Cần biết điều này khi đi tập thể dục

Người già, cơ thể chậm thích nghi từ tĩnh sang động nên tập thể dục sau 8 giờ sáng. Ảnh: Chí Cường

Liệt mặt, tăng bệnh vì hăng tập thể dục

Chị Lê Thị Lan (ở Thanh Xuân, Hà Nội) thường dậy từ 5 giờ sáng để đi bộ 2km, rồi về tập aerobic. Mấy hôm mưa rét chị đi tập về thấy chân tay lạnh, cứng cổ, đau chói ở một điểm trên mặt, rồi lan dần nửa mặt. Tưởng bị trúng gió, chị lấy dầu xoa bóp, nhưng càng bóp càng đau… Đi khám thì bác sĩ cho hay chị đã bị đau dây thần kinh số 7 do bị lạnh vì đi tập thể dục sớm, để lâu có thể bị liệt mặt, méo miệng.

Bà Nguyễn Thị Quy (ở Thanh Trì, Hà Nội) tập dưỡng sinh thấy khỏe người, nên ham luyện. Cả tháng qua mưa gió sùi sụt, bà không nghỉ buổi nào. Đợt gió mùa đầu tiên kèm mưa bão vừa qua bà càng rèn luyện nhiều hơn để chống chọi với thời tiết. Về nhà bà thấy mệt, uể oải, nhức đầu, đau trán, đau hốc mũi, nước mũi cứ chảy và liên tục hắt hơi, ngây ngấy sốt bèn vào đi khám, mới biết bị viêm xoang tái phát do nhiễm lạnh và tập quá sức.

Chị Vân Khánh (ở Từ Liêm, Hà Nội) cũng cứ 5 giờ sáng đã đi tập thái cực quyền, mấy hôm nay cũng kêu nhức gối, xoa bóp dầu nhưng vẫn bị sưng lên và lùng nhùng như có nước bên trong. Tới ngày thứ ba thì không đi nổi, cả người đau như dần… do bị bệnh thấp khớp cấp tái phát vì nhiễm lạnh.

Theo lương y Anh Đào, nguyên bác sĩ Viện Y học cổ truyền Quân đội, sáng sớm không gian yên tĩnh, trong lành, năng lượng đã tích lũy đủ sau một giấc ngủ dài nên nhiều người thích tập thể dục để khởi đầu một ngày mới.

Nhưng những người nhạy cảm về sức khỏe, người có tiền sử bệnh cao huyết áp, bệnh tim mạch vành, bệnh về mạch máu và các bệnh mãn tính phổ biến… cần cẩn thận, bởi lúc giao mùa, trời lạnh rất dễ gặp tổn thương nguy hiểm. Các nhà khoa học đã thống kê có tới 49% nguy cơ mắc đột quị trong khoảng thời gian đầu của ngày. Ở Việt Nam, nhiều người đã bị đột quỵ, đau tim, trúng gió méo miệng… Nguyên nhân do sau giấc ngủ đêm, huyết áp cơ thể giảm, độ nhớt máu tăng lên, các mảng vữa hình thành ở các mạch máu có thể làm tăng huyết áp đột ngột sau 6 giờ sáng. Nếu dậy tập thể dục, tập quá sức thì huyết áp dễ tăng cao, dẫn tới đột quị. Sáng sớm nhiệt độ ngoài trời còn thấp, sương bao phủ (mùa đông còn khiến cơ thể gặp lạnh đột ngột, các mạch máu bị co lại…) sẽ rất có hại cho cơ thể.

Nếu ban đêm thức muộn, sáng sớm dậy tập thể dục thì cơ thể chưa ngủ đủ, bộ não chưa phục hồi hoàn toàn… tập thể dục còn làm đầu óc thêm căng thẳng, mệt mỏi.

Tập thể dục giờ nào tốt nhất trong ngày?

Theo lương y Phúc Toàn Anh (Hội Đông y Hà Nội), Y học cổ truyền chỉ ra rằng khí huyết vận hành theo một quy luật và một thời điểm nhất định như sau:

1.Giờ Dần (3-5 giờ), cơ thể đưa máu huyết vào giai đoạn mới cung cấp cho phế rồi tuần hoàn đến toàn thân.

