Chương trình phòng, chống HIV/AIDS tại Việt Nam: Khống chế được dịch HIV dưới 0,3% dân số

Thừa lệnh Chủ tịch nước, thay mặt lãnh đạo Bộ Y tế, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Long trao Huân chương Lao động hạng Ba cho tập thể Cục Phòng, chống HIV/AIDS. Ảnh: Tuấn Dũng

Kết quả của sự nỗ lực không ngừng

Ở Việt Nam, kể từ trường hợp nhiễm HIV được phát hiện đầu tiên tại TP HCM vào năm 1990, tính đến tháng 6/2015, số người nhiễm HIV còn sống được báo cáo là 227.144 người, trong đó có 71.115 người đã chuyển sang giai đoạn AIDS và đã có 74.442 người tử vong do HIV/AIDS. Đại dịch HIV đã có mặt ở 100% số tỉnh, thành phố, 99% số quận, huyện và hơn 80% số xã, phường, thị trấn. Ước tính, hiện có khoảng 260.000 người nhiễm HIV đang sống trong cộng đồng.

TS Nguyễn Hoàng Long, Cục trưởng Cục Phòng, chống HIV/AIDS (Bộ Y tế) cho biết: Vào những năm đầu 2000, dịch HIV ở Việt Nam bắt đầu tăng nhanh. Nếu như năm 2000 chỉ phát hiện được khoảng 10.000 người nhiễm HIV thì năm 2006 – 2007, mỗi năm Việt Nam phát hiện được hơn 30.000 người nhiễm mới HIV và có tới 15.000 người tử vong do AIDS. Phần lớn những người nhiễm HIV là ở lứa tuổi trẻ, tuổi lao động, trụ cột của gia đình. HIV/AIDS đã trở thành đại dịch vô cùng nguy hiểm, ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe, tác động trực tiếp đến sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Ngay từ khi dịch HIV/AIDS xảy ra, Chính phủ đã quan tâm hình thành bộ máy tổ chức phòng, chống HIV/AIDS. Đầu tiên là thành lập Ủy ban phòng, chống các bệnh truyền nhiễm do Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương trực tiếp thực hiện. Qua các thời kỳ sáp nhập, tách, đến năm 2005, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định thành lập Cục Phòng, chống HIV/AIDS Việt Nam thuộc Bộ Y tế. Cục Phòng, chống HIV/AIDS chính thức bắt đầu hoạt động, tạo nên một bước ngoặt quan trọng trong công tác phòng, chống HIV/AIDS ở nước ta và cũng là một minh chứng về sự cam kết mạnh mẽ của Chính phủ nhằm quyết tâm đẩy lùi đại dịch nguy hiểm này.

Đánh giá về sự nỗ lực của Cục Phòng, chống HIV/AIDS trong 10 năm qua, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long nhận định: Mười năm qua đã ghi nhận sự trưởng thành và những đóng góp quan trọng của Cục trong công tác phòng, chống HIV/AIDS ở nước ta, từ việc củng cố hệ thống tổ chức, hoàn thiện hành lang pháp lý đến việc triển khai rộng rãi các hoạt động chuyên môn, cũng như nghiên cứu khoa học, hợp tác và phát triển.

Điểm sáng về phòng,chống HIV/AIDS trên thế giới

“Với tất cả các biện pháp y tế, xã hội, chuyên môn kỹ thuật, công cuộc phòng, chống HIV/AIDS ở Việt Nam đã thu được nhiều kết quả quan trọng, là điểm sáng về phòng, chống HIV/AIDS của các nước trên thế giới”, GS.TS Nguyễn Thanh Long nhấn  mạnh.

Một dịch vụ can thiệp giảm tác hại được Cục phòng, chống HIV/AIDS rất quan tâm triển khai trong thời gian gần đây là điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng methadone. Hiện có 47 tỉnh, thành phố đang triển khai, điều trị methadone cho hơn 33.000 bệnh nhân, mang lại hiệu quả về sức khỏe, dự phòng lây nhiễm HIV, cũng như những hiệu quả khác về kinh tế góp phần ổn định trật tự, an ninh cho toàn xã hội.

Nếu năm 2004 chỉ có 500 người đã được điều trị bằng thuốc kháng virus ARV thì đến tháng 6/2015 đã có trên 96.000 người nhiễm HIV đang điều trị ARV. Hiện 50% số huyện đã có cơ sở điều trị HIV/AIDS và trên 500 trạm y tế xã đã cấp phát thuốc ARV cho người bệnh. Có khoảng 70% phụ nữ mang thai được xét nghiệm HIV. Xét nghiệm chẩn đoán sớm nhiễm HIV ở trẻ em đã được mở rộng. Thống kê năm 2014 cho thấy, trong số trẻ được sinh ra từ các bà mẹ nhiễm HIV được điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con thì 96,8% là không bị lây nhiễm HIV. Công tác an toàn truyền máu dự phòng lây nhiễm HIV cũng được chú trọng, đảm bảo 100% số chai máu được sàng lọc trước khi truyền. Mỗi năm có hàng triệu đơn vị máu được sàng lọc và chưa để xảy ra trường hợp nào nhiễm HIV do truyền máu.

Tuy vậy, công tác phòng, chống HIV/AIDS những năm tới còn rất nhiều thách thức. Trong những năm gần đây, khi nguồn tài trợ quốc tế cắt giảm, Cục Phòng, chống HIV/AIDS cũng đã chủ động tham mưu cho Bộ Y tế xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án đảm bảo tài chính cho Chương trình phòng, chống HIV/AIDS với nhiều giải pháp như tăng đầu tư ngân sách từ Trung ương, ngân sách địa phương, nguồn bảo hiểm y tế, nguồn xã hội hóa và tiếp tục vận động tài trợ từ các tổ chức quốc tế, đồng thời tăng cường sử dụng hiệu quả các nguồn tài chính. Trong thời gian tới, Cục Phòng, chống HIV/AIDS sẽ tiếp tục phát triển, vượt qua khó khăn, thách thức để vươn tới những mục tiêu mới cao hơn, hướng tới mục tiêu “Kết thúc đại dịch AIDS” ở Việt Nam trong tương lai không xa.

Nhân kỷ niệm 10 năm thành lập Cục Phòng, chống HIV/AIDS, thay mặt Ban Cán sự Đảng và Lãnh đạo Bộ Y tế, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Long chúc mừng và biểu dương những thành tích mà Cục Phòng, chống HIV/AIDS nỗ lực đạt được trong những năm qua.

Hà Anh/Báo Gia đình & Xã hội