Dùng nước bẩn giữa Thủ đô: Hội chứng "sống cùng người chết"

 

Sự lo sợ hiện rõ nhất khi chúng tôi tiếp xúc với những người bất đắc dĩ phải đến ở nơi này. Dù vậy, nhiều dự án vẫn nằm trên giấy, hoặc chưa có manh nha về nước sạch.

 

Nước giếng cạnh hàng ngàn ngôi mộ

Nghĩa trang cách thôn Cầu Bắp, xã Phú Diễn (Từ Liêm) hơn 200m.

 

Rẽ vào con ngõ nhỏ nằm trên đường 69, xã Cổ Nhuế, huyện Từ Liêm, chúng tôi không khỏi sững sờ khi thấy khu dân cư đông đúc bám vòng quanh một nghĩa trang rộng lớn với hàng ngàn ngôi mộ. Chị Bách, bán trà đá trên đường 69 cho biết: "Năm, bảy năm trước, đây vốn là nghĩa trang, đồng không mông quạnh nhưng khi xã bán đất với giá thấp, rất nhiều người đến mua, xây luôn nhà để ở. Khi đất đai lên giá, người ta lo mất tiền hơn là ô nhiễm".

 

Hệ thống lọc nước của người dân ở xóm 18, xã Cổ Nhuế.

Điều khiến chúng tôi bàng hoàng là nguồn nước chính của người dân nơi đây là những mạch nước ngầm. Mặc dù một số người dân tỏ ra hoang mang, những gia đình có điều kiện đã mua nước đóng bình về dùng, song đa phần các hộ nghèo vẫn phải "nhắm mắt" dùng nước ngầm. Chị Hoàng Thị Kim Yến, số 92, đường 69, Cổ Nhuế cho biết: "Tôi về đây làm dâu được gần 1 năm mà vẫn không hết sợ khi nghĩ đến nguồn nước. Sau khi có bầu được 1 tháng, tôi phải về nhà mẹ đẻ để không phải uống nước gần nghĩa trang. Cứ nghĩ đến câu nói đùa của chồng: "Nhờ uống nước ngầm mà anh béo trắng" là tôi lại thấy ghê. Có lần tôi bơm nước từ giếng khoan vào chiếc chậu nhôm trắng, để qua đêm, sáng ra cũng thấy nổi lên một lớp váng mỏng màu trắng đục. Sợ quá, nhiều hôm từ nhà mẹ đẻ tôi rửa rau, thức ăn cho vào túi nilon và mang theo về cả can nước lớn để dùng dần".

Trồng rau xanh quanh mộ.

 

Cách đường 69 không xa là thôn Cầu Bắp, xã Phú Diễn, huyện Từ Liêm, một vùng dân cư sống cạnh nghĩa trang khác vẫn đang phải dùng nước giếng. Ông Nguyễn Thịnh Chính, vừa đưa tay chỉ ra nghĩa trang gần đó rõ đến từng ngôi mộ, cho biết: "Sống cạnh bãi tha ma nên dây thần kinh sợ sệt bị đứt hết. Nhưng điều tôi lo nhất là các cháu nhỏ của mình đang phải uống nước ngầm. Vẫn biết là nước rất bẩn nhưng không dùng thì tìm đâu ra nguồn nước khác. Trước đây khi nghe nói nước gần nghĩa trang Văn Điển có mỡ, có mùi, cả thôn chúng tôi ai cũng rợn tóc gáy khi nghĩ đến nguồn nước của mình. Nhưng sợ thì cũng phải dùng, phải uống".

Những người trong tâm trạng như chị Yến, ông Chính ở đây không ít. Họ đều lo cho sức khỏe song chẳng còn cách nào khác bởi nếu không dùng nước giếng thì chẳng biết ăn uống, tắm rửa bằng gì?

Thôn Lai Xá, xã Kim Chung, huyện Hoài Đức cũng có một dãy "kí túc xá" tư nhân 3 tầng mọc lên ngay sát nghĩa trang. Nguồn nước sinh hoạt dành cho các cử nhân tương lai này cũng là nước giếng ngầm. Em Trịnh Đình Anh, sinh viên năm thứ 3, Trường ĐH Thành Đô sống trong khu “kí túc xá” