Đệ nhất kính Hà Thành

Phố Lương Văn Can đoạn từ Hàng Gai đến Lê Thái Tổ sầm uất bởi những cửa hiệu kính sang trọng. Nhưng có một “cửa hiệu vỉa hè” chỉ với tấm biển hiệu giản dị treo lửng lơ ở cột điện, chỗ làm việc chật chội khoảng hơn một mét vuông. Ít biết rằng ở đó có người thợ duy nhất có thể hàn kính bằng phương pháp thủ công với tất cả các loại chất liệu: nhựa, sừng, titan, mạ vàng. Càng ít ai biết rằng anh lại là hậu duệ của Lương Văn Can.

 

Con phố mang tên chí sĩ yêu nước Lương Văn Can không dài, nó được chia làm hai đoạn bởi phố Hàng Gai. Hai đoạn phố lại buôn bán hai mặt hàng khác nhau. Nếu như đoạn phía Bắc chuyên buôn bán đồ chơi dành cho trẻ em thì chỉ dăm chục mét của đoạn còn lại phía gần Bờ Hồ lại là nơi hội tụ của rất nhiều thương hiệu kính nổi tiếng khắp Hà Nội.

 

Đệ nhất sửa kính thủ công Hà Thành.

Cạnh tranh với hàng chục cửa hàng kính sang trọng đó là cửa hàng của anh Lương Phong nhỏ bé đơn sơ nằm trên... vỉa hè. Tuy đối lập về sự sang trọng nhưng cửa hàng kính của anh Phong không mấy khi ngớt khách. Người mua, người sửa kính tấp nập. Đã 20 năm nay, người dân khu vực quanh Bờ Hồ đã quá quen thuộc với cửa hàng kính độc đáo của vợ chồng anh Phong, nằm cạnh số nhà 51, trên diện tích chỉ đủ cho hai vợ chồng quay ra quay vào.

Người đàn ông được mệnh danh là “đệ nhất sửa kính Hà thành” dáng người gầy gò nhỏ thó, mái tóc bù xù không trau chuốt đã điểm bạc ngồi gọn lỏn ở góc khuất của vỉa hè. Anh làm nhiệm vụ sửa, còn người vợ chịu trách nhiệm bán và trả kính. Bộ đồ nghề của anh chỉ là một chiếc cơi cũ kỹ dùng để đựng kính và đồ nghề, bên cạnh là một máy mài lắp kính và tấm biển mica dán mấy chữ màu đỏ giản dị: “Phong, chuyên sửa chữa hàn mạ kính”.

Đơn giản chỉ có vậy nhưng cũng đủ làm nên một thương hiệu uy tín và có tiếng tồn tại hơn 20 năm nay. Nghệ nhân vỉa hè là người ít nói. Cảm nhận đầu tiên của chúng tôi đó là một người cần mẫn, chịu khó và rất tập trung. Giữa trưa, sau bữa cơm qua loa, chiếc máy mài của anh vẫn chạy xèo xèo không một phút ngơi nghỉ. Anh vẫn cặm cụi làm việc và chỉ ngẩng đầu lên khi có ai đó gọi mình.

Tâm sự về con đường nghề của mình, anh cho biết: “Tôi sinh ra trong một gia đình có truyền thống làm kính. Bố cũng là người thợ sửa kính. Tôi đã học nghề từ ông cụ từ lúc chưa học hết cấp 2”. Hỏi vì sao anh không chọn một nghề khác mà mãi gắn bó với cái nghề kính và cái vỉa hè dãi nắng dầm mưa thế này, anh nói mà mắt chăm chăm vào chiếc gọng kính trên tay: “Vì đó là nghề của bố mình và học được nghề rồi thì phải sống được bằng nghề để nuôi vợ nuôi con”.

 

Cửa hiệu vỉa hè của vợ chồng anh lúc nào cũng đông khách.

 

Hà Nội giữa mùa thu nhưng thời tiết bất thường, hết nắng nóng bất chợt mưa lại ập đến. Đầu giờ chiều, mây đen rồi mưa. Kéo vội cái dù che mưa để tránh ướt, rồi anh lại quay lại chỗ ngồi cần mẫn với công việc. Vừa làm vừa trò chuyện với tôi. Mong ước của anh từ bấy lâu vẫn là có một cửa hiệu đàng hoàng để hành nghề, để khỏi phải chịu cảnh mưa gió thế này.

 

Là hậu duệ chí sĩ yêu nước Trong lúc tâm sự về chuyện đời, chuyện nghề, chị vợ anh Phong chép miệng: “Có lẽ cụ Lương Văn Can, một trong những người sáng lập và giảng dạy tại trường Đông Kinh Nghĩa Thục những năm đầu thế kỷ XX, cũng không nghĩ được sau này tên mình được đặt cho một con phố ở Thủ đô, và chắc cụ cũng không thể hình dung nổi sau này con cháu cụ lại hành nghề bên lề con đường mang chính tên mình”.

