Chặn các hoạt động thu lợi bất chính từ bán hàng đa cấp

Theo đó, Bộ Công Thương được Thủ tướng Chính phủ giao chủ trì xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 40/2018/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp.

Dự thảo hiện đã được xây dựng và được đăng tải trên trang thông tin điện tử của Bộ, với một số sửa đổi, bổ sung lớn, đáng kể như: Đề xuất bổ sung, làm rõ các quy định về điều kiện đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp, trong đó, bổ sung điều kiện nhà đầu tư nước ngoài đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp tại Việt Nam cần có kinh nghiệm hoạt động bán hàng đa cấp ba năm liên tiếp ở một quốc gia khác; Đề nghị điều chỉnh giảm thời lượng đào tạo cơ bản bắt buộc, điều chỉnh nội dung đào tạo cho phù hợp với thực tiễn.

Dự thảo cũng yêu cầu cần làm rõ các trường hợp được sử dụng tiền ký quỹ để bảo đảm quyền lợi của người tham gia, qua đó giúp người dân xác định được rõ quyền lợi của mình trước khi tiến hành các thủ tục pháp lý, hạn chế việc lãng phí thời gian, nguồn lực của cả người dân và chính quyền trong việc giải quyết tranh chấp và sử dụng tiền ký quỹ.

Đồng thời, thúc đẩy hiệu quả quản lý tại địa phương thông qua việc làm rõ điều kiện, trách nhiệm của người đại diện của doanh nghiệp tại địa phương. Đảm bảo người đại diện tại địa phương phải là người nắm bắt được hoạt động của doanh nghiệp trên địa bàn, có đủ thẩm quyền và có trách nhiệm làm việc với cơ quan có thẩm quyền ở địa phương theo yêu cầu. Đồng thời, đề xuất cần nâng cao tính minh bạch trong hoạt động của doanh nghiệp bán hàng đa cấp thông qua việc điều chỉnh cơ chế bảo trợ quốc tế, ngăn ngừa các hoạt động trái phép hoặc thu lợi bất chính từ thị trường Việt Nam.

Ngoài ra, dự thảo cũng đề xuất bổ sung quy định về tỉ lệ hoa hồng tối thiểu trên doanh số bán hàng cá nhân của người tham gia nhằm khuyến khích các doanh nghiệp thúc đẩy hoạt động bán hàng của người tham gia. Quy định này sẽ hạn chế nguy cơ các mô hình kinh doanh đa cấp biến tướng phát triển theo hướng chỉ tuyển dụng và tiêu dùng hàng hóa trong nội bộ hệ thống và đề xuất sửa đổi một số quy định cụ thể và một số thủ tục hành chính để đảm bảo thống nhất, thuận lợi trong thực hiện.

Nghị định số 40/2018/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp được Chính phủ ban hành ngày 12 tháng 3 năm 2018. Sau hơn 3 năm triển khai, qua thực tiễn công tác quản lý hoạt động bán hàng đa cấp, cơ quan quản lý nhà nước cho rằng các quy định pháp luật vẫn cần phải được sửa đổi, hoàn thiện hơn nữa với mục tiêu tiếp tục nâng cao tính minh bạch trong hoạt động bán hàng đa cấp, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước ở địa phương, đảm bảo tính thống nhất và dễ hiểu, dễ áp dụng của từng quy định pháp luật.

Hoạt động kinh doanh đa cấp được thực hiện qua hội thảo, hội nghị trực tiếp.

Theo đại diện Hiệp hội bán hàng đa cấp Việt Nam, thời gian vừa qua dư luận rất bức xúc về tình trạng một số tổ chức hoạt động núp bóng phương thức đa cấp, chuyên lừa đảo chiếm đoạt tài sản, nổi cộm như dự án bất động sản ALIBABA năm 2019, dự án "OWIFI" huy động vốn với lãi suất lên đến 72%/năm thông qua hình thức trả thưởng...

Luật sư Võ Đan Mạch - Tổng thư ký Hiệp hội Bán hàng đa cấp Việt Nam cho rằng, các tổ chức đa cấp trá hình đã đánh vào sự thiếu hiểu biết, lòng tham và mong muốn làm giàu nhanh của những người tham gia.

Đa cấp bất chính có 4 biểu hiện chính: Không có giấy chứng nhận kinh doanh bán hàng đa cấp; Sử dụng mô hình bán hàng đa cấp để huy động vốn, tiền ảo; Không có hàng hóa hoặc hàng hóa chỉ là công cụ để lôi kéo người tham gia; Nói quá thông tin về cơ hội làm giàu, khởi nghiệp để dụ dỗ người khác tham gia.

Do vậy, song song với việc tham gia góp ý Dự thảo Nghị định về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp, Hiệp hội bán hàng đa cấp Việt Nam đề xuất cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức xã hội nghề nghiệp, bảo vệ người tiêu dùng cần lập ra một kênh truyền thông đặc thù và tạo đường dây nóng để người dân kịp thời phản ánh khi phát hiện ra các cá nhân, tổ chức lừa đảo theo hình thức núp bóng đa cấp.

Trong khi đó, chuyên gia kinh tế PGS.TS Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả (Bộ Tài chính) nhấn mạnh: Kinh doanh đa cấp là một hình thức kinh doanh chính thống được pháp luật thừa nhận. Nhưng kinh doanh đa cấp bất chính còn tồn tại, vươn vòi bạch tuộc ra khắp nơi, với vô vàn những chiêu lừa tinh quái.

"Các đối tượng lừa đảo thường "vẽ" viễn cảnh tươi sáng, làm việc trong môi trường năng động, học hỏi được nhiều kinh nghiệm, thu nhập hấp dẫn đến vài chục triệu đồng mỗi tháng… khiến không ít người đã bỏ tới đồng tiền cuối cùng của gia đình, hay đi vay nặng lãi để lao vào canh bạc đỏ đen mang tên đa cấp bất chính", ông Long nói.

Theo PGS.TS Ngô Trí Long, khi bị lợi dụng vì bán hàng đa cấp bất chính, người dân cần liên hệ với doanh nghiệp để lấy lại tài sản hoặc liên hệ với Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công Thương); Sở Công thương các địa phương hoặc Phòng Cảnh sát kinh tế - Công an địa phương để được tư vấn, hỗ trợ.