Chăm sóc SKSS/KHHGĐ cho ngư dân: Đến tận nơi, cung cấp dịch vụ tận tay

Đội dịch vụ lưu động huyện Cát Hải - Hải Phòng tư vấn kiến thức chăm sóc SKSS/làm mẹ an toàn cho phụ nữ vùng biển. Ảnh: P.V

Đội dịch vụ lưu động - mô hình hay cho vùng biển đảo

Gần cuối tháng 6/2015, cơn bão số 1 bất ngờ chuyển hướng đi vào Hải Phòng, Quảng Ninh. Sau 2 ngày bão quần thảo, trả lại trời yên biển lặng, huyện đảo Cát Hải lại nắng, nóng. Hơi nước từ biển không làm dịu được cái nắng chói chang như vắt kiệt sức người. Như kế hoạch, Đội dịch vụ lưu động của Khoa Chăm sóc SKSS - Trung tâm Y tế huyện Cát Hải (Hải Phòng) cùng cán bộ truyền thông từ Trung tâm DS - KHHGĐ huyện vượt hơn 30km đường biển (khoảng 1 tiếng đồng hồ) đến với hai xã đảo Phù Long và Hoàng Châu. Đây cũng là hai xã khó khăn, thuộc Đề án Kiểm soát Dân số vùng biển, đảo và ven biển (Đề án 52).

Phù Long là một xã nằm phía tây đảo Cát Bà, thuộc huyện đảo Cát Hải. Xã có diện tích 4.815 km², với số dân khoảng gần 2.000 người. Trên thực tế, một diện tích rất lớn của xã Phù Long là các đầm phá và bị ngập khi thủy triều lên cao. Xã chỉ có 4 xóm, bà con chủ yếu sống dựa vào biển.

Theo những người già có kinh nghiệm thì đây là hai xã thường xuyên gánh chịu thiên tai. Mưa bão thường xuất hiện nhiều vào tháng 6, 7, 8. Tháng 9, 10 sẽ có sương nhiều. Phần lớn người dân ở đây chủ yếu làm nghề nông, đánh bắt, nuôi trồng, chế biến hải sản. Một bộ phận người dân vẫn còn mang tâm lý ưa thích con trai, muốn có con trai để có sức lao động đi biển.

Chị Vũ Bích Hạnh, phó phòng truyền thông - dân số thuộc Chi cục DS-KHHGĐ TP Hải Phòng thông tin: Cả hai nơi đều có Trạm Y tế xã, nhưng chỉ xã Phù Long là có bác sĩ đa khoa, không chuyên về sản – nhi. Còn xã Hoàng Châu, nằm cách xa trung tâm huyện đảo, thì chỉ có nữ hộ sinh. Điều kiện nhân lực, trang thiết bị tại Trạm Y tế xã thiếu thốn, đường đi lại quá khó khăn. Vậy nên, mỗi lần bà con, phụ nữ mang thai muốn khám thai, siêu âm thai khám phụ khoa hay thực hiện KHHGĐ, đều phải “trông cậy” các đợt Chiến dịch Tăng cường truyền thông lồng ghép cung cấp dịch vụ chăm sóc SKSS/KHHGĐ. Hoặc thường xuyên hơn, theo mỗi tuần, mỗi tháng, Đội dịch vụ lưu động của huyện sẽ xuống từng xã để cung cấp dịch vụ. Nếu muốn sử dụng dịch vụ chất lượng cao như: Chẩn đoán hình ảnh, tư vấn chuyển tuyến hay sàng lọc sớm ung thư cổ tử cung, bà con sẽ được Đội dịch vụ của Trung tâm Chăm sóc SKSS TP  Hải Phòng về tận nơi cung cấp.

“Cái hay của Đề án 52 là ở đó. Đến tận nơi, cung cấp dịch vụ tận tay từng người. Đội dịch vụ lưu động của huyện một năm đến với bà con không biết bao nhiêu lần. Bởi chỉ cần xã tập hợp nhu cầu của người dân, báo cáo với huyện, Đội sẽ bố trí bác sĩ chuyên khoa và lên đường!”, chị Hạnh nói.

Khi nhận thức của người dân được nâng lên

Có mặt tại buổi khám của Đội dịch vụ lưu động, chị Hoàng Thị Hồng (30 tuổi, ở xóm Nam, xã Phù Long) đang mang bầu cháu thứ hai kể: “May mắn là hồi mang thai cháu đầu lòng cách đây 4 năm, tôi cũng được các bác sĩ của Đội lưu động khám thai, siêu âm thai, còn tư vấn cách phòng tránh các bệnh của phụ nữ nữa. Bởi ở đây, tình trạng chị em mắc cách bệnh nhiễm khuẩn đường sinh dục, do điều kiện nghề nghiệp gắn liền con nước khá nhiều”.

