Bộ LĐTB&XH đề xuất nâng tuổi nghỉ hưu từ năm 2021

Lao động nữ là lực lượng đóng BHXH lớn. Ảnh: CHÍ CƯỜNG

Mỗi năm tăng 3 tháng tuổi hưu

Việc điều chỉnh độ tuổi nghỉ hưu là vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm, việc này nhằm hướng tới nhiều mục tiêu như đối phó với già hóa dân số, biến đổi của thị trường lao động, bảo đảm cân đối quỹ BHXH... Theo Bộ trưởng Đào Ngọc Dung, tuổi nghỉ hưu hiện nay của nước ta thấp nhất trong khu vực. Bình quân chung là 54,3 (nam là 55,6, nữ là 52,6 tuổi). Mức đóng BHXH bình quân của chúng ta là 22%, mức hưởng 70% trung bình. Nam đóng BHXH hiện nay bình quân là 28 năm và hưởng lương hưu là 22,5 năm, nữ đóng 23 năm hưởng 27 năm sau khi về hưu. Do đó, bài toán cân đối quỹ nếu tự thân nó thì rất khó khăn. Đây là thời cơ vàng để quyết định chủ trương này. Về chọn thời điểm, trong Tờ trình Trung ương, Bộ LĐTB&XH xin cho phép bắt đầu điều chỉnh từ năm 2021 và những người phụ nữ đầu tiên nghỉ hưu ở tuổi 56 sẽ xuất hiện từ năm 2025, phương án mỗi năm tăng 3 tháng tuổi hưu, thời điểm Việt Nam bắt đầu bước vào giai đoạn dân số già.

Cũng theo ông Đào Ngọc Dung, muốn phát triển được BHXH thì phải chú ý phát triển kinh tế, đặc biệt là Nghị quyết Trung ương 5 về phát triển kinh tế tư nhân. Hiện nay, nước ta còn 15,6 triệu hộ kinh doanh cá thể, thời gian tới phải tập trung cao phát triển BHXH trong lực lượng này; ban hành chính sách nâng cao tính hấp dẫn của BHXH, đồng thời Nhà nước có chủ trương hỗ trợ cho người khó khăn có thể tham gia BHXH phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế xã hội. Hiện nay, nhà nước hỗ trợ chi phí 30% cho hộ nghèo tham gia BHXH, hộ cận nghèo được hỗ trợ 25% và người bình thường 10% để tham gia BHXH. Tuy nhiên, những chủ trương này vừa qua chưa thực sự hấp dẫn vì thực tiễn, người nghèo dù có được nhà nước hỗ trợ 30% chi phí thì cũng khó có thể tham gia được. Hiện nay, một số nước như Indonesia, Trung Quốc, đối với hộ nghèo, hỗ trợ lên tới 60% và chúng ta có bài học Bảo hiểm y tế hiện nay có độ bao phủ lớn là nhờ sự đầu tư, hỗ trợ của nhà nước cho người dân chiếm tỷ trọng lớn.

Còn theo ông Phùng Quốc Hiển, Phó Chủ tịch Quốc hội, để hướng tới BHXH toàn dân cần tăng BHXH bắt buộc về đối tượng và quy mô, bởi trong tổng số 53 triệu lao động hiện nay, mới chỉ có 13 triệu người tham gia bảo hiểm bắt buộc và 200.000 người tham gia bảo hiểm tự nguyện. Bên cạnh đó, Trung ương cũng cần cân nhắc việc thay đổi điều kiện hưởng chế độ hưu trí từ 20 năm tham gia BHXH xuống 10 năm như trong Đề án.

Kiến nghị đóng BHXH 15 năm được nghỉ hưu

Tuy nhiên, theo ông Phùng Quốc Hiển, Đảng đoàn Quốc hội chỉ đề nghị xuống 15 năm. Ông Hiển cho rằng: “15 năm cũng là đột phá. Bây giờ xuống 10 năm thì tình hình quỹ của chúng ta như thế nào? Đóng 10 năm nhưng hưởng hưu trí 22 năm, thậm chí tuổi thọ tăng hơn nữa thì cân đối quỹ như thế nào? Cho nên không nên giảm quá sâu mà cùng lắm 15 năm đã là tích cực rồi”. Còn theo ông Bùi Văn Cường, Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, giai đoạn 2012 - 2017, bình quân mỗi năm có 628.000 người hưởng BHXH một lần. Tức là 2 người tham gia vào BHXH thì một người rút ra khỏi hệ thống. Do đó, làm mất đi ý nghĩa đóng BHXH được hưởng lương hưu, bảo đảm cuộc sống của họ khi tuổi già, không trở thành gánh nặng cho xã hội.

Việc trốn đóng, nợ đọng BHXH cho người lao động cũng được nhiều đại biểu quan tâm. Đại biểu cho rằng, tình trạng trốn, nợ đọng BHXH diễn ra ở hầu hết các tỉnh, thành phố và nhiều doanh nghiệp thuộc các loại hình kinh tế, kể cả doanh nghiệp nhà nước. Nhiều trường hợp doanh nghiệp xuất trình bảng lương của người lao động với cơ quan thuế cao hơn nhiều so với xuất trình sổ lương của người lao động với cơ quan BHXH. Số nợ BHXH ước tính đến giữa năm 2017 là gần 15.000 tỷ đồng. Có đại biểu đề nghị tăng mức phạt và có sự tham gia của cơ quan thuế. Cơ quan thuế có thể sẽ thực hiện đồng thời với thu thế và thu các khoản bảo hiểm bắt buộc của các đơn vị sử dụng lao động. Qua đó, sẽ hạn chế tình trạng chây ì, trốn đóng BHXH và tình trạng 2 sổ lương như hiện nay. Nhiều doanh nghiệp lợi dụng lương tối thiểu để làm cơ sở đóng BHXH. Do đó, nếu tiến tới liên thông giữa cơ quan thuế và cơ quan BHXH để thu BHXH theo tiền lương, doanh nghiệp kê khai thuế và căn cứ quyết toán chi phí lao động để khấu trừ thuế của doanh nghiệp thì doanh nghiệp sẽ phải đóng BHXH đúng với mức lương của người lao động được hưởng. Từ đó chấm dứt được tình trạng 2 sổ lương như hiện nay.

Minh Anh