Chuyện buồn ở ngôi làng liên tục “ăn phạt vạ” sơn nữ

“Không thấy người về đưa dâu”

Đến xã Măng Ri, hỏi về những chị em bị phụ tình, đơn thân nuôi con,  chúng tôi được người dân đáp lại bằng những tiếng thở dài buồn bã. Ở nơi thung lũng hẻo lánh này, cuộc sống của đồng bào dù khó khăn thiếu thốn nhưng luôn ấm áp tình nghĩa, trai lớn có vợ, gái lớn “bắt” chồng. Việc có nhiều chị em làm mẹ đơn thân, những đứa trẻ sinh ra không biết mặt cha càng khiến nhiều người thương cảm.

Già làng A Đăng (SN 1947, ở làng Chung Tam, xã Măng Ri) cho biết: “Đồng bào mình có nhiều tục lạ nhưng hay lắm. Như tục ngủ thăm, trai gái nằm chung tâm sự, nói chuyện tương lai chứ “không được làm gì”. Nếu đôi trai gái vi phạm để mang bầu thì bị phạt vạ rất nặng, phải thịt trâu, dê, gà và rượu tại nhà rông cho cả làng ăn. Ấy vậy mà nhiều cô gái xinh đẹp ở đây mê muội để phải chịu phạt vạ, rồi một mình nuôi con, khổ lắm!”.

Người dân làng Chung Tam vẫn còn nhớ như in những người từng trót dại, đang sống trong buồn tủi. Như trường hợp của chị Y Dang (SN 1996), mặc dù nhiều thanh niên trong làng để mắt đến nhưng thiếu nữ này chưa ưng ai. Thế rồi, Y Dang yêu say đắm một công nhân làm đường. Khi làng phát hiện ra Y Dang ăn ở như vợ chồng với người công nhân, sợ mang xui xẻo cho cả cộng đồng nên làng họp, bắt phạt vạ Y Dang một con heo, một con gà. Già làng A Đăng kể: “Chúng tôi phát hiện ra Y Dang vi phạm luật làng vào tháng 9/2014. Nhưng nhà Y Dang không có tiền để mua heo nộp phạt nên phải bỏ xuống Đắk Tô. Khi nào Y Dang về thì sẽ họp để xử, còn nếu đi luôn thì không còn là người của làng nữa”.

Một hoàn cảnh đáng thương nữa đó là chị Y Miên (SN 1989), sau khi chia tay chồng, chị sống cùng đứa con nhỏ tại làng Chung Tam. Khi những công nhân vào làm đường, một người đàn ông đến bây giờ Y Miên vẫn chỉ biết là tên Văn (quê tại một tỉnh của miền Bắc) buông lời tán tỉnh. Y Miên không thể cưỡng lại trước những lời hứa hẹn về một tương lai màu hồng và chấp nhận yêu thêm lần nữa. Khi cả làng phát hiện Y Miên và Văn đã ngủ với nhau thì họp làng bắt Y Miên phải nộp phạt một con heo béo. Văn liền mua ngay một con heo rồi làm lễ xin làng Chung Tam cho lấy Y Miên làm vợ. Cả làng Chung Tam đồng ý, xem Văn như con rể của làng.

Sau đó, hai người dọn về sống chung với nhau. Khi Y Miên mang thai, bụng to không lên nổi cái rẫy thì cũng là lúc tuyến đường đoạn qua xã được hoàn thành. Không một lời từ biệt, Văn cũng bỏ Y Miên như bỏ một cái áo cũ, bỏ luôn cả đứa con sắp chào đời. Không còn mặt mũi nào ở lại làng, Y Miên lầm lũi dọn sang làng khác sinh con rồi sống luôn ở đó.

Chuyện buồn không hồi kết

Trường hợp của Y Lương (SN 1995, ở làng Đắk Rôn, xã Măng Ri) thì bị các bậc chức sắc trong làng đuổi đi vì không chấp thuận lệ làng, không chịu nộp phạt khi bị làng phát hiện đã ăn ngủ với công nhân. Hiện tại, Y Lương sống nhờ nhà người cô ở làng Chung Tam. Hàng ngày, Y Lương làm rẫy lấy tiền nuôi thân. Cô bảo rằng, mình không phải cố tình làm trái lệ làng, nhưng nhà nghèo không có tiền nộp phạt một con heo to và một con gà nên đành phải bỏ đi.

Khi bọn trẻ lọt lòng, chiều về buôn làng Chung Tam lại vang lên những tiếng ru buồn. Người già tiếc cho con em trong buôn bị lừa gạt, trẻ thơ sinh ra bị chính cha từ chối, trai tráng trong làng chua xót khi nhìn người con gái mình từng để mắt tới bị bỏ rơi.

Nói về cuộc sống cùng cực của những sơn nữ trót dại với những đàn ông từ nơi khác đến làm việc, già làng A Đăng cho biết, họ sống rất khó khăn. Già làng dẫn trường hợp của Y Hằng (SN 1995), khi con trai mới 11 tháng tuổi, cũng là 11 tháng cha đứa trẻ tên Hiền (quê ở Khánh Hòa) không quay lại làng này nữa. Y Hằng kể là đã quen Hiền trong một lần lên rẫy. Hiền thề thốt sẽ lấy cô làm vợ, nhưng khi biết cô có thai thì người này lặn mất tăm. Cũng theo lời Y Hằng, hai chị em họ của mình cũng cùng chung phận buồn. Trong hai người này, một người có hai con với “gã họ Sở”.

Được biết, chính quyền địa phương đã nhiều lần tuyên truyền, vận động người dân về Luật Hôn nhân và Gia đình nhưng chưa đạt được kết quả mong muốn. Theo thống kê sơ bộ của UBND huyện Tu Mơ Rông, hiện có nhiều thiếu nữ tại địa phương có quan hệ như vợ chồng với những công nhân làm đường, nhiều trường hợp đã có con nhưng người mẹ phải đơn thân chăm sóc, nuôi nấng trong điều kiện vô cùng khó khăn.

Tên một số nhân vật trong bài đã được thay đổi

Hà Châu- Lê Trân