Bình Yên mà chẳng... yên bình!: Chuyện bé... xã xé ra to!

 

Câu chuyện này một lần nữa đang khiến cho Bình Yên lại dậy sóng...

 

 

Hàng trăm người dân làng Vân Lôi (Bình Yên, Thạch Thất, Hà Nội) vẫn còn nhớ ngày 30/8/2008. Mới 5h sáng nhưng xung quanh khu vực Công ty may Bình Yên đang xin đất làm nhà máy, đã có đủ các thành phần cưỡng chế. Tiếng xe máy, ô tô, tiếng người râm ran cả một vùng.

 

Trước đó, từ 17h ngày 29/8, khu vực tiến hành cưỡng chế đã được phong tỏa, “nội bất xuất, ngoại bất nhập”. Sau lúc tập trung lực lượng, công tác cưỡng chế được tiến hành, chẳng có ai chống đối cả. Lực lượng cưỡng chế thoải mái nhổ sắn, chặt cây và khu đất được “giải phóng” nhanh chóng.

 

Ông Phí Tiến Dũng, một trong 4 hộ dân bị cưỡng chế khi nói với phóng viên vẫn không hết bàng hoàng, dù sự vụ đã diễn ra gần 2 tháng rồi. “Chúng tôi không chống đối, chúng tôi chỉ thắc mắc. Việc cưỡng chế, chúng tôi vẫn chấp hành. Nhưng mà lực lượng đông quá, làm người dân khiếp sợ. Thực ra, để phải tiến hành cưỡng chế, chúng tôi đâu có muốn. Nhưng khi xã “giúp” doanh nghiệp lấy đất nông nghiệp của chúng tôi, tức là chúng tôi mất đi “cần câu cơm” của mình, thế mà những thắc mắc của chúng tôi nhất định không ai giải đáp thấu đáo. Nếu là thu hồi đất đai phục vụ Nhà nước, chúng tôi chấp hành. Mà chuyện đó đang diễn ra ở Khu công nghệ cao Hòa Lạc, chúng tôi có ai không chấp hành đâu. Nhưng lần này, đất là đất nông nghiệp, nằm ngoài khu công nghệ, sao lại áp đặt chúng tôi như thế chứ?...”, ông Dũng rơi nước mắt nói.

 

Bây giờ, đi ngang qua nhà máy may Bình Yên, bức tường bao đã được xây lên, bên trong, một số nhà xưởng đã hoàn thành. Thế nhưng, sau cưỡng chế vẫn còn tồn đọng nhiều vấn đề. Xã bảo xã chỉ biết làm, còn lệnh từ cấp trên, chỉ biết rằng “đã ra quân là phải hoàn thành nhiệm vụ!”. Câu chuyện này bắt đầu đã mấy năm trước, khi đó, Công ty may Đức Giang về xã xin đất để mở nhà máy. Đây cũng được xem là dự án quan trọng của xã Bình Yên và vùng đồng ruộng làng Vân Lôi vinh dự được chọn làm nơi đặt nhà xưởng. Dự án thì to lắm, diện tích đất cũng lấy đến 5,3ha, tất cả là đất nông nghiệp, người dân đang trồng sắn, cây công nghiệp trên đó.

 

Nhà máy may Bình Yên đang được xây dựng.

 

Theo tìm hiểu của chúng tôi, khi lấy đất giao cho doanh nghiệp, bồi thường cho dân gom hết cả các loại hỗ trợ nữa chỉ được gần 22 triệu đồng/sào. Trong khi đó, người dân đề nghị gặp doanh nghiệp để hai bên thống nhất trên cơ sở pháp luật nhưng không được. Sau đó, bằng sự vận động của cán bộ xã, việc lấy 5,3ha đất cho Công ty may Bình Yên đã diễn ra khá thuận lợi. Người nông dân sau khi “nghe” cả lời động viên lẫn lời “đe nẹt”, thậm chí có người còn tố cáo đã bị đích thân Chủ tịch xã “lừa” thì đều đã lấy tiền đền bù cả rồi, dù trong lòng vẫn ấm ức lắm. Chỉ còn 4 hộ dân được cho là “cứng đầu” không nhận.

 

Trên thực tế, những hộ dân này thấy đất ruộng mất cả, mà bài học “mua rẻ, bán đắt” khi xã thu hồi đất của dân để làm đất giãn dân vẫn còn đó, nên họ đã ra sức tìm hiểu chủ trương chính sách. Rồi họ thấy rằng, có nhiều khuất tất trong quá trình thực hiện dự án nên đã ra xã hỏi cho rõ, nhưng xã chẳng một lần trả lời dứt điểm, thấu tình đạt lý nên họ không nghe. Trong số đó, thắc mắc lớn nhất là mức đền bù còn thấp.

 

 

Trở lại với vụ dùng 420 người cưỡng chế có 4 hộ, khi gặp gỡ phóng viên, ông Chủ tịch xã Lê Văn Mão một lần nữa lại đưa cho chúng tôi nhiều câu hỏi hơn là câu trả lời. Ông cho rằng, khi ấy ông lo lắng vì dân chống đối và bảo: “Ở cái làng Vân Lôi ấy, dân trong làng gắn kết lắm, toàn “hội đồng” cả nên để đảm bảo cưỡng chế thành công và sẵn sàng áp chế nếu cần, nên huyện đã đồng ý với phương án sử dụng đến 420 người. Thành phần có đủ lãnh đạo huyện, xã, công an, quân đội, các ban ngành và cả thanh niên tình nguyện...”.