Kế bên chị Hồng là chị Nguyễn Thị Hải. Người phụ nữ đang mang thai 5 tháng này chia sẻ: Sau mỗi đợt bão lũ, chúng tôi đều được cung cấp thông tin, làm thế nào để giữ vệ sinh cá nhân khi nước sạch thiếu thốn. Phụ nữ cần điều đó vô cùng! Mẹ bầu mà mắc bệnh phụ khoa là… “rách việc” lắm. Nên có Đoàn về khám là chúng tôi có mặt ngay!

Giám đốc Trung tâm DS-KHHGĐ huyện Cát Hải, bà Nguyễn Thị Năm cho hay, đàn ông tại hai xã Phù Long, Hoàng Châu thường đi biển hàng tuần theo “con nước” hoặc theo thời tiết. Thời tiết tốt có thể đánh bắt dài hơn, nửa tháng, 1 tháng hoặc dài hơn nữa. Họ thường trở về bờ khi tôm cá đầy thuyền hoặc vì… giông bão.

Người dân ở Phù Long, Hoàng Châu hay các xã, thị trấn khác của Cát Hải, mỗi năm hứng chịu khoảng 5-7 cơn bão. Mỗi lần bão đi qua, ngoài việc thiệt hại về tàu bè, vật chất, ảnh hưởng đến cuộc sống sinh hoạt chung thì cái khổ nhất là không có nước sạch, nước ngọt. “Ở đảo Cát Hải, sau bão dễ dẫn đến ngập lụt, thiếu nước sạch. Mất nước sạch thì tình trạng ô nhiễm kéo dài, dễ gây nên bệnh tật. Những gia đình sinh sống gần đê, kè, trên các tàu, thuyền, bè nổi, nhất là người già, phụ nữ và trẻ em, vất vả lắm! Ô nhiễm nguồn nước còn dễ dẫn đến thiếu nước sạch, phụ nữ dễ mắc các bệnh phụ khoa nữa”, bà Năm nói.

Cũng theo bà Năm, mỗi lần bão qua, nếu trùng vào thời điểm trước hoặc trong đợt cung cấp dịch vụ chăm sóc SKSS/KHHGĐ, tất cả sẽ phải dừng mọi hoạt động để tập trung vào việc lau rửa sàn nhà, dụng cụ, vệ sinh môi trường, vô trùng phòng dịch vụ theo chuẩn y tế, đảm bảo cho bà con được khám, điều trị, cung cấp dịch vụ trong điều kiện tốt nhất.

“Mỗi lần bão qua, cán bộ y tế lại trực tiếp đến từng nhà kiểm tra ô nhiễm, cấp thuốc, rồi hướng dẫn sử dụng nước sao cho đảm bảo nhất. Ngoài ra, nếu những bể nước mưa lớn, vị trí cao không bị nước lụt xâm lấn, bà con sẽ được chia nước từ đây. Tất nhiên là phải dùng rất tiết kiệm số nước quý giá này!”, bà Năm cho hay.

Trong một nghiên cứu gần đây về tình trạng nhiễm khuẩn đường sinh sản tại các huyện biển, đảo và ven biển của Hải Phòng thì tại Cát Hải, số chị em phụ nữ mắc chứng bệnh nhiễm khuẩn đường sinh dục là 61,8%, cao hơn so với một số huyện biển khác như Thủy Nguyên, Đồ Sơn. Tính chung cả ba huyện, tỷ lệ phụ nữ làm nghề nuôi trồng, chế biến và đánh bắt hải sản bị nhiễm khuẩn đường sinh dục là 66,1%.

Báo cáo trong Chiến dịch đợt 1 năm 2015 cho thấy, toàn huyện Cát Hải đã khám cho 664 lượt chị em, phát hiện 505 ca trong số này mắc các bệnh nhiễm khuẩn đường sinh sản, tương đương tỷ lệ 76%. Tại xã Hoàng Châu, tỷ lệ này là 70/80, tương đương 87,5%. Bà Năm cho hay, xã Hoàng Châu không chỉ là xã thường gánh chịu thiên tai bão lũ, mà trong công tác chăm sóc SKSS, đây luôn là xã “dẫn đầu” về tỷ lệ chị em phụ nữ bị các bệnh nhiễm khuẩn đường sinh sản. Chính vì điều này mà các cán bộ, cộng tác viên dân số cơ sở nơi đây, ngoài việc truyền thông cho ngư dân tham gia KHHGĐ, còn hướng dẫn cho họ cách bảo vệ nguồn nước ngọt quí giá, các kiến thức chăm sóc sức khỏe để không lây nhiễm bệnh tật do môi trường khắc nghiệt của biển đảo.

Thu Nguyên/Báo Gia đình & Xã hội