2.Giờ Mão (5-7 giờ), cơ thể hấp thụ dinh dưỡng và nước, thải chất cặn bã.

3.Giờ Thìn (7-9 giờ), cơ thể tiêu hóa mạnh thức ăn trong dạ dày, đưa dinh dưỡng sang lá lách để tạo máu.

4. Giờ Tỵ (9-11 giờ), cơ thể sinh huyết, đẩy lên tim nuôi cơ thể.

5. Giờ Ngọ (11-13 giờ), tim bơm đẩy máu vận hành nuôi dưỡng toàn thân.

6.Giờ Mùi (13-15 giờ), cơ thể điều hòa dinh dưỡng, đưa nước thải về bàng quang, cặn bã về đại tràng để chờ thải ra ngoài.

7. Giờ Thân (15-17 giờ), cơ thể tạo tân dịch (nước bọt) và thải nước không cần thiết qua đường tiểu tiện.

8. Giờ Dậu (17-19 giờ), cơ thể nạp tinh chất, nguyên khí.

9. Giờ Tuất (19-21 giờ), cơ thể thông khí huyết, giúp giảm áp lực để tim, rất dễ chịu.

10. Giờ Hợi (21-23 giờ), Cơ thể thông bách mạch từ trên xuống dưới.

11. Giờ Tý (23-1 giờ), cơ thể nuôi não bộ, thúc đẩy tiêu hóa.

12.Giờ Sửu (1-3 giờ), cơ thể tàng trữ máu chờ đưa lên phổi.

Trong các thời gian trên, thì giờ Dậu (từ 17-19 giờ) là lúc tinh chất, khí huyết đã đầy đủ quy nạp về thận. Buổi chiều thuận với tự nhiên là âm chế ước được dương. Tập thể dục lúc này sẽ phát huy dương khí, thúc đẩy khí huyết lưu thông, dưỡng chất nuôi cơ thể, cân bằng âm dương. Đó mới là thời điểm tập thể dục tốt nhất.

Cách tránh nguy hiểm khi tập thể dục sáng sớm

Thực tế rất nhiều người chỉ có thời gian tập thể dục buổi sáng và để tránh nguy hiểm lương y Phúc Toàn Anh hướng dẫn người dân phòng tránh bệnh tật như sau:

Không nên trở dậy đột ngột, khi thức giấc nên thong thả duỗi thẳng chân tay cho khí huyết lưu thông, ngồi định thần ít phút cho khí huyết ổn định, âm dương cân bằng rồi hãy đi tập.

Trước khi tập nhớ uống nước, nên nuốt ực xuống bụng dưới (đan điền), giúp khí huyết lưu thông, thức tỉnh cơ thể hoạt động. Người bị cao huyết áp nên uống trà hoa hòe giúp hạ áp, bảo vệ thành mạch rồi hãy đi tập. Người hay bị đau tim, co thắt vùng ngực nên uống lá cây đinh lăng sao vàng hạ thổ sắc nước uống, góp phần bảo vệ tim.

Nhịp sinh học phù hợp với cơ thể là nên tập sau 6 giờ sáng - cuối giờ Mão, thuộc hành Mộc - là lúc dương khí cơ thể hồi sinh mạnh, ngoài trời cũng ấm áp hơn. Những người già yếu, cơ thể chậm thích nghi từ tĩnh sang động, từ âm sang dương của một ngày mới thì nên tập sau 8 giờ sáng. Trời lạnh quá thì tập vào buổi chiều - giờ Dậu (từ 17- 19 giờ).

Lưu ý, mọi người không tập thể dục khi thời tiết quá xấu như mưa bão, sấm chớp, quá lạnh giá… vì cơ thể có thể bị hấp thụ nguồn năng lượng xấu từ bên ngoài, ảnh hưởng không tốt tới sức khỏe

Trời lạnh quá cần đeo khẩu trang ra ngoài tập thể dục và tập cường độ từ nhẹ tới mạnh. Khi thấy hiện tượng nhức đầu nặng (báo hiệu huyết áp tăng) hoặc lại đau thắt ngực, mệt mỏi, khó chịu… nên dừng lại, hoặc vận động nhẹ nhàng.

Uyển Hương