Chọn kính nào cho trẻ?

Mỗi bệnh một loại kính

Trẻ đeo kính vì rất nhiều lý do, có những lý do khác hẳn người lớn và thông thường là vì  nguyên nhân bệnh lý. Theo BS Nguyễn Cảnh Thắng (Khoa Đáy mắt – Bệnh viện Mắt Trung ương), các lý do chính buộc trẻ phải đeo kính là để có thị lực tốt hơn, từ đó giúp trẻ có cuộc sống và sinh hoạt tốt hơn. Trong trường hợp trẻ bị lác mắt, kính sẽ giúp cho mắt thẳng trục nhãn cầu và khi có sự khác biệt về khúc xạ giữa hai mắt: một mắt bình thường và mắt kia bị viễn thị, cận thị hoặc loạn thị  thì trẻ cần thiết phải đeo kính. Ngoài ra, đeo kính còn là để bảo vệ mắt còn lại trong trường hợp mắt kia đã bị kém, không còn khả năng điều trị.

Chính vì thế, việc lựa chọn chiếc kính sao cho phù hợp với trẻ là hết sức cần thiết và cần được tiến hành một cách thận trọng. Mỗi tật khúc xạ ở mắt trẻ yêu cầu một loại kính khác nhau và cần đến sự trợ giúp của các bác sĩ chuyên khoa mắt. Thông thường thì sau khi phát hiện con mình có những bất thường về mắt và thị lực, các bậc phụ huynh cần đưa con đến chuyên khoa mắt khám toàn diện để xác định trẻ có cần phải đeo kính hay không.

Ví dụ nếu trẻ bị cận thị - tức hiện tượng mắt có trục nhãn cầu dài hơn bình thường hoặc công suất khúc xạ quá lớn, khi đó hình ảnh của vật rơi vào phía trước của võng mạc. Trẻ bị cận thị nhìn xa mờ nhưng nhìn gần vẫn rõ nhờ vào chức năng điều tiết của mắt, trừ trường hợp cận thị nặng. Để điều chỉnh tật cận thị, cần sử dụng kính phân kỳ (thường được ký hiệu là dấu trừ ở trước số kính đeo). Hoặc nếu trẻ bị viễn thị (ngược lại với mắt cận thị) – tức là mắt có trục nhãn cầu ngắn hơn bình thường thì hình ảnh của vật rơi vào sẽ phía sau của võng mạc.

Phần lớn ở trẻ nhỏ trong những năm đầu bị viễn thị không cần phải đeo kính do khả năng điều tiết của mắt (viễn thị sinh lý). Tuy nhiên khi mức độ viễn thị vượt quá khả năng điều tiết của mắt thì có thể gây ra nhìn mờ, gây lác mắt hoặc các triệu chứng khó chịu, nhức đầu... Để điều chỉnh viễn thị, cần sử dụng kính hội tụ (thường được ký hiệu bằng dấu cộng ở trước số kính đeo).

Hiện nay khá nhiều trẻ em bị loạn thị - tức là mắt có các kinh tuyến khúc xạ không đều nhau. Lúc này, vật nhìn không in hình rõ nét trên võng mạc và trẻ bị nhìn mờ cả xa và gần. Cần điều chỉnh loạn thị bằng cách đeo kính trụ. Một số trẻ lại bị hiện tượng lệch khúc xạ - tức là có sự khác nhau về khúc xạ giữa hai mắt, có thể là một mắt cận còn mắt kia viễn, hoặc cả hai mắt cùng cận hay cùng viễn nhưng khác nhau về mức độ. Đôi khi là một mắt chính thị còn mắt kia là cận thị đơn thuần, viễn thị đơn thuần hay cận loạn hoặc là viễn loạn. Điều đó có thể gây ra nhược thị do thị lực ở mắt có tật khúc xạ lớn hơn phát triển không bình thường. Với tình trạng này, ngoài việc đeo kính thì đôi khi bịt mắt là cần thiết để đảm bảo cho cả hai mắt cùng nhìn rõ.

Đeo kính cho trẻ như thế nào?

Các bậc cha mẹ thường rất băn khoăn về điều này. BS Nguyễn Cảnh Thắng đã cảnh báo, việc đeo kính không đúng cách sẽ làm ảnh hưởng nặng nề đến thị lực của trẻ và trên thực tế anh đã chứng kiến rất nhiều tình huống tương tự. Rõ ràng, trẻ có tật khúc xạ nhất thiết phải đeo kính. Và những chiếc kính được lựa chọn phải đạt tiêu chuẩn là giúp trẻ nhìn rõ hơn mà không gây phiền toái gì.

Với những trẻ đang độ tuổi tiểu học, ban đầu trẻ có thể từ chối đeo kính. Các bậc cha mẹ không nên buông xuôi nghe theo con, mà cần động viên, khuyến khích để trẻ đeo kính, bởi lúc này, đeo kính là hết sức cần thiết. Trẻ lớn hơn thường chấp nhận đeo kính nếu cặp kính đó giúp trẻ nhìn rõ hơn với một tâm trạng thoải mái. Điều đó có nghĩa là lựa chọn được một chiếc kính lắp đúng, với gọng vừa vặn và đẹp sẽ vô cùng quan trọng với trẻ. Gọng kính đeo phải thoải mái và đảm bảo đúng tâm kính với tâm đồng tử. Mắt kính làm bằng chất liệu  polycarbonate sẽ giúp cho bảo vệ mắt trẻ được tốt hơn, nhất là với trường hợp chỉ còn một mắt.

Rất hiếm khi trẻ em phải đeo kính hai tròng, trừ một số trường hợp như trẻ bị lác trong (để cải thiện độ lác khi nhìn gần), hoặc trẻ sau khi mổ thể thuỷ tinh (để nhìn gần và đọc sách). Các bậc cha mẹ cũng cần yên tâm là việc đeo kính (khi trẻ có tật khúc xạ) không hề làm cho mắt trẻ kém hơn hoặc khiến trẻ bị phụ thuộc vào kính. Bởi nếu trẻ có chỉ định phải đeo kính mà không đeo, thì không thể có được một sự phát triển bình thường của cơ quan thị giác và như vậy thì không thể có thị lực bình thường được.

Phương Dung