Buýt nhanh (BRT) Hà Nội: Không có phương án an toàn sẽ rất nguy hiểm

Muốn sang nhà chờ buýt nhanh, khách sẽ phải đi bộ qua đường. Ảnh: C.Tâm

Hiện đại nhưng phải an toàn

Thông tin do Ban quản lý dự án phát triển giao thông đô thị Hà Nội công bố cho thấy, tới cuối năm 2016, tuyến xe buýt nhanh vận chuyển khối lượng lớn (BRT) lần đầu tiên sẽ được vận hành thí điểm tại Hà Nội. BRT là một trong 3 hợp phần của Dự án phát triển giao thông đô thị Hà Nội vay vốn ODA của Ngân hàng thế giới (WB). Hợp phần BRT đầu tiên chính là trục buýt nhanh BRT có chiều dài 14,7 km, từ bến xe Kim Mã qua Giảng Võ - Láng Hạ - Lê Văn Lương kéo dài - trục phía bắc Hà Đông - Lê Trọng Tấn - Trần Phú - Ba La - bến xe Yên Nghĩa (quận Hà Đông). Trung tâm điều hành giao thông sẽ được đặt tại khu vực bến xe Kim Mã. Xe buýt BRT Hà Nội chạy với tần suất 3-5 phút/chuyến, vận tốc di chuyển là 20-22km/h. Mỗi chuyến BRT chở được 90 hành khách, hành khách sẽ có vé từ, được tự động soát vé khi vào nhà chờ và lên xe…

Trên trục BX Kim Mã - BX Yên Nghĩa, BRT được bố trí hàng chục điểm dừng để hành khách lên xuống, kết nối với hệ thống giao thông khác theo nhu cầu. Theo Ban quản lý Dự án phát triển giao thông đô thị Hà Nội: Nhà chờ được thiết kế với bề rộng 5m và tổng diện tích 129m2. Theo quan sát của PV Báo GĐ&XH, hệ thống nhà chờ xe buýt BRT đã được xây dựng cơ bản và chờ đưa vào vận hành. Ngành giao thông Hà Nội tin tưởng, khi tuyến BRT này đi vào sử dụng sẽ trở thành một loại hình giao thông công cộng quan trọng của Thủ đô. BRT còn được kỳ vọng góp phần hạn chế phương tiện cá nhân.

Khi các thông tin về dự án nêu trên sẽ đưa vào vận hành, người dân sử dụng dịch vụ vận tải buýt ở Hà Nội tỏ rõ sự trông ngóng. Người dân ở gần tuyến có BRT chạy qua thì băn khoăn “Bao giờ tuyến Giảng Võ mới đưa vào vận hành?”. Người dân ở xa tuyến BRT này thì tiếc nuối “Bao giờ khu vực Hòa Mã mới có BRT, tôi rất ghét đi xe máy”. Hiện đại, tiện dụng nhưng để có tuyến BRT an toàn thì còn nhiều vấn đề phải bàn.

Về vấn đề an toàn, bà Jen Jungeun Oh, chuyên gia cao cấp về kinh tế giao thông của WB tại Việt Nam từng đưa ra nhận định, để BRT có thể hoạt động hiệu quả và an toàn, BRT cần phải sử dụng một làn đường riêng để có thể chuyên chở một khối lượng hành khách lớn với tốc độ cao nhưng vẫn đảm bảo an toàn. Các bên đã phải nỗ lực rất nhiều ngay từ ban đầu để có làn đường riêng cho BRT. Vẫn có những người muốn sử dụng làn đường riêng này và điều đó không chỉ tạo ra vấn đề trong quá trình vận hành dịch vụ BRT mà còn dẫn tới vấn đề về an toàn. Khi BRT được đưa vào sử dụng, nhiều người sẽ phải vượt qua đường để tiếp cận các nhà ga. Vì vậy, để BRT hoạt động, cần phải có sự điều hành tốt kết hợp với công nghệ.

Buýt nhanh có tránh được ùn tắc?

Buýt nhanh BRT chạy với tốc độ cao trong tình trạng giao thông hỗn hợp ở Hà Nội liệu có an toàn? Về vấn đề này, ông Nguyễn Xuân Tân, Phó Giám đốc Sở GTVT Hà Nội cho biết, ngày 24/2 vừa qua, Sở và các đơn vị chức năng liên quan đã họp bàn phương án vận hành an toàn cho buýt nhanh, vì buýt nhanh nếu không vận hành an toàn thì sẽ rất nguy hiểm!

Từ thực tế giao thông hỗn hợp của Hà Nội, nhiều ý kiến tỏ rõ sự lo ngại nếu phương án an toàn cho BRT không được bàn kỹ và đưa ra lấy ý kiến người dân. Để BRT vận hành nhanh, trước đây, thông tin từ Sở GTVT cho biết, có thể BRT sẽ phải đồng bộ với hệ thống đèn tín hiệu. Khi buýt nhanh gần đi tới thì hệ thống đèn phải chuyển sang màu xanh để ưu tiên. Đây là ý tưởng táo bạo và mang tính đột phá để BRT phát huy được hết tính năng ưu việt. Tuy nhiên, với điều kiện giao thông hỗn hợp như ở Hà Nội và ý thức chấp hành đèn tín hiệu giao thông của người dân chưa cao thì việc tín hiệu đèn vận hành theo lưu thông của BRT sẽ khó thực hiện.

Quan sát trên thực tế hạ tầng của tuyến BRT chạy qua các phố như Giảng Võ, Láng Hạ, Lê Văn Lương, Lê Trọng Tấn, Quang Trung cho thấy, điểm khác biệt đó chính là làn đường dành riêng cho BRT ở giữa giải phân cách. Xe buýt sẽ chạy bám sát giải phân cách các tuyến phố này để đón và trả khách. “Nhà ga được xây dựng ở chính trên giải phân cách, khách muốn vào, ra ga thì phải chạy bộ qua đường hay có hệ thống cầu ngầm, cầu nổi để kết nối? Tại hầu hết các nhà ga BRT đã xây dựng xong, hệ thống cầu kết nối vẫn chưa thấy đâu” – anh Nguyễn Đức Minh, Cầu Giấy nói.

Một trong những điểm khó khác của hệ thống BRT đó chính là hạ tầng trên các tuyến chạy qua. Nhiều đoạn tuyến đường quá hẹp, bình thường đường đã tắc nghẽn và người dân đã phải trèo lên vỉa hè để lưu thông, nay nếu dành riêng một làn cho xe buýt nhanh thì lòng đường lại càng hẹp và nguy cơ ùn tắc càng cao. Đơn cử, trên tuyến Giảng Võ, điểm đầu của hệ thống BRT sau khi rời BX Kim Mã mặt cắt đường chỉ đủ rộng cho hai xe buýt chạy ngược chiều tránh nhau nên khi lưu thông qua đoạn này thì buýt nhanh cũng chẳng khác buýt chậm. Khi đi qua ngã 5 Cát Linh, Giảng Võ, Giang Văn Minh, Hào Nam, đường Giảng Võ có 2 làn nhưng thường trực nguy cơ tắc nghẽn. Khi thoát qua điểm tắc ở ngã 5 này thì tới ngã tư Giảng Võ – Đê La Thành – Láng Hạ, buýt nhanh sẽ phải tiếp tục bò vì gần như giờ cao điểm nào ở đây cũng có cảnh ùn tắc.

Minh Anh/Báo Gia đình & Xã hội