 

Chúng tôi hỏi, kết quả cưỡng chế như thế nào? Ông Mão cho biết, biên bản về cuộc cưỡng chế ấy xã không có, nhưng kết quả tốt lắm, không ai chống đối cả. Về phần tài sản cưỡng chế, ông cho hay có ít sắn non, phá đi để luôn ngoài bờ ruộng (!?). Chúng tôi từng chứng kiến nhiều cuộc cưỡng chế hành chính, nhưng chưa từng thấy có cuộc cưỡng chế nào kỳ lạ thế này.

 

Trước hết, tài sản thu được trên khu cưỡng chế thông thường đều được lập biên bản, bàn giao cho người bị cưỡng chế hoặc niêm phong đưa về nơi quy định, ở đây xã Bình Yên đã vứt ngay bên bờ ruộng. Kế đến, bản thân ông Chủ tịch xã Lê Văn Mão cũng không nhớ nổi ngày cưỡng chế là hôm nào(?). Ông gọi khắp nơi, cuối cùng ông Trưởng công an xã mang hồ sơ lên, tìm mất 10 phút mới thấy kế hoạch cưỡng chế được huyện Thạch Thất phê, đề kế hoạch là ngày 31/8. Nhưng điểm này thì xã và dân vênh nhau lắm. Trong thư các hộ dân gửi về cho chúng tôi, họ bảo xã rào lối, ngăn dân vào khu đất từ chiều 29/8 và ngày 30/8 tiến hành cưỡng chế, chứ nhất định không phải là ngày 31/8. Nghe điều này, ông Mão tỏ ra ngắc ngứ và ông bảo đúng là ông chẳng nhớ thật. Và thực tế, chiều 29/8, xã đã họp và vẫn mời dân ra nhận tiền đền bù, họ đã ra, nhưng không thỏa đáng nên lại về, và xã quyết định hôm sau làm luôn nên đã báo cáo huyện xin thực hiện. Chuyện lớn như thế mà ông Chủ tịch xã không nhớ ngày hay sao?

 

Liên quan đến quy trình của việc tiến hành cưỡng chế còn một việc nữa rất đáng bàn. Theo quy định của pháp luật, người dân khi bị cưỡng chế đều được thông báo trước để chấp hành. Nhưng tại Bình Yên, các gia đình bị cưỡng chế đồng loạt khẳng định, họ không nhận được bất kỳ thông báo nào, mà xã đã “đánh úp” họ. Ông Mão một mực khẳng định có cho người đưa giấy, nhưng ông không nhớ ai đi đưa và có gặp dân hay không? Gọi điện hỏi mãi cũng không được, đến Trưởng công an xã cũng không biết nốt. Không biết khi tiến hành cưỡng chế, ông Chủ tịch xã có biết người dân vẫn chưa nhận được giấy báo hay không? Mà nếu không thì cuộc cưỡng chế của ông liệu có hợp pháp?

 

Chuyện thì còn dài lắm, nhưng để rõ hơn các uẩn khúc chưa thể lý giải bởi chính những người thực thi pháp luật ở Bình Yên, chúng tôi xin được đưa ra một thông tin nữa để độc giả so sánh. “Những người tham gia cưỡng chế được bồi dưỡng 50 hoặc 100.000 đồng, tùy đối tượng; chi phí cho công tác cưỡng chế hôm đó chừng hơn 40 triệu đồng...”, ông Chủ tịch xã Lê Văn Mão khẳng định. Song trong hồ sơ mà chúng tôi có được thì buổi cưỡng chế dùng tới 420 người ấy chi phí là 86 triệu đồng. Ông Chủ tịch xã “nói giảm” và “không nhớ” mọi chuyện, như thế là có ý đồ gì?

 

“Chúng tôi chấp hành mọi chủ trương, có dự án về càng tốt, con em chúng tôi càng có việc làm. Nhưng chúng tôi biết, nếu giao đất cho doanh nghiệp, không phải dự án quốc gia thì Nhà nước bây giờ khuyến khích doanh nghiệp gặp dân để bàn thảo, thống nhất.   Thế nhưng, suốt từ ngày thấy thông báo có dự án đến khi xã cắm đất của dân, doanh nghiệp đã bao giờ trực tiếp làm việc với dân đâu. Có vài lần họ xuống làm việc, nhưng đều “núp” sau bóng xã, huyện. Không ai trực diện ra làm việc với dân cả. Doanh nghiệp muốn lấy đất làm ăn, dân sẽ ủng hộ. Vùng đất ấy tuy có sản xuất nông nghiệp được, nhưng năng suất cũng không thật cao, làm nhà máy, công xưởng thì tốt lắm. Thế nhưng đích thân doanh nghiệp cũng phải thấy cái lợi của mình mà quan tâm đến quyền lợi của dân chứ? Sao lại cứ dùng quyền xã, thế huyện ra mà áp đặt chúng tôi... Người Vân Lôi lành lắm, có ai muốn chống đối gì đâu...”.  Ông Phí Tiến Dũng, một trong bốn hộ dân bị cưỡng chế