Định hướng truyền thông về dân số và phát triển trong thời kỳ mới

Hội thảo có sự tham gia của Tiến sĩ Lê Cảnh Nhạc - Phó tổng cục trưởng Tổng cục Dân số - KHHGĐ (Bộ Y tế); ông Nguyễn Hữu Hưng – Phó Giám đốc Sở y tế; ông Nguyễn Bé - Phó chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam; bà Phạm Thị Mỹ Lệ - Phó chi cục trưởng Chi cục Dân số - KHHGĐ TP. HCM...

Khai mạc hội thảo, Tiến sĩ Lê Cảnh Nhạc nêu rõ thực trạng dân số nước ta đang ngày một già hóa, việc thích ứng với tình hình hiện tại để đưa ra các chiến lược truyền thông thích hợp.

Tiến sĩ Lê Cảnh Nhạc - Phó tổng cục trưởng Tổng cục Dân số - KHHGĐ phát biểu khai mạc hội thảo

Theo TS Lê Cảnh Nhạc, nước ta thuộc top nước già hóa dân số nhanh nhất thế giới, chất lượng dân số rất thấp, tỷ lệ sinh không đồng đều giữa các vùng miền và đang mất cân bằng giới tính. Một nghịch lý, ở khu vực thành thị, nơi có đời sống cao thì tỷ lệ sinh lại thấp, còn những khu vực kinh tế khó khăn dân số lại cáo.

Cụ thể, ở miền Đông Nam Bộ, mức sinh 1,56 (TP.HCM là 1.45), ĐBSCL là 1,84 thì ở các vùng khác mức sinh là 2,3 – 2,56 trong khi mức sinh thay thế là 2,1. Vì thế, truyền thông dân số trong thời kỳ mới cần giải quyết đồng bộ các vấn đề liên quan đến công tác dân số.

Đánh giá tình hình dân số và công tác truyên tuyền tại TP.HCM, ông Nguyễn Hữu Hưng – Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM cho biết, TP.HCM là nơi tập trung nhiều cơ quan báo đài của Trung Ương lẫn địa phương nên thuận lợi cho quá trình truyền thông về công tác dân số. Những năm qua, nghành Y tế thường xuyên phối hợp với các sở, ban ngành khác đóng trên địa bàn để tuyên truyền công tác dân số.

Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân nên mức sinh ở TP.HCM vẫn rất thấp, tình trạng mất cân bằng giới tính ngày càng tăng, việc khám sức khỏe tiền hôn nhân chưa mang tính tự giác. Điển hình, năm 2015, việc mất cân bằng này chỉ diễn ra ở 2 quận, huyện thì năm 2016 đã diễn ra ở 5 quận, huyện.

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Bé - Ủy viên thường vụ, Phó chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam cho rằng, do vấn đề dân số nói khá khô khan, nên để mang lại hiệu quả, TP.HCM cần tổ chức nhiều cuộc hội thảo tuyên truyền tình hình dân số dân hơn nữa để các cơ quan báo chí, truyền thông nắm được vấn đề, từ đó mới có cách để truyền thông không chỉ đúng, trúng mà còn hay, dễ đi vào lòng người. Riêng với Hội nhà báo dự tính cuối năm sẽ phát động cuộc thi viết về công tác dân số nhằm nâng cao hiểu biết ý thức trong ngành và trong toàn dân.

Ông Nguyễn Bé - Phó chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam

Buổi hội thảo nhận được sự quan tâm của các đại biểu trong ngành và nhiều câu hỏi từ các phóng viên báo chí.

Trả lời câu hỏi của bà Phạm Thị Mỹ Lệ - Phó chi cục trưởng Chi cục Dân số - KHHGĐ TP. HCM nêu vấn đề, tại TP.HCM mức sinh rất thấp, vậy có nên có chính sách khuyến sinh con thứ 3, 4 hay không? Hay nguyên nhân dẫn đến mức sinh thấp tại TP.HCM và tác động của nó như thế nào đến đời sống, xã hội của các phóng viên, ông Lê Cảnh Nhạc cho biết không nên. Do, mọi chính sách của nhà nước phải bình đẳng cho toàn dân, cho các vùng miền và phải bình đẳng cả về giới tính. Hơn nữa, nếu khuyến khích sinh con thứ 3,4 chắc chắn sẽ xảy ra tình trạng lượng người nhập cư vào TP.HCM gia tăng nhằm “lách luật” để sinh con thứ 3.

Việc tỷ lệ sinh thấp không chỉ diễn ra tại TP.HCM mà diễn ra ở tất cả các đô thị và do nhiều nguyên nhân. Thông thường, những vùng có kinh tế phát triển thì mức sinh lại thấp. Bởi, nếu như ở nông thôn, sinh con là để cải thiện kinh tế, để có người đi làm kinh tế hỗ trợ gia đình thì ở thành thị, sinh một người con là phát sinh rất nhiều chi phí làm hao hụt kinh tế.

Phụ nữ ở thành phố chủ động về kinh tế, quyết định việc lấy chồng, sinh con và có điều kiện tiếp xúc với các dịch vụ KHHGĐ nên vấn đề sinh con ngoài ý muốn sẽ được hạn chế tối đa. Hậu quả của việc sinh thấp sẽ khiến dân số ngày càng già đi. Cơ cấu dân số trong độ tuổi lao động giảm đi, cơ cấu nghề nghiệp sẽ thay đổi, gánh nặng kinh tế cho người lao động trẻ cũng cao hơn.

Cụ thể, với tình hình dân số nước ta hiện nay thì hai người trẻ đang nuôi 1 người, nhưng khi dân số già đi, thì một người trẻ phải chăm sóc từ 2 đến 4 người già.

Kết thúc hội thảo, Phó tổng cục trưởng, tổng cục dân số và KHHGĐ Lê Cảnh Nhạc một lần nữa nhắc lại vấn đề định hướng truyền thông về dân số trong giai đoạn mới và gửi lời cảm ơn đến tất cả các đại biểu, phóng viên báo chí đã tham gia chương trình.

PV