“Cát tặc” khoét rỗng sông Hồng

Hàng chục tàu hút cát chạy ầm ầm, xe cộ chở cát gây khói bụi mù mịt. Lòng sông bị đục khoét, nguy hại khôn lường cho con đê cách đó không xa. Tất cả tàu khai thác cát đều trái phép và được ngụy trang bằng các hợp đồng thuê đất nông nghiệp …

 

Tàu hút cát thường hoạt động từ chiều tối đến hết đêm. Ảnh: L.V

 

 

Xuất phát từ phản ánh của người dân hai thôn trên, trong những ngày cuối tháng 3, nhóm phóng viên chúng tôi đã có mặt tại địa bàn “nóng”. Khu vực khai thác cát trái phép nằm khá biệt lập nên việc tiếp cận không đơn giản. Chưa kể, theo người dân ở đây thì các chủ tàu hút cát từng có mâu thuẫn và họ đã dùng đến súng để đe dọa nhau nên việc tiếp cận cần thận trọng. Chúng tôi chọn giải pháp tiếp cận bằng đường sông, sẽ ít gây chú ý hơn.

 

Sau nhiều lần thuê thuyền của dân chài, vào nhiều thời điểm khác nhau, toàn bộ hoạt động khai thác cát trái phép tại Liên Mạc đã được chúng tôi ghi hình. Để che mắt cơ quan chức năng, các tàu hút cát này thường hoạt động từ chiều tối đến hết đêm. Lòng sông Hồng đoạn này nhiều chỗ bị lở loét nghiêm trọng, tại hiện trường, các tàu hút cát thả ống xuống thẳng lòng sông, hoạt động tấp nập. Đêm về, tiếng máy chạy ầm ầm, đèn đuốc sáng rực cả một góc trời.

 

Trên bờ sông, vốn trước kia là đất bãi sản xuất nông nghiệp, bây giờ là những núi cát khổng lồ. "Bờ xôi ruộng mật" của dân giờ không lúa, không ngô, không khoai sắn, không rau xanh... Đến cỏ dại cũng chỉ lưa thưa giữa cả "biển" cát trắng, cát vàng.

 

Một nông dân tên Đ.Q.T ở thôn Đại Cát bức xúc nói: "Các bãi cát ở đây cứ vơi rồi lại đầy, trong khi chúng tôi thì không có đất để làm nông nghiệp. Tất cả các thứ uế tạp, vật liệu không biết ở đâu kéo đến đây khiến người dân chẳng trồng trọt gì được". Theo quan sát hiện trường, các bãi cát dọc bờ sông thôn Đại Cát, Yên Nội cho thấy bức xúc của ông T. là đúng sự thật. Giữa ban ngày, nhiều chiếc tàu khai thác cát, máy xúc cát, ống hút cát vẫn hồn nhiên hoạt động như một sự thách thức.

 

Trong những ngày tiếp cận hiện trường, phóng viên chúng tôi đã nhận được sự giúp đỡ rất lớn của bà con nông dân xã Liên Mạc. Trả lời câu hỏi về việc tại sao có nhiều tàu hút cát như thế, bà con đều buồn bã mà rằng đã có tố cáo đến chính quyền xã và UBND huyện Từ Liêm nhưng các cơ quan này chưa có hành động cụ thể nào.

 

Lý giải cho việc tàu hút cát hoạt động trái phép, công khai, bà con cho rằng các doanh nghiệp này làm được như vậy là bởi ông Nguyễn Huy Tưởng (đương nhiệm Bí thư Đảng ủy xã) khi còn giữ chức Chủ tịch UBND xã đã ký nhiều hợp đồng cho thuê đất nông nghiệp, các doanh nghiệp, cá nhân này khi có trong tay "gậy thần" là những hợp đồng đó thì ngang nhiên khai thác cát trái phép. Cụ thể, chỉ trong một thời gian rất ngắn, ông Tưởng đã ký 10 hợp đồng cho thuê đất sản xuất nông nghiệp, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, cá nhân bơm hút cát trái phép.

 

 

Hiện nay, các hồ sơ mà chúng tôi có được cho thấy, ông Nguyễn Huy Tưởng chỉ trong vòng 5 tháng (tháng 3 - tháng 7 năm 2010), đã ký 10 hợp đồng với 10 công ty và cá nhân với nội dung cho thuê đất nông nghiệp. Tổng diện tích cho thuê gần 120.000m². Tất cả các hợp đồng đều ghi rõ: Mục đích sử dụng là sản xuất nông nghiệp, không được hủy hoạt đất.

 

Đáng chú ý, có ngày, ông Tưởng ký tới 2 hợp đồng với "đối tác" khác nhau, thời điểm ký chỉ cách vài tiếng đồng hồ, đó là các hợp đồng số 01 và 02 ngày 10/3/2010 với Công ty TNHH Thiên Lộc Phú và Công ty CP Đầu tư Xây dựng và Dịch vụ Hòa Bình. Lạ hơn, tại hợp đồng số 03 (ký ngày 4/5/2010), "đối tác" của ông Tưởng vẫn là bên B trong hợp đồng số 01, để thuê thêm 18.750m2 đất với mức giá 3.000 đồng/m2, cùng thời hạn 5 năm nhưng "rẻ" hơn 1.000 đồng so với giá thuê tại hợp đồng số 01. Sau khi ký các hợp đồng này, ngày 10/9/2010, chức danh chủ tịch UBND xã được chuyển giao cho ông Lê Mạnh Thiết.

 

Ngày 1/4/2011, PV Báo GĐ&XH đã trao đổi với ông Lê Mạnh Thiết - Chủ tịch UBND xã Liên Mạc để làm rõ một số vấn đề liên quan đến hợp đồng giữa xã và 10 doanh nghiệp, cá nhân thuê đất nông nghiệp. Ông Thiết cho biết, toàn bộ khu đất bờ sông bãi bến của thôn Đại Cát là đất không giao theo Nghị định 64/CP nên do xã quản lý. Ông Thiết cũng thừa nhận, các đơn vị, cá nhân khi thực hiện hợp đồng đều sử dụng sai mục đích, tức là không sản xuất nông nghiệp.

 

Như vậy, có thể nói, việc sử dụng đất sai mục đích là rõ ràng, xã Liên Mạc đã biết từ lâu. Qua bằng chứng mà chúng tôi thu thập được, các doanh nghiệp thuê đất đều không "làm ruộng" mà lợi dụng khai thác cát trái phép tại khu vực xã Liên Mạc ven sông Hồng, chứ không phải làm... bãi chứa!

 

Sông Hồng qua xã Liên Mạc vẫn ngày đêm bị đục khoét không thương tiếc, chưa nói đến nguồn tài nguyên nơi đây bị ăn cắp. Để xảy ra việc này, có trách nhiệm của lãnh đạo xã Liên Mạc.

 

Không có doanh nghiệp nào “làm nông” Ngày 5/4, trao đổi với PV Báo GĐ&XH, ông Nguyễn Huy Tưởng thừa nhận: Với nhiều doanh nghiệp, cá nhân mà ông ký hợp đồng cho thuê đất nông nghiệp (giai đoạn từ tháng 3/2010 đến tháng 8/2010) đến nay không có một dấu hiệu nào liên quan đến sản xuất nông nghiệp. Một số doanh nghiệp bơm hút cát, một số vẫn bỏ hoang đất, chưa sử dụng gì để "làm nông".   Tìm hiểu về 10 doanh nghiệp được ký hợp đồng thuê đất nông nghiệp nêu trên từ Sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Nội, tất cả đều có đăng ký kinh doanh không liên quan gì đến sản xuất nông nghiệp.