Trước khi gắn bó dài lâu với vỉa hè phố Lương Văn Can này, họ từng có một cửa hàng trên phố Hàng Bồ, đó vốn là nơi bố anh Phong thuê để hành nghề, nhưng sau đó, chủ nhà đòi lại. Vợ chồng anh cũng hỏi thuê một vài địa điểm khác nhưng giá cả đắt đỏ, cuối cùng đành phải về vỉa hè hành nghề. “Bố tôi là thợ của nhà ông Lương Ngọc Quang. Đó là một nhà làm kính nổi tiếng từ thời Pháp thuộc. Rồi sau chính quyền về tay cách mạng, cửa hàng của ông Quang thành hợp tác xã kính. Ông Quang chỉ còn lại gian bếp phía sau nho nhỏ tận dụng hoạt động để giữ lấy nghề. Sau này, lớn lên tôi làm cùng bố ở đó, vừa làm vừa học. Thế rồi, cái ngày chuyển cửa hàng về đây đã hơn 20 năm”, anh Phong chậm rãi kể về chặng đường quá khứ của mình.

Vợ anh, ngồi cạnh đó trong lúc rảnh rỗi bởi trời mưa vắng khách, nói thêm vào như để khoe: “Có cái điểm sửa kính nhỏ nhỏ thế này thôi mà nhà báo nước ngoài người ta “tinh” thật, biết đến và rồi viết bài giới thiệu trên một tạp chí của nước Nhật. Ban đầu chúng tôi cũng không biết đâu, nhưng rồi có một số người Nhật tìm đến chúng tôi sửa kính và mang theo tờ báo. Khi mở ra thấy ảnh anh Phong ở trong bài. Không biết nội dung viết gì trong đó nhưng mà theo như những người biết đôi câu tiếng Việt thì họ nói rằng đây là cửa hàng tay nghề giỏi mà giá cả không phân biệt khách trong nước và khác nước ngoài”.

 

Chỉ với một số đồ nghề giản đơn vậy mà Phong được biết đến như là người thợ thủ công xuất sắc nhất trong giới sửa kính. Anh là địa chỉ “sân sau” của không ít cửa hàng lớn ở thành phố này, khi gặp những người khách khó tính hoặc những trường hợp khó, các chủ cửa hiệu này đều phải cậy nhờ đến anh Phong. “Bất chấp tất cả các loại chất liệu nào: nhựa, sừng, titan, mạ hay thậm chí là bạc, vàng... tôi đều gia công lại như mới”, anh Phong tự tin nói.

Dù chỉ là cửa hàng vỉa hè thôi nhưng vợ chồng anh không mấy khi hết việc. Khác với cảnh thưa thớt khách ở những cửa hiệu sang trọng ngay cạnh đó.

 

Khi thực hiện bài viết này, tôi chỉ biết đến anh với tư cách là “đệ nhất sửa kính” nhưng rồi gặp mới nhận ra anh còn là hậu duệ của người chí sĩ yêu nước Lương Văn Can. Anh Phong cho biết thêm: “ Ở phố này, khá nhiều cửa hàng kính đều là con cháu cụ Can đấy. Không riêng gì nhà tôi mà ông Lương Ngọc Quang, ông chủ của bố tôi ngày trước cũng là con cháu của cụ. Mấy cửa hàng kính của dòng họ Lương đa số là của con ông Quang”. Dòng họ Lương của anh Phong thật vinh dự và tự hào khi có 2 người con được đặt tên cho 2 con phố ở Thủ đô là Lương Văn Can và Lương Ngọc Quyến.

Quay về với thực tại, vợ chồng anh Phong có 2 người con, người con đầu đang học đại học. Phong quả quyết: “Chúng nó chắc chắn không muốn nối tiếp cha mẹ ngồi ở vỉa hè làm việc. Mà chúng tôi, những người làm cha làm mẹ cũng không thể để đời con đi lại con đường vất vả của mình. Trong tay có bằng cấp, tri thức là hành trang để chúng nó tìm được công việc tốt hơn bố mẹ”.

Bao nhiêu năm nay, gia đình vẫn sống nhờ vào cái “cửa hiệu vỉa hè ấy”, nếu con anh không nối nghiệp cha thì cũng có “một chút tiếc nuối, nhưng nếu con mình lại ngồi vỉa hè thì còn buồn hơn. Phải khác đi chứ”, anh Phong nói.

 

Thúy Quang