Đà Nẵng tổng kết chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ giai đoạn 2011-2015

Dự Hội nghị có Tiến sĩ Lê Cảnh Nhạc - Phó Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ, bà Ngô Thị Kim Yến - Giám đốc Sở Y tế TP Đà Nẵng.

Quang cảnh hội nghị. Ảnh Đức Hoàng

Báo cáo tại hội nghị cho thấy, trong 5 năm qua, công tác DS-KHHGĐ luôn được TP Đà Nẵng quan tâm, xem đây là nhiệm vụ quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Đà Nẵng đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách của các cấp ủy Đảng, chính quyền về công tác DS-KHHGĐ, có những chỉ đạo kịp thời, chặt chẽ và quyết liệt, phù hợp với tình hình điều kiện thực tế tại địa phương. Sự tham gia vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự ủng hộ của nhân dân trong việc thực hiện các chỉ tiêu dân số, kế hoạch hóa gia đình, góp phần nâng cao chất lượng dân số.

Bà Nguyễn Thị Xuân, Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ TP Đà Nẵng, cho biết từ năm 2012, Đà Nẵng đã là một trong các tỉnh, thành phố thực hiện mô hình Trung tâm DS-KHHGĐ trực thuộc UBND quận, huyện quản lý và đội ngũ CBCT/DS-KHHGĐ thuộc Trung tâm DS-KHHGĐ quận, huyện được biệt phái về công tác tại UBND xã, phường. Năm 2013, lực lượng CTV DS-KHHGĐ đã được kiện toàn và thành lập thành CTV Dân số - Sức khỏe cộng đồng theo chỉ đạo của UBND TP và được hỗ trợ 0,2 lần lương cơ bản/1 tháng.

Bà Nguyễn Thị Xuân, Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ TP Đà Nẵng phát biểu tại hội nghị. Ảnh Đức Hoàng

Ngoài nguồn kinh phí chương trình mục tiêu của Trung ương giao hàng năm, ngân sách thành phố, quận, huyện, xã, phường cũng đã hỗ trợ bổ sung góp phần giúp ngành chủ động tích cực hoàn thành chỉ tiêu kế hoạch đề ra. Đặc biệt, từ khi kinh phí CTMTQG DS-KHHGĐ bị cắt giảm sự hỗ trợ kinh phí thực hiện tổ chức các đợt CDTT, chính sách bồi dưỡng người thực hiện các biện pháp tránh thai, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho cán bộ làm công tác DS-KHHGĐ các cấp và khen thưởng chuyên đề về công tác DS-KHHGĐ hàng năm.

Công tác phối hợp liên ngành trong thực hiện công tác DS-KHHGĐ đã khá hiệu quả trong triển khai thực hiện ở các ngành, địa phương, cơ sở. Công tác phối hợp thể hiện rõ trong các hoạt động truyền thông, giáo dục, vận động thực hiện các chủ trương, chính sách và các mô hình, đề án về DS-KHHGĐ; đưa tiêu chí DS-KHHGĐ vào nội dung thi đi của tất cả các ngành, đoàn thể, địa phương.

"Nhiều mô hình truyền thông đã được xây dựng và triển khai phát huy hiệu quả tốt đã góp phần nâng cao nhận thức của người dân trong việc thực hiện chính sách DS-KHHGĐ. Quy mô gia đình nhỏ, ít con ngày càng được đông đảo các tầng lớp nhân dân chấp nhận, thực hiện.

Tiến sĩ Lê Cảnh Nhạc, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ phát biểu tại hội nghị. Ảnh Đức Hoàng

Các chỉ tiêu kế hoạch trong thời gian qua đều đạt và vượt như: giảm tỷ lệ sinh con thứ 3 đều đạt và vượt kế hoạch. Duy trì kiểm soát tỉ số giới tính khi sinh trên địa bàn thành phố, các mô hình, đề án nâng cao chất lượng dân số cũng hoàn thành chỉ tiêu kế hoạch được giao. Chất lượng dân số ngày càng được cải thiện. Tuy nhiên, tỷ lệ giảm sinh chưa thực sự vững chắc và chưa đạt kế hoạch; tỷ lệ sử dụng biện pháp tránh thai hiện đại ngày càng giảm", bà Xuân cho biết.

