Cẩn thận với lệnh thị trường

T.S Nguyễn Minh Phong, Trưởng phòng Kinh tế, Viện Nghiên cứu Kinh tế Hà Nội cho rằng: Rủi ro đầu tiên đối với khớp lệnh liên tục mà các nhà đầu tư cần lưu ý là giao dịch trên cơ sở khớp liên tục các lệnh mua –  bán chứng khoán, ngay khi lệnh được nhập vào hệ thống giao dịch theo nguyên tắc quyền ưu tiên, luôn dành cho các lệnh mua có mức giá cao hơn và các lệnh bán có mức giá thấp hơn.

Trường hợp các lệnh mua và bán có đồng mức giá, thì quyền ưu tiên sẽ dành cho lệnh nhập vào hệ thống giao dịch trước. Vì vậy, rủi ro cho nhà đầu tư có thể xuất hiện theo 2 cách: hoặc rủi ro vì lệnh mua –  bán của họ bị nhập vào hệ thống chậm hơn so với các nhà đầu tư khác có lệnh tương tự, nên không thực hiện được sớm hoặc hết các lệnh đã đặt (thực tế ở Thành phố Hồ Chí Minh khi khớp lệnh định kỳ thường chỉ khớp được khoảng 60% số lệnh đã được nhập vào hệ thống); hoặc rủi ro vì họ buộc phải mua - bán bằng hết các chứng khoán đã đặt lệnh theo mức giá thị trường thời điểm hiện hành cao (khi mua vào) hoặc thấp hơn (khi bán ra) so với mức lệnh đã đặt.

Sở dĩ có sự rủi ro này là vì trong quy trình khớp lệnh liên tục sử dụng loại “lệnh thị trường”, gọi tắt là MP (lệnh này sẽ được áp dụng ngay sau khi phương thức khớp lệnh liên tục hoạt động ổn định - PV). Lệnh này có nghĩa là lệnh mua tại mức giá thấp nhất (sàn) hoặc lệnh bán tại mức giá cao nhất (trần) trên thị trường.

Nếu sau khi so khớp lệnh theo nguyên tắc trên mà khối lượng đặt lệnh của lệnh MP vẫn chưa thực hiện hết, thì MP sẽ được xem là lệnh bán tại mức giá thấp hơn tiếp theo hiện hành trên thị trường.

Do thực hiện nguyên tắc ưu tiên khi khớp lệnh là: bán thì ở mức giá thấp, mua thì ở mức giá cao, nên thiệt hại cho nhà đầu tư đặt lệnh bán sẽ càng lớn, nếu giá bán ngày một giảm trong quá trình khớp lệnh này. Vì lệnh mua sẽ khớp số lượng bán với bất kỳ giá nào cho đến khi đủ số lượng. Khi đó, nhà đầu tư dễ bị lâm vào tình trạng mua vào ở giá trần và bán ra ở giá sàn.

Trong khớp lệnh liên tục, hiệu lực lệnh của nhà đầu tư trong nước được tính từ khi lệnh được nhập vào hệ thống cho đến khi kết thúc ngày giao dịch, hoặc bị hủy bỏ.

Riêng đối với nhà đầu tư nước ngoài, nếu lệnh mua nhập vào hệ thống không được khớp, hoặc chỉ được khớp một phần vào thời điểm, thì sẽ bị hủy, sau đó nhà đầu tư muốn mua thì phải tiếp tục đặt lệnh trở lại.

Phó giám đốc TTGDCK TP HCM Lê Hải Trà cũng lưu ý các nhà đầu tư  việc phải cân nhắc trước khi đặt lệnh từ phiên giao dịch ngày 30/7, vì khi lỡ đặt lệnh thì nhà đầu tư chỉ có thể sửa và huỷ lệnh đã đặt với điều kiện lệnh gốc chưa được khớp hoặc chưa được khớp hết.

Về lệnh MP, ông Trà cũng khuyến cáo các nhà đầu tư phải hết sức thận trọng vì đây là loại lệnh mua hoặc bán chứng khoán với bất kì mức giá nào hiện có trên thị trường. Một lệnh thị trường có thể được khớp với nhiều lệnh giới hạn tại nhiều mức giá khác nhau. Lệnh thị trường có thể giúp nhà đầu tư nâng cao xác suất mua hoặc bán chứng khoán. Nhưng ngược lại nếu không hiểu rõ cơ chế thực hiện của lệnh thị trường có thể dẫn đến tình trạng mua hoặc bán chứng khoán tại mức giá mà nhà đầu tư không mong muốn.  Vì vậy các nhà đầu tư khi sử dụng lệnh MP cần thận trọng và xem xét kỹ tình hình lệnh đặt và giá trên thị trường. Nếu đặt lệnh này mà không cân nhắc đến tình hình thị trường, thì sẽ gặp khá nhiều rủi ro.