Bi hài chuyện đến chết vẫn phải… cưới vợ của người Khùa

Cô dâu Hồ Thị Xuân được trang điểm chuẩn bị về theo chồng. Ảnh: P.B

Bắt vợ là tập tục bao đời nay của người dân tộc Mông sống ở vùng cao phía Bắc. Nhưng cũng một nơi khác xa xôi hơn, miền biên giới Việt - Lào, ở huyện Minh Hóa của tỉnh Quảng Bình cũng có văn hóa bắt vợ li kỳ không kém.

Giữa vùng biên ải những cơn gió thốc vào đến buốt xương, chúng tôi được già Mong kể chuyện và rủ đi… bắt vợ. Hôm nay, già Mong sẽ đi bắt vợ cho cậu con trai của mình. Bên bếp lửa hồng, một nhóm phụ nữ đang ngồi trò chuyện rôm rả. Phía nhà trên, gần chục người đàn ông ngồi quây tròn quanh chum rượu cần vừa uống, vừa hát hò. Khi những ngụm rượu cần đã ngấm, nhìn đồng hồ đã chỉ kim sang ngày mới, thì cũng là thời điểm đi “bắt vợ” cho con trai già Mong.

Theo quan niệm và phong tục của người Khùa, đó gọi là “bắt vợ”, “trộm vợ” nhưng tất nhiên đã có giao ước từ trước, có ngày tháng, giờ giấc cụ thể. Còn đối với cô dâu, chú rể, họ cũng được tự do tìm hiểu, tự do yêu đương chứ không có chuyện ép buộc hay tự nhiên “bị bắt” gì cả.

Cưới vợ ba lần, mong cho hạnh phúc viên tròn

Lúc này, người mai mối mới đại diện tuyên bố cô dâu là người của nhà trai. Sợi chỉ buộc hai người vào nhau chính là lời hẹn thề không bao giờ đứt. Nếu trong cuộc sống có điều gì bất hòa, mâu thuẫn thì người mai mối sẽ có trách nhiệm hòa giải. Theo già Mong, tập tục bao đời nay của người Khùa là phải cưới 3 lần mới xong. Sau lần cưới cuối thì người đó mới chính thức là vợ mình.

Trong đời người đàn ông Khùa, ai cũng phải cưới 3 lần mới được bản làng chính thức coi là đã có vợ hoặc nhìn nhận cặp trai - gái này là vợ chồng. Phong tục cưới lần 2 và 3 cũng gần giống lần đầu nhưng lễ vật giá trị hơn, bao gồm cả bò và lợn. Người Khùa coi đây là cách để trai Khùa cưới được vợ và khi ở với nhau thì mãi mãi hạnh phúc. Thời gian tổ chức lễ cưới lần hai, lần ba thì không cố định. Chỉ khi nhà trai có của ăn, của để, đủ tiền sắm lễ vật thì cưới. Vậy nên chuyện nhiều trai Khùa phải chờ đến mấy chục năm sau mới cưới xong vợ là chuyện bình thường.

Theo người dân ở đây kể lại, trong bản Hà Vi, ở xã Dân Hóa, có ông Hồ Thong, năm nay đã hơn 60 tuổi nhưng mới có “vợ chính thức từ năm ngoái”. “Đó là chuyện thường ở đây thôi nhà báo ơi. Bản Hà Vi và nhiều nơi ở đây, gần như không có ai cưới xong vợ trước tuổi 40 cả”, ông Hồ Thong cười hóm hỉnh.

Lê Nhung - Thủy Nguyễn