Chất "kích phọt" trong rau: "Bán" nguy hại cho người tiêu dùng

“Thần dược” nguy hiểm giá... 5.000 đồng

Vậy nhưng, trả lời báo chí, TS Bùi Sĩ Doanh, Phó cục trưởng Cục Bảo vệ thực vật – Bộ NN&PTNT nói, kết quả thí nghiệm của Chi cục Bảo vệ thực vật Hà Nội trên một số mẫu rau cho thấy, về mặt định tính, có thể xác định sơ bộ là đương nhiên sử dụng thuốc kích thích tăng trưởng phải khác với không sử dụng, nhưng không có sự thay đổi đột biến.

Hai kết quả hoàn toàn khác nhau khiến người tiêu dùng hết sức hoang mang. Thí nghiệm của TS Nguyễn Văn Khải chưa chuẩn hay kết quả của Chi cục BVTV Hà Nội không đáng tin cậy?

TS Nguyễn Kim Thanh, trưởng bộ môn Sinh lý thực vật, khoa Nông học, trường ĐHNN Hà Nội: “Một lần tôi đưa sinh viên đi thực tập, trên khu ruộng trồng rau khoai tây của nông dân, tôi thấy hiện tượng lạ. Đó là cũng hai luống rau, nhưng một bên thì cây thấp lè tè, còn bên kia thì cao vống lên, lạ thường.

Tôi hỏi những người nông dân thì ra, chủ của luống cây cao, khi cắt đôi củ khoai tây giống (để trồng tiết kiệm), vì sợ mầm bệnh có thể sẽ theo chiếc dao vào củ khoai khiến việc trồng trọt bị thất bại, nên cứ mỗi nhát cắt, họ lại rửa dao vào cồn một lần. Cồn đó được đựng trong một chiếc cốc, và chiếc cốc đó có lần đã được dùng để đựng GA3 (dùng trong thụ phấn lúa lai). Tôi bàng hoàng trước sự kích thích tăng trưởng kinh khủng của loại GA3 này. Vì thế, tôi tin vào kết quả thí nghiệm của TS Nguyễn Văn Khải”.

TS Nguyễn Kim Thanh khẳng định, việc cơ quan bảo vệ thực vật vào cuộc làm thí nghiệm về chất kích thích tăng trưởng có vẻ... không hợp lý lắm. Bởi nghiên cứu về những chất này là lĩnh vực chính của ngành sinh lý thực vật chứ không phải ngành bảo vệ thực vật. “Chúng ta hãy hình dung, mặt mạnh của ngành bảo vệ thực vật là quan tâm đến các loại thuốc phun cho cây cỏ để giết sâu bọ, côn trùng, vi khuẩn, nấm mốc..., còn chất tăng phọt mà chúng ta đang nói tới là một loại hocmon tăng trưởng, khác hoàn toàn với các chất dinh dưỡng như lipid, protein, vitamin... Động vật hay thực vật đều phải dùng hocmon để điều khiển cơ thể - trong đó có 2 nhóm hocmon sinh trưởng là kích thích sinh trưởng và ức chế sinh trưởng, luôn đi đôi với nhau để tạo sự cân bằng”.

Được biết, trong hocmon kích thích hoạt tính sinh học có 3 nhóm chính: Auxin, Xytokinin, Gibberellin tồn tại trong bản thân thực vật. Để “điểm mặt chỉ tên” được 3 nhóm này, các nhà khoa học thế giới đã mất hàng chục năm nghiên cứu và hiện đã được lịch sử chấp nhận. Mỗi nhóm đều có một tác dụng riêng, hết sức cần thiết trong nông nghiệp. Trong đó Gibberellin có vai trò phá bỏ ngủ nghỉ cực kỳ hiệu quả, đặc biệt là với khoai tây. Trong kỹ thuật lúa lai không thể thiếu Gibberellin để phun vào giai đoạn thụ phấn cho lúa bố (để hàng lúa bố lớn vổng lên so với các hàng lúa mẹ, có thể vươn bông cao, thụ phấn cho rất nhiều hàng lúa mẹ xung quanh). Hiện bộ môn Sinh lý thực vật vẫn sử dụng Gibberellin để  bán cho nông dân dùng với mục đích này. Và thuốc kích thích tăng phọt hiện đang được rất nhiều nông dân sử dụng, được Cục Bảo vệ thực vật xác nhận là thuộc nhóm Axit Gibberellin này. Đó là thực tế nguy hiểm cho người sử dụng rau.

