Đi săn bọ xít hút máu

Nhà chị Huyền ở trong ngách nhỏ nhưng khá lớn, sạch sẽ. Gặp chúng tôi, chị cho biết dù bị hai ngày nhưng đến giờ chị vẫn còn run, nổi da gà mỗi khi  nhắc đến bọ xít hút máu.

 

Đang nằm ngủ trên giường, chị Huyền thấy ngứa ở chân, đưa tay gãi và sờ thấy cái gì đó cồm cộm. Bật đèn lên thì một "em" bọ xít nằm im bên cạnh. Lúc này chị vội vàng lấy hộp đựng lại để kiểm tra đó có phải là bọ xít hút máu như báo đã thông tin hay không. Lúc đó là 4 giờ sáng.

 

Sáng hôm sau, vết chích bắt đầu đỏ và sưng tấy. Đầu gối chị tấy  đỏ như được đắp thêm chiếc bảo vệ đầu gối của các cầu thủ đánh bóng. Chị Huyền cho hay, vết chích khiến chị ngứa, đau rấm rứt xuống tận dưới ống chân. Chân to đến mức không kéo nổi chiếc ống quần lên.

 

Chất độc của nơi bị chích mạnh, chỉ cần gãi ở mũi chích sau đó dây ra phía ngoài cũng khiến da nơi bị dây đỏ tấy. Người nhà ai cũng thấy ghê và bắt đi khám. Bác sĩ cho một đơn thuốc dài mua hết gần 1 triệu đồng.  

"Thợ săn" bọ xít hút máu người

Các mẫu bọ xít sẽ được chọn lọc để gửi đi xét nghiệm mẫu. Vào khoảng giữa tháng 8 sẽ có kết quả dựa trên phân tích khoa học của các cán bộ thuộc 3 phòng của Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh vật: phòng Côn trùng Thực nghiệm, Ký sinh trùng học, Hệ thống học phân tử và Di truyền bảo tồn.

Vừa kể chuyện, chị vừa đưa chúng tôi xem con bọ xít được nhốt trong chiếc hộp. Nó khoẻ và nhanh, cố  lẩn trốn mỗi khi chúng tôi dọi đèn xem hoặc chụp  ảnh. Theo TS Lam thì đây chỉ là con bọ xít đực, vì thế cần kiểm tra phòng xem có con cái hay không.

 

Không nề hà, TS Lam tắt điện, lật hết đệm, dát giường phòng ngủ lên và dùng đèn pin của máy điện thoại soi từng kẽ giường. Vì ánh sáng trắng xanh, lại tụ vào một điểm nên nếu có bọ xít sẽ dễ dàng phát hiện đối tượng với hai đầu râu phản quang với ánh đèn.

 

Không chỉ lùng sục để bắt con bọ xít cái mà TS Lam còn phải soi để kiểm tra xem có trứng ở giường hay không. Thật may, nhà chị Huyền không có con cái cũng như tổ trứng nào của loài bọ xít hút máu.

Con bọ xít mẫu được đưa về Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh vật  để kiểm tra có hay không vi khuẩn gây bệnh bằng phương pháp ADN với mức phí 25 USD/mẫu. Lúc này đã 10 giờ đêm. Uống hớp nước trắng cuối cốc chúng tôi ra về sau câu hỏi dịch vụ phí của chị Huyền.

TS Lam cho hay, đây chỉ là công việc cộng đồng, không mất đồng tiền phí nào cả! Vừa lúc đó, chuông điện thoại của TS Lam lại reo lên. Một gia đình ở Hà Đông báo đã bắt được 4 mẫu bọ xít hút máu người, cần TS Lam đến gấp. Tiến sĩ lại lên đường. Đêm đó, anh về nhà khi đã 1 giờ sáng...  

Nhầm… 

Gia đình ông Trần Văn Quyền (Bách khoa, Hà Nội) gọi điện báo ông bị 8 con bọ xít hút máu đến 8 lần. Cả nhà  ông đang rất lo sợ. 11 giờ 30 phút trưa, nắng chói chang, bụng đói quắt nhưng chúng tôi vẫn hùng hục phóng xe xuống. Bà vợ đang ôm con ngồi bệt xuống nền nhà khóc lóc, mặt xanh tái. Ông chồng im lặng đi đi lại lại quanh nhà, thỉnh thoảng lại nhìn xuống cánh tay.

 

Thấy chúng tôi đến, bà Hoa, vợ ông Quyền, đứng phắt dậy kể lể:  Ông nhà tôi bị bọ xít hút máu, tôi đang lo ông ấy chết mất. Thì ra, ông Quyền đang ngủ thì ngứa khắp người, mở mắt ra thấy mấy con bọ xít nằm xung quanh. Vừa nói, ông vừa mở tủ kính lấy mấy con bọ xít để trong hộp nhựa trắng ra cho chúng tôi xem. Hóa ra, ông đã nhầm.

 

Mấy con bọ xít cắn ông chỉ là bọ xít ăn sâu bọ. Vườn nhà ông có nhiều cây cối, cây khế lại cạnh cửa sổ, gần giường ngủ. Vì thế, bọ xít bay vào nhà đậu lên người. Chân loài bọ xít ăn sâu có các tưa phía dưới vì thế khi đậu lên da trần sẽ cảm giác ngứa, hơi đau. Ông nhầm 8 con đậu lên người là 8 con bọ xít hút máu. 

Trong số các mẫu bọ  xít hút máu của sinh viên, người dân gửi đến TS Lam cũng có 5 trường hợp khác nhầm loài. Trong đó, loài bọ xít ăn sâu bọ và bọ xít cây vải là nhiều nhất vì nhìn bề ngoài chúng có hình dáng giống nhau.  

 

TS Lam lục tung giường để tìm bọ xít và trứng

Nuôi bọ xít bằng… gà  và chuột

Tại phòng Côn trùng học Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật có "chuồng" nuôi bọ xít hút máu người. Gọi là chuồng cho oách nhưng thực ra là 4 cái hộp bằng tôn, phía trên có lớp lưới nhỏ giúp chúng có không khí để thở.

 

Vì là loài sợ ánh sáng nên các chuyên gia đã lấy báo bịt kín. Trước đây vì chưa có điều kiện nên các mẫu thu về đều được nuôi chung trong một hộp. Trong các hộp đó, có một hộp đựng cặp "vợ chồng" bọ xít để theo dõi quá trình sinh sản. Nhóm cùng làm đề tài nuôi bọ xít cho biết, chúng thường ăn vào ban đêm, khi mọi thứ xung quanh đã yên tĩnh, vắng lặng.

 

Khi bắt đầu đốt con mồi, con bọ xít sẽ co hai chân lại và giương chiếc vòi ra phía trước với vẻ hiên ngang. Chiếc vòi từ từ được đưa vào cơ thể con mồi, sau khi hút no chúng lại từ từ rút ra. Cũng có lúc chúng "chán" con mồi nên các chuyên gia phải sử dụng phương pháp ép hút máu bằng ống.

Con mồi của loài hút máu đến thời điểm này là chuột bạch và gà. Con gà to cũng đến 7 - 8 lạng, con nhỏ khoảng 3 - 4 lạng. Chúng sẽ được thả vào chuồng nuôi bọ xít vào cuối buổi chiều, trước khi mọi người ra về. Cho đến thời điểm này, số gà hao hụt cho chúng khoảng 8 con, chuột khoảng 6 con. Có thể, chúng chết vì môi trường sống trong chuồng quá chật chội, hay thậm chí bị số lượng bọ xít đốt quá nhiều! Điều này vẫn đang được nghiên cứu.

 

Theo Thu Hiền