Cứ 10 người Việt trưởng thành thì có đến 3 người thừa cholesterol, nguyên nhân do đâu?

Phát biểu tại Lễ phát động “Tháng hành động đẩy lùi tình trạng thừa cholesterol trong cơ thể" sáng 16/10, PGS.TS Nguyễn Trường Sơn, Thứ trưởng Bộ Y tế cho biết tại Việt Nam bệnh không lây nhiễm là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong.

Cụ thể, có tới 77% ca tử vong là do bệnh không lây nhiễm. Điều này có nghĩa là cứ 10 người tử vong thì có tới gần 8 người chết do bệnh không lây nhiễm, tập trung ở các bệnh như: tim mạch, đái tháo đường, ung thư và bệnh phổi mạn tính.

PGS.TS Nguyễn Trường Sơn, Thứ trưởng Bộ Y tế, cho biết thực trạng người Việt Nam thừa cholesterol trong cơ thể đang ở mức cao.

Theo các chuyên gia, thực trạng người Việt Nam thừa cholesterol trong cơ thể đang ở mức cao, đáng báo động, thậm chí có xu hướng gia tăng. Theo ghi nhận gần đây nhất, trong kết quả điều tra Quốc gia, yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm năm 2015, cứ 10 người trưởng thành thì có 3 người thừa cholesterol; Hơn một nửa phụ nữ trung niên (trong độ tuổi 50-65) bị thừa cholesterol.

Đây là thực trạng đáng báo động vì thừa cholesterol trong cơ thể chính là một trong những nguyên nhân trực tiếp làm gia tăng tỷ lệ các bệnh tai biến mạch máu não (đột quỵ), nhồi máu cơ tim, bệnh mạch vành, tăng huyết áp… trong thời gian gần đây.

Ảnh minh hoạ

Cholesterol là một chất béo quan trọng, cần thiết cho hoạt động của cơ thể. Tuy nhiên, nếu hàm lượng cholesterol trong máu vượt quá ngưỡng cần thiết sẽ làm lắng đọng các mảng lipid, tích tụ lâu ngày sẽ hình thành các mảng xơ vữa động mạch ở thành mạch máu dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm có thể gây tử vong như các bệnh nói trên.

Đáng nói, trong hai nguồn sản sinh cholesterol cho cơ thể là nội sinh (do gan tự tổng hợp) và ngoại sinh (đến từ các thực phẩm), thì nguồn ngoại sinh hầu như là nơi khởi phát chính của tình trạng thừa cholesterol.

Trao đổi với PV Báo Gia đình & Xã hội bên lề lễ phát động, TS Phan Hướng Dương, Phó Giám đốc Bệnh viện Nội tiết Trung ương, cho biết có 5 nhóm nguyên nhân chính gây ra tình trạng thừa cholesterol, trong đó, nguyên nhân chủ yếu đến từ lối sống và chế độ ăn uống.

Cụ thể, việc ăn thực phẩm chứa nhiều cholesterol được tìm thấy nhiều nhất ở những thức ăn có nguồn gốc từ động vật và mỡ động vật như thịt bò, mỡ bò, thịt lợn, mỡ lợn, thịt cừu, thịt gia cầm béo (vịt, ngỗng nuôi công nghiệp) và nội tạng động vật. Hay việc uống nhiều rượu, bia và các thức uống có gas: Rượu, bia và các loại thức uống có gas nếu sử dụng nhiều sẽ làm tăng cholesterol xấu và triglyceride.

Theo các nghiên cứu, điều tra, người Việt ăn ít rau, ít cá, nhiều thịt, thừa muối..., lại có lối sống không khoa học, lành mạnh (như lười tập thể dục và ít tham gia các hoạt động thể chất; không kiểm soát cân nặng (béo phì); hút thuốc...) làm tăng lượng cholesterol xấu gây ra tình trạng xơ vữa động mạch, nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch.

Ngoài ra, những người mắc các bệnh lý nền như: huyết áp cao (tăng huyết áp) và bệnh tiểu đường thường có mức cholesterol cao hơn bình thường. Bên cạnh đó, một số yếu tố cố định gây ra mức cholesterol cao không thể thay đổi được như tiền sử gia đình bị bệnh tim, có tình trạng cholesterol cao...

Bên cạnh việc chỉ ra nguyên nhân, trong khuôn khổ của "Tháng hành động đẩy lùi tình trạng thừa cholesterol trong cơ thể", Bộ Y tế sẽ triển khai các chương trình hành động với quyết tâm khống chế tốc độ gia tăng và tiến tới làm giảm tỷ lệ người thừa cholesterol ở Việt Nam. Trong các hoạt động này, Bộ Y tế cho biết ưu tiên việc tuyên truyền, hướng dẫn người dân tự nhận thức và điều chỉnh thói quen ăn uống, lối sống để kiểm soát tình trạng thừa cholesterol.

Theo khuyến nghị của các chuyên gia, để hạn chế tình trạng thừa cholesterol, cần hạn chế ăn, uống các thực phẩm chứa nhiều cholesterol; Bổ sung chất béo có lợi (nhóm chất béo không bão hòa) vào chế độ ăn uống. Cụ thể như: Nhóm chất béo không bão hòa như omega 3-6-9 được tìm thấy nhiều trong các loại cá biển sâu như cá hồi, cá trích và các loại dầu thực vật như dầu gạo lứt, dầu đậu nành, dầu hướng dương ... Đặc biệt, dưỡng chất Gamma-Oryzanol & Phytosterol có trong một số loại dầu ăn và gạo lứt đã được khoa học chứng minh có tác dụng trong việc giảm hấp thụ cholesterol xấu từ thực phẩm.

Thực hiện lối sống khoa học cũng rất quan trọng, cần tăng cường các hoạt động thể chất như tập thể dục thường xuyên (đi bộ, đạp xe, bơi lội…); không hút thuốc, hạn chế rượu bia; duy trì cân nặng hợp lý.

V.Thu