Đất Nghệ trong cơn “đại khát”

Cuộc sống người dân khốn đốn vì nóng và khát. Hàng vạn nông dân xứ Nghệ có nguy cơ trắng tay, cái đói giáp hạt đang cận kề.

 

Giếng trơ đáy,  người khóc nước

Đồng khô, nứt nẻ do hạn hán kéo dài. Ảnh: H.H

 

Sáng 13/7, chúng tôi về xã Hưng Thắng - một trong những "rốn khát" của huyện Hưng Nguyên. Nơi bắt đầu địa phận xã là dòng sông Đồi Yên đã cạn kiệt, phía trước mắt là cánh đồng với hàng ngàn hecta lúa màu bạc trắng, nứt nẻ hệt như một sa mạc. Mới 7h sáng, cái nắng đã như thiêu đốt. Trên đường dẫn vào làng, nhiều bụi tre, bụi hóp đã khô héo, một số nơi cháy trụi. Cảm giác nắng nóng, ngột ngạt đến khó thở. Anh Nguyễn Văn Phước, xóm 20 bức xúc nói về chuyện thiếu nước sinh hoạt: "Không riêng gì tui mà nhiều hộ khác, giếng đào đều không có nước. Nhiều gia đình đã phải lấp giếng đào, đầu tư làm giếng khoan, nhưng điện phập phù, giếng khoan cũng khó lấy nước".

Tình trạng thiếu nước sinh hoạt cũng trở thành nỗi ám ảnh lớn đối với hàng trăm hộ dân ở xã Tân Sơn, huyện Quỳnh Lưu. Chị Nguyễn Thị Hiền, xóm 2B xã Tân Sơn bộc bạch: "Những ngày này gia đình tui cùng hơn 100 hộ trong xóm đang khóc dở, mếu dở vì không có nước".

 

Một thùng phuy nước giá 20.000 đồng. Ảnh: H.H

Cả nhà chị Hiền hơn tháng nay phải mua nước, mỗi thùng phuy giá 20.000 đồng. Dù biết nguồn nước chủ yếu là nước đập nhưng không mua thì lấy đâu ra nước mà sinh hoạt. Tình trạng thiếu nước sinh hoạt còn diễn ra gay gắt ở nhiều địa phương khác như ở Lạc Sơn, Đô Lương. Hơn 70 % hộ dân thiếu nước từ hơn tháng nay. Bà Trần Thị Dần, một hộ dân ở xóm 1, xã Lạc Sơn, huyện Đô Lương cho biết, nơi đây 80% các hộ gia đình dùng giếng đào, nhưng bởi nắng hạn, mực nước hiện nay chỉ còn khoảng 20, 30 cm, một số nơi trơ đáy. Được biết, như mọi năm, thời điểm nắng hạn nhất, nước giếng cũng ở mức 2-3 m.

 

Đồng khô, rừng cháy

Mương dẫn nước cũng cạn kiệt. Ảnh: H.H

 

Hiệu ứng của gió Tây Nam vẫn tiếp tục uy hiếp Bắc Trung Bộ, khiến tình trạng khô hạn gay gắt ở Nghệ An càng thêm trầm trọng. Hệ thống thủy lợi tại nhiều nơi bị tê liệt do hồ đập cạn nước.  Trong khi đó nhiệt độ thường xuyên ở mức 37- 39 độ C, có lúc lên đến 42 độ C. "Giặc hạn" xâm chiếm nhiều ngày khiến cho đồng ruộng các địa phương từ đồng bằng trung du lẫn vùng cao đều cháy khô thành sa mạc.

Dọc theo tuyến quốc lộ 46 qua các huyện Hưng Nguyên, Nam Đàn, Thanh Chương không khó để nhận ra những vựa lúa nằm hai bên đường khô cứng, nứt nẻ.

Toàn huyện Nam Đàn trồng hơn 6.200 hecta lúa, thì có tới  2.800 hecta bị hạn nặng, trong đó 2.000 hecta mất trắng. Hàng ngàn hécta rừng trên địa bàn nguy cơ cháy đang ở cấp 5 (cấp nguy hiểm nhất).

Ông Đinh Xuân Quế, Phó Chủ tịch UBND huyện Nam Đàn cho biết, từ đầu hè tới nay, trên địa bàn đã xảy ra 14 vụ cháy rừng thiêu trụi hàng chục hecta rừng, trong đó có 2 vụ cháy rừng lớn nhất xảy ra vào ngày 7 và 8/7 vừa qua tại xã Nam Kim đã thiệu trụi hơn 5 hecta rừng thông.

Cũng như Nam Đàn, Hưng Nguyên hiện cũng nằm trong tình trạng khốn đốn vì nắng hạn. Các hồ, đập phục vụ cho sản xuất nông nghiệp đều cạn trơ đáy, hệ thống trạm bơm trên địa bàn tê liệt.  Hiện toàn huyện có gần 700 hecta ruộng bị hạn nặng, khoảng 200 hecta ruộng lúa không có nước gieo cấy.

Theo thông tin từ Sở NN&PTNN, đợt hạn nặng này đang làm cho khoảng 400.000 hộ dân ở tỉnh Nghệ An lâm vào cảnh thiếu nước sinh hoạt. Đến  thời điểm này trên địa bàn tỉnh đã có 277 hồ lớn cạn nước. Trong số 42.000 hecta ruộng đã gieo cấy thì có hơn 10.000 hecta lúa có khả năng chết do hạn hán; 28.000 hecta lúa đang bị thiếu nước trầm trọng.

 
Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Thọ Cảnh, Giám đốc Sở NN&PTNT cho biết, trước mắt, tỉnh cũng đã trích ngân sách hàng tỷ đồng để nạo vét sông, hồ, đập, tiến hành tích và lấy nước để phục vụ sản xuất. Tỉnh cũng có chủ trương hỗ trợ người dân đào, khoan giếng công cộng, mức hỗ trợ sẽ từ 50- 70%, số còn lại do cộng đồng đóng góp.

 

"Đối với vùng miền núi, dân cư ở xa các nguồn nước trên 2,5km và không có điều kiện đào giếng, chúng tôi đã đề nghị chính quyền địa phương huy động phương tiện chuyên chở nước giúp bà con đảm bảo nước ăn uống. Ngân sách hỗ trợ 50% chi phí chuyên chở nước với mức tối đa 5 lít/ngày/người".   Ông Nguyễn Thọ Cảnh, Giám đốc   Sở NN&PTNT

 

Hồ Hà