Đà Nẵng là một trong những địa phương vẫn đang có mức sinh chưa nằm ở nhóm thấp. Tỷ suất sinh hàng năm có giảm nhưng chưa có tính bền vững và không đồng đều ở các quận, huyện; đặc biệt ở các địa phương nghèo, khó khăn, miền núi, ven biển. Sự phân bố dân cư không đều, thường tập trung ở những quận trung tâm và những quận có nhiều khu công nghiệp, nhiều trường đại học, cao đẳng. Tổng tỷ suất sinh (TFR) có chiều hướng gia tăng. Chính vì vậy, cần tập trung thực hiện mỗi gia đình dừng ở 2 con để nuôi dạy cho tốt, duy trì mức sinh thấp hợp lý, tiến tới ổn định qui mô dân số là mục tiêu quan trọng nhất về công tác DS-KHHGĐ thành phố trong giai đoạn 2016-2020. Phấn đấu mức giảm sinh trung bình hằng năm 0,15%0 đến 0,20%0, quy mô dưới 1,4 triệu người vào năm 2020, tổng tỷ suất sinh dưới 2,1 con.

Được biết, năm 2011, Đà Nẵng có 946.000 người, tăng lên 1.008.000 người năm 2014. Dự báo năm 2015 dân số TP Đà Nẵng khoảng 1.029.000 người, đạt chỉ tiêu quy mô dân số dưới hoặc bằng 1,2 triệu người. Kiểm soát tốc độ tăng dân số tự nhiên ở mức 1%.

Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh Đức Hoàng

Hiện Đà Nẵng đã có kết cấu dân số ở giữa mức “dân số trẻ” và “dân số già”. Nói một cách khác, Đà Nẵng đang trong giai đoạn “dân số vàng”. Điều này đã giúp cho Đà Nẵng có điều kiện về nguồn lực, đáp ứng được các nhu cầu tăng trưởng kinh tế và đời sống. Đồng thời gánh nặng xã hội nói chung và của từng gia đình cũng giảm bớt, từ đó tạo điều kiện cho thu nhập của dân cư cao hơn do gánh nặng người ngoài tuổi ít đi.

Phát biểu tại hội nghị, Tiến sĩ Lê Cảnh Nhạc, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ chúc mừng Đà Nẵng trong 5 năm qua đã hoàn thành khá xuất sắc tất cả các mục tiêu đã đặt ra.

TS Lê Cảnh Nhạc nhấn mạnh, 5 năm qua là 5 năm hết sức quan trọng trong quá trình chuyển hướng chiến lược về công tác DS-KHHGĐ của toàn quốc. Đà Nẵng đã nắm bắt rất nhạy bén, với sự chỉ đạo rất sát sao, trực tiếp của Sở Y tế. Đặc biệt, sự quan tâm, chỉ đạo, định hướng của Thành ủy, UBND TP, những quyết sách có thể nói hết sức quan trọng trong công tác DS-KHHGĐ của Đà Nẵng. Nhiều nội dung Đà Nẵng đã đi trước so với nhiều tỉnh trong cả nước, như công tác tổ chức cán bộ. Mặc dù có Thông tư 05 nhưng Đà Nẵng đã nắm bắt được đặc thù của công tác dân số đó là sự phối hợp liên ngành, chỉ đạo của các cấp ủy đảng và chính quyền; là cuộc vận động xã hội rộng lớn.

TS Lê Cảnh Nhạc trao Giấy khen của Tổng cục DS-KHHGĐ cho các cá nhân, tập thể đã có thành tích xuất sắc trong công tác DS-KHHGĐ giai đoạn 2011-2015. Ảnh Đức Hoàng

Khác với đặc thù chuyên môn sâu của y tế, cho nên ngay từ đầu (năm 2012) đã chuyển cơ cấu tổ chức bộ máy phù hợp với xu hướng sắp tới mà Bộ Y tế và Bộ Nội vụ sẽ ban hành Thông tư. Đó là mô hình Trung tâm DS-KHHGĐ trực thuộc quận, huyện và cán bộ chuyên trách dân số của các xã là biệt phái của Trung tâm DS-KHHGĐ huyện. Đây có thể nói là mô hình tốt nhất qua suốt 50 năm triển khai chương trình công tác DS-KHHGĐ.

