỗng chốc hóa thành tro bụi. Tới lúc này, họ mới hối tiếc “giá như mình mua bảo hiểm cháy nổ”.

Chị Bùi Thị Hoa (quầy giày dép tầng 1, TTTM Hải Dương) cho biết: “Cách đây khoảng 8 tháng, Ban quản lý TTTM có dẫn một hãng bảo hiểm đến thị sát. Lúc đó, các tiểu thương đều hy vọng sẽ mua được bảo hiểm rủi ro cho quầy hàng. Nhưng rồi không hiểu sao, sau một vòng thị sát trong TTTM, hãng bảo hiểm này đã “một đi không trở lại”. Từ đó, chúng tôi cũng không quan tâm nữa”. Chị Mai Thị T (bán hàng ở tầng 1, TTTM Hải Dương) cho biết: “Bán hàng ở TTTM này hơn 10 năm nay nhưng hầu hết các tiểu thương chỉ đơn thuần nghĩ đến kinh doanh, mấy ai để ý đến bảo hiểm cháy nổ nên hầu hết không biết mà mua. Thời gian gần đây, khi nghe thông tin nhiều chợ bị cháy, các tiểu thương đã tính đến sự rủi ro của TTTM nên cũng đề xuất với Ban quản lý tìm hãng bảo hiểm để mua. Nhưng không hiểu vì lý do gì, chẳng thấy bảo hiểm nào đến bán cho chúng tôi. Giờ thì mất hết rồi!”.

Tại chợ Ga (TP Hải Phòng) - chợ sầm uất và có số quầy lớn nhất Hải Phòng - không biết bao lần Ban quản lý chợ mời các hãng bảo hiểm đến khảo sát và đánh giá điều kiện rủi ro để mua bảo hiểm cho các tiểu thương nhưng không hãng nào chịu bán. Nhìn cảnh quầy nọ san sát quầy kia, hàng hóa (chủ yếu là vải vóc, quần áo) chất đầy cả lối đi mà không có khoảng cách an toàn, không có ki-ot ngăn cách khiến các hãng bảo hiểm rợn tóc gáy rồi lắc đầu một đi không trở lại.

Trung tâm thương mại chợ Sắt (TP Hải Phòng), nơi chủ yếu bán các mặt hàng điện tử, điện lạnh cũng trong tình cảnh tương tự. Rút kinh nghiệm sau vụ cháy ở Hải Dương, các chủ hàng đã đôn đáo đi tìm mua bảo hiểm nhưng đành “khóc dở mếu dở” vì không ai bán. Tại đây, mặc dù quy mô quầy hàng khá thông thoáng, cơ sở hạ tầng kiên cố song do thói quen bừa bãi của các tiểu thương khiến các hãng bảo hiểm không dám mạo hiểm rước họa.

Từ khảo sát nêu trên cho thấy, trong các TTTM, nhiều hộ kinh doanh không mua bảo hiểm phần vì mải buôn bán và cũng không lường trước rủi ro, phần vì không có người nhắc nhở hay hướng dẫn về việc mua bảo hiểm. Thậm chí, họ nghĩ phí bảo hiểm cũng như các khoản phí khác từng đóng cho ban quản lý chợ, bớt được khoản nào hay khoản đó. Còn về phía doanh nghiệp bảo hiểm, cũng có lần triển khai chào bán bảo hiểm cho một số TTTM nhưng do số lượng hộ tham gia không nhiều như kỳ vọng nên không theo bán nữa.

Không bán vì rủi ro cao?

Trao đổi về tình trạng nhiều hãng bảo hiểm ngại bán bảo hiểm cho các chợ và TTTM, một nhân viên bảo hiểm hãng PTI cho biết, về nguyên tắc các hãng bảo hiểm chỉ bán những gói rủi ro không lường trước. Trong khi đó, các chợ và các TTTM hầu hết đều chứa đầy rủi ro hiện hữu và không đáp ứng đủ tiêu chí, điều kiện tham gia bảo hiểm như hệ thống PCCC tại chỗ yếu, thiếu, khoảng cách giữa các quầy không đạt chuẩn, ý thức bảo vệ tài sản kém, giá trị và lượng hàng hóa không chứng minh được…

Đại diện hãng bảo hiểm Viễn Đông cùng chung quan điểm: “Phía bảo hiểm luôn dè dặt với bảo hiểm cháy chợ vì tính rủi ro quá cao. Trong chợ, nhiều nơi còn có thói quen thắp hương, hút thuốc, đun nấu nên tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ rất lớn. Mặt khác, các tiểu thương không đáp ứng được yêu cầu về chứng từ, sổ sách nhập, xuất hàng, gây trở ngại lớn cho quá trình giải quyết bồi thường. Trong khi đó, nhận thức của một số tiểu thương về nguy cơ và hậu quả của cháy nổ trong chợ còn kém”. Cũng theo hãng bảo hiểm này, yêu cầu đầu tiên đối với việc tham gia mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc là chợ phải được cơ quan chức năng cấp chứng nhận đạt yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy. Ngoài ra, việc nhận bảo hiểm cho các tiểu thương tại các chợ, ngoài vấn đề quản lý rủi ro, còn phụ thuộc nhiều vào chính sách cũng như định hướng kinh doanh dài hạn của hãng bảo hiểm và sự chấp thuận của các nhà tái bảo hiểm quốc tế.