GA3: dễ mua, giá rẻ

“Tôi được biết thông tin từ phía nhà sản xuất GA3 cho hay, thuốc của họ được chiết xuất từ một loại nấm – nhưng điều đó thật khó kiểm chứng” – TS Thanh nói. Được biết GA3 được phát hiện một cách tình cờ bởi hai nhà bệnh lý học người Nhật Bản trước thế chiến thứ 2. Hồi đó, khi loại lúa von đột nhiên bị cao vọt lên, người ta biết chắc chắn chúng đang mắc một căn bệnh kỳ lạ. Sau khi nghiên cứu, hai nhà khoa học nói trên đã phát hiện một loại  nấm đang sống ký sinh trên thân cây lúa. Chiết xuất loại nấm này, họ thấy có một loại chất có khả năng kéo dài tế bào – và đặt tên chất đó theo tên loài nấm này: Gibberellic.

Sau thế chiến, từ kết quả đó, nhiều nhà nghiên cứu đã chiết tách và phân tích thành công công thức hóa học dùng trong phá ngủ. “Tuy nhiên, nếu dùng chúng với tác dụng kích thích tăng trưởng trên chính bản thân rau quả ngay khi hái mang bán ra thị trường thì rất nguy hiểm cho người sử dụng. Ít nhất, đó cũng là một chất hóa học và đã là hóa học thì không có lợi cho con người”.

Trao đổi với báo chí, ông Nguyễn Quang Minh, Cục trưởng cục Bảo vệ thực vật thừa nhận, mặc dù gần đây, việc nhập lậu thuốc bảo vệ thực vật có giảm so với trước nhưng vẫn diễn ra khá phức tạp. Những thuốc “tăng phọt”, “kích béo” như GA3, 920... được nhập lậu vô tư, khó kiểm soát. Trong khi đó, trước tình trạng khan hiếm rau xanh như hiện nay, người nông dân cũng chẳng mấy ngại ngùng khi sử dụng vài gói thuốc nhỏ xíu phun cho luống rau nhà mình, đặng kiếm chút lợi nhuận.

“Đó là do ý thức người nông dân kém và bị lợi nhuận làm cho mờ mắt, họ không biết rằng có rất nhiều cách “thúc béo” cho rau, mà cách cổ truyền nhất chính là chăm sóc và sử dụng phân bón đúng cách, thay vì sử dụng thứ thuốc “kích phọt” nguy hiểm nói trên” - TS Thanh nhấn mạnh - “Tôi nhớ có lần, có người bán dưa muối trò chuyện, để cho cải xanh nhanh úa – tiện cho việc muối dưa – chị ấy và “đồng nghiệp” đã cho một ít thuốc diệt cỏ vào rau. Chỉ hai ngày, rau đã “đủ độ vàng” như mong muốn! Thật kinh khủng!”.

TS Thanh cam kết, bộ môn Sinh lý thực vật sẵn sàng cùng báo GĐ&XH làm những thí nghiệm cần thiết để chứng minh tác dụng kích thích tăng trưởng kinh khủng của GA3: “Nhưng tôi nhắc lại, GA3 chỉ kéo dài tế bào, tức là khiến rau cỏ dài ra, chứ không có chuyện chỉ vài ngày mà đã khiến củ su hào từ bé thành lớn tướng, từ chỉ có 1-2 lá nhỏ mọc thêm rất nhiều lá to như một số phương tiện thông tin đại chúng gần đây đã đưa tin”.

Tú Anh – Thu Hường