Bộ sách giáo khoa gây “sốc”

 Bộ sách mang tính thử nghiệm với phương pháp dạy - học hoàn toàn mới so với chương trình tiểu học chính thống.

 

Với triết lý “Đi học là hạnh phúc”, kể từ nay, ngoài những giờ học chính khoá căng thẳng, học sinh lớp 1, Trường tiểu học Nguyễn Văn Huyên (Hà Nội) có thêm buổi học tự chọn được áp dụng bài bản theo giáo trình mới do nhóm nhà giáo “Cánh buồm” soạn thảo.

Theo quan sát, các em rất háo hức tham gia những tiết học này và chờ đợi giáo viên ở lớp từ rất sớm. Giờ học môn Văn bắt đầu. Thay vì học sinh ngồi hí hoáy ghi chép theo lời giảng, thầy giáo đứng gần với học sinh, vừa hướng dẫn trò nhắm mắt tưởng tượng cảnh một người thân bị ốm. Thầy giáo hỏi học sinh: “Các em có cảm giác gì, mình nên thể hiện thái độ ra sao?...”.

 

Học sinh Trường tiểu học Nguyễn Văn Huyên phát biểu sôi nổi trong giờ học lối sống. Ảnh: C.B

Nhà giáo Phạm Toàn (người tham gia nhóm soạn thảo) cho rằng, việc đưa học sinh nhập vai nhân vật trong bài giảng thông qua những cảnh ngộ của đời sống giúp các em có lòng đồng cảm với những tình cảm được biểu hiện qua hình thức nghệ thuật. Cách làm này vừa giúp học sinh có thói quen chia sẻ, đồng cảm với người khác, vừa giúp các em phát triển khả năng hình dung, tưởng tượng. Chính vì vậy, tiết học Văn đã diễn ra đơn giản, dễ hiểu. 

Luật chưa cho phép đưa nhiều bộ sách vào nhà trường Ngày 28/9, trao đổi qua điện thoại, ông Phạm Ngọc Định, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục tiểu học (Bộ GD&ĐT) cho biết do bận công tác nên chưa nắm cụ thể về bộ SGK này. Tuy nhiên, theo cá nhân ông, muốn đưa một bộ SGK vào nhà trường phải theo quy trình. Theo Luật giáo dục, hiện chưa cho phép áp dụng nhiều bộ SGK.

Tương tự, môn Lối sống (thay cho môn Đạo đức) sẽ dạy các em giải pháp tìm đồng thuận giữa các đối tượng trong cộng đồng thay vì những lời rao giảng của giáo viên. Khác SGK trong chương trình chính khoá, môn Tin học ở bộ sách mới giúp học sinh có thể làm các bài tập Tiếng Việt và Toán được soạn sẵn, vừa ôn luyên kiến thức, vừa rèn luyện sử dụng thành thạo kĩ năng làm việc trên máy tính cá nhân.

Theo nhóm nhà giáo “Cánh buồm”, mỗi tiết học khoảng 35 phút, có thể 45 phút, áp dụng được với nhiều đối tượng, trong đó mỗi lớp học có thể tạo nên cuốn SGK riêng (cách tổ chức học) theo một nguyên lý chung.

 

Đây là bộ SGK tiểu học nằm ngoài chương trình SGK của Bộ GD&ĐT do nhóm “Cánh buồm” - gồm GS Hồ Ngọc Đại và nhà giáo Phạm Toàn sáng lập, chủ trì biên soạn gồm 6 cuốn: Sách học Văn, Tiếng Việt, Lối sống, Tiếng Anh, Tin học, Hướng dẫn tổ chức việc học. Cuốn sách tiếp theo cho lớp 1 là sách học khoa học - công nghệ đang được biên soạn.

 

Trả lời PV Báo GĐ&XH ngày 28/9, TS Nguyễn Thành Nam - đại diện nhóm “Cánh buồm” cho biết, bộ sách trên được viết theo chương trình giáo dục hiện đại. Theo đó, SGK tồn tại ở 3 hình thái: Thứ nhất là, các việc làm của thầy và trò trong tiết học để đến với tri thức; Thứ hai là, cái đọng lại trong trí óc học sinh sau mỗi tiết học; Thứ ba là, cuốn sách được in ra, thực chất đó chính là “biên bản dự kiến các việc làm của giáo viên và học sinh, những cái đọng lại trong trí óc học sinh”. Khi tham gia học theo giáo trình này, các em vẫn ghi chép nhưng là những ghi nhận sau khi quan sát hình vẽ, sự vật, hiện tượng một cách vui vẻ, thoải mái. 

Tháng 11/2009, Luật Giáo dục sửa đổi vẫn giữ nguyên việc thực hiện một chương trình, một bộ SGK do Bộ GD&ĐT chọn, đã khép lại những tranh cãi quanh việc có một hay nhiều bộ sách SGK. Tuy nhiên, việc một nhà giáo có tên tuổi như GS Hồ Ngọc Đại chủ trì biên soạn một số cuốn SGK theo chương trình mới đã khiến nhiều người ngỡ ngàng. Theo TS Nguyễn Thành Nam, nhóm biên soạn không quan trọng việc “ai nghĩ gì”, vấn đề là sách đưa ra được phụ huynh, học sinh đón nhận.

Cái hay, cái dở của những cuốn sách mới thế nào, phải chờ dư luận và chính học sinh, phụ huynh đánh giá. Tuy nhiên, theo GS.VS Đặng Hữu (nguyên Thứ trưởng Bộ Đại học, nguyên Trưởng ban Khoa giáo Trung ương), nếu có thêm những bộ SGK do một số nhà giáo uy tín đứng ra viết chương trình và biên soạn thì rất tốt. Trong khi tri thức phát triển mạnh mẽ, giáo dục cần đổi mới theo hướng cấp tiến. Vì vậy, không thể gò bó áp đặt và khư khư giữ lấy cái cũ đầy trì trệ, bất cập. SGK phải có nội dung chọn lựa, kiến thức cơ bản, dễ tiếp thu, hiện đại, dạy ít biết nhiều. Việc dạy học sinh học thuộc lòng mới có điểm cao đã quá lỗi thời và khiến nền giáo dục tụt hậu.

 

Theo chương trình mà nhóm “Cánh buồm” đã thiết kế và trình lên Ban Tuyên giáo Trung ương, chương trình phổ thông cơ sở sẽ kéo dài 8 năm. Học sinh học hết phổ thông cơ sở được trang bị đủ kiến thức để có thể đi làm. Bậc học tiếp theo là chuyên khoa cơ bản, gồm 4 năm. Học xong 2 năm đầu, học sinh có thể chuyển sang học nghề cấp 1. Học hết 2 năm tiếp theo chuyển sang học nghề cấp 2. Nếu không học nghề, học sinh có thể tiếp tục vào đại học hoặc học dự bị đại học. Hiện, nhóm đang tiếp tục biên soạn sách lớp 2 vào các năm 2010-2011. Sau đó, lần lượt biên soạn đến bộ SGK cho lớp 8. Song song với việc biên soạn SGK, nhóm sẽ tổ chức đào tạo cho giáo viên các trường giảng dạy giáo trình này vì hiện tại, nhân lực của nhóm không thể đáp ứng hết nhu cầu “đặt hàng” của các trường.

 

Mỹ Hà