Trong thời gian vừa qua, do sự sát nhập, chuyển đổi, chúng ta có sự điều chỉnh. Nhưng nhiều tỉnh, thành phố đã thấy được nếu chuyên môn hóa y tế về công tác DS thì sẽ thất bại. Bởi vì đây là một cuộc vận động xã hội và nhiệm vụ của công tác DS chỉ làm hai việc đó là tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức cho người dân, chuyển đổi hành vi cho người dân để thực hiện các chính sách về DS-KHHGĐ và cung ứng các dịch vụ về KHHGĐ. Thông điệp truyền thông hiện nay không phải như trước đây. Trước đây chúng ta động viên, khích lệ với thông điệp là “mỗi cặp vợ chồng hãy nên sinh từ 1-2 con” thì bây giờ thông điệp thay đổi “mỗi cặp vợ chồng hãy nên sinh 2 con”.

“Trong 5 năm qua, sự chuyển hướng chiến lược từ chỗ chỉ làm một mục tiêu duy nhất là giảm sinh thì Đà Nẵng cùng với cả nước đã chuyển hướng chiến lược trên tất cả các lĩnh vực của công tác DS-KHHGĐ. Những thắng lợi của công tác DS Đà Nẵng được thể hiện rất rõ ở thực hiện các chỉ tiêu. Nhiều năm liền Đà Nẵng duy trì mức sinh thấp hợp lý. Vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh của cả nước hiện nay đang rất nóng hổi, bức xúc và thách thức vô cùng lớn thì Đà Nẵng là 108 trẻ em trai/100 trẻ em gái. Đây là một nỗ lực rất lớn của Đà Nẵng”, TS Lê Cảnh Nhạc nói.

TS Lê Cảnh Nhạc cho rằng, những vấn đề liên quan đến chuyên môn sâu của y tế như sàng lọc trước sinh, sàng lọc sơ sinh, nâng cao chất lượng dân số thì Đà Nẵng đã chủ động đi trước một bước, không phụ thuộc vào nguồn của Trung ương. Điều này cho thấy sự “nhạy bén” trong công tác chỉ đạo của Sở Y tế. Khẳng định trách nhiệm của chúng ta đối với người dân. Bởi vì ngay đầu đời, nếu không được tầm soát các bệnh tật, không kiểm soát để nâng cao chất lượng dân số đầu đời thì sẽ mang lại những hiểm họa vô cùng lớn trong quá trình trưởng thành của đứa trẻ.

Phó tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ trăn trở, Đà Nẵng là một trong 4 địa phương của cả nước có tỷ lệ người nhập cư cao nhất. Làm sao để kiểm soát đối tượng nhập cư này? Làm sao để cung ứng cách dịch vụ về KHHGĐ, chăm sóc SKSS cho người dân Đà Nẵng và cho những người đến cư trú ở Đà Nẵng là nhiệm vụ vô cùng khó khăn. Vì thế, chúng ta phải chuyển tư duy của người dân từ chỗ nhận cho không của nhà nước các dịch vụ về KHHGĐ sang việc họ bỏ đồng tiền của mình ra để sử dụng các dịch vụ này (có thể mua với giá rẻ), lúc đó họ mới có trách nhiệm với bản thân mình và họ sử dụng các phương tiện đó theo túi tiền, điều kiện sức khỏe, khả năng của mình.

Nhân dịp này, thay mặt lãnh đạo Tổng cục DS-KHHGĐ, TS Lê Cảnh Nhạc đã trao Giấy khen của Tổng cục DS-KHHGĐ cho các cá nhân và tập thể đã có thành tích xuất sắc trong công tác DS-KHHGĐ giai đoạn 2011-2015. Đồng chí Ngô Thị Kim Yến, giám đốc Sở Y tế TP Đà Nẵng cũng trao Bằng khen của UBND TP Đà Nẵng tặng các cá nhân, tập thể đã có thành tích xuất sắc trong công tác DS-KHHGĐ giai đoạn 2011-2015.

Đức Hoàng/Báo Gia đình & Xã hội