Có mất tiền đặt cọc mua nhà khi người bán đột tử?

Trần Văn Hải

(TP Hạ Long, Quảng Ninh)

Với những thông tin bạn hỏi, chúng tôi nhận thấy, giữa bạn và ông Hà chỉ là thỏa thuận qua lại về việc mua bán nhà chứ chưa ký kết bất kỳ văn bản, giấy tờ nào theo đúng quy định của pháp luật. Mặt khác, bạn cũng không đưa ra được bằng chứng nào về việc mua bán trên (ngoài tờ giấy biên nhận tiền viết tay) nên giữa hai bên chưa thể xem là đã giao kết hợp đồng mua bán. Do vậy, vợ và con ông Hà không có nghĩa vụ thực hiện tiếp thỏa thuận mua bán nhà với bạn.

Về số tiền 200 triệu đồng bạn chuyển cho ông Hà (có giấy biên nhận viết tay), bạn có thể xuất trình chứng cứ này và yêu cầu những người thừa kế của ông Hà thực hiện nghĩa vụ theo quy định tại Điều 637 (Bộ luật Dân sự). Điều luật này quy định: “Những người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác; trường hợp di sản chưa được chia thì nghĩa vụ tài sản do người chết để lại được người quản lý di sản thực hiện theo thỏa thuận của những người thừa kế; trường hợp di sản đã được chia thì mỗi người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại tương ứng nhưng không vượt quá phần tài sản mà mình đã nhận, trừ trường hợp có thỏa thuận khác; trường hợp Nhà nước, cơ quan, tổ chức hưởng di sản theo di chúc thì cũng phải thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại như người thừa kế là cá nhân”.

Do ông Hà chết không để lại di chúc nên theo quy định tại Khoản 1 (Điều 675, Bộ luật Dân sự) thì những người thừa kế theo pháp luật thuộc hàng thừa kế thứ nhất bao gồm: “Vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi… của người chết” có nghĩa vụ trả lại số tiền mà ông Hà đã nhận của bạn trong phạm vi di sản do người này để lại.

Trường hợp nếu hai bên không thể thương lượng, thỏa thuận được thì bạn có quyền khởi kiện ra tòa để được bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Khi khởi kiện, bạn phải làm đơn khởi kiện để yêu cầu tòa án giải quyết đối với bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Kèm theo đơn khởi kiện phải có các tài liệu, chứng cứ chứng minh cho yêu cầu của người khởi kiện là có căn cứ và hợp pháp.

Luật sư Nguyễn Thu Anh

(Đoàn Luật sư Hà Nội)