Có nhà, có vợ con sao vẫn muốn vào trung tâm dưỡng lão?

Việt Nam là một trong những nước có tốc độ “già hóa dân số” nhanh nhất khu vực châu Á. Ảnh: Chí Cường

“Già hóa dân số” chưa được quan tâm đúng mức

Đề cập tới một số thách thức mới trong công tác dân số của Việt Nam như mức sinh thấp ở một số địa phương, mất cân bằng giới tính khi sinh, di cư…, một đặc điểm nổi bật khác của nhân khẩu học Việt Nam được nhiều đại biểu tại hội thảo bàn luận là “già hóa dân số”.

Bà Trương Thị Mai – Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội chia sẻ: “Năm 2013, tỷ lệ người cao tuổi trên tổng số dân số đã tăng lên tới 10,5%. Tuy nhiên, vấn đề “già hóa dân số” đối với đại biểu Quốc hội vẫn chưa là mối quan tâm hàng đầu, trong khi Việt Nam đang là một trong những nước có tốc độ “già hóa” nhanh nhất khu vực châu Á và thế giới. Nếu không quan tâm sớm thì đến lúc chúng ta có những chính sách để giải quyết cũng sẽ bị động”.

Cho rằng Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội cần tiếp cận sớm để giải quyết thách thức này, bà Trương Thị Mai đặt ra một số vấn đề như bảo hiểm y tế cho tuổi già, bảo hiểm chăm sóc trong tương lai sẽ được xử lý như thế nào? Ngoài ra, “Đến năm 2018, theo Luật Bảo hiểm xã hội, Việt Nam bắt đầu có chính sách hỗ trợ cho khu vực phi chính thức tham gia vào bảo hiểm hưu trí. Chúng ta đặt ra mục tiêu tương đối tham vọng là 50% người lao động có bảo hiểm hưu trí vào năm 2020 để tránh rủi ro tuổi già không có thu nhập, không có lương hưu. Dù đã có những bước chuẩn bị nhưng tôi nghĩ, chúng ta vẫn chưa chủ động để đối mặt với vấn đề “già hóa”. Vấn đề này vẫn cần được tiếp tục quan tâm”, bà Trương Thị Mai nói.

Đồng tình với quan điểm này, GS.TS Nguyễn Đình Cử, nguyên Viện trưởng Viện Dân số và các vấn đề xã hội (Đại học Kinh tế quốc dân) bày tỏ mối lo ngại khi Việt Nam có hơn 10% dân số là người cao tuổi (khoảng hơn 9 triệu người), tốc độ già hóa lại siêu nhanh nhưng lại chưa chuẩn bị xứng tầm. “Đại biểu Quốc hội vẫn chưa thấy “sốt ruột” về vấn đề này”, GS.TS Nguyễn Đình Cử thẳng thắn bày tỏ quan điểm.

Cần xã hội hóa công tác chăm sóc người cao tuổi

GS.TS Nguyễn Đình Cử chia sẻ: Trong khi Hàn Quốc có khoảng 7 triệu người cao tuổi, họ có tới 70.000 nhà chăm sóc nuôi dưỡng người cao tuổi ban ngày, còn chúng ta, tính cả nước chưa đến 100. Ngoài việc chưa chuẩn bị về cơ sở vật chất, theo GS.TS Nguyễn Đình Cử, việc đa dạng hóa các cơ sở chăm sóc người cao tuổi ở Việt Nam vẫn chưa nhận được ủng hộ cao của cộng đồng. Nếu con cái đưa bố mẹ già vào trại dưỡng lão vẫn “nhận” được cái nhìn không thiện cảm của dư luận về chữ “hiếu”, kể cả người có trình độ học vấn và có địa vị xã hội. Thậm chí, người trong cuộc cũng không “thông” về vấn đề này.

Nêu ví dụ về trường hợp rất dễ gặp trong cuộc sống hiện đại, tại Hà Nội, một người cao tuổi có lương hưu, có vợ, hai con nhưng vẫn rơi vào trường hợp… “cô đơn không nơi nương tựa”. Bởi “con gái lấy chồng ở xa. Con trai thì xa quê lập nghiệp, xây dựng gia đình, khi sinh cháu nội, vợ ông lại phải theo con trai đi bế cháu dài hạn”, GS.TS Nguyễn Đình Cử nói.

“Bản thân trường hợp này thực sự muốn vào trung tâm dưỡng lão. Tuy nhiên, khi đi khảo sát giá tại một số trung tâm dưỡng lão tại Hà Nội thì cao (từ 10-16 triệu đồng/tháng). Câu hỏi đặt ra là vì sao giá lại cao như thế? Đó là vì điện, nước, dịch vụ… đều theo giá kinh doanh. Điều này liên quan đến vấn đề chính sách ở nước ta. Như vậy, với trường hợp này, ở nhà thì cô đơn, muốn vào trung tâm dưỡng lão, chưa nói vấn đề tâm lý, dư luận xã hội mà trước hết là họ chưa có đủ tiền mà vào. Theo tôi, Việt Nam cần xã hội hóa công tác chăm sóc người cao tuổi và lĩnh vực này cần được sự ưu tiên của Nhà nước”, GS.TS Nguyễn Đình Cử nói.

Thu Nguyên /Báo Gia đình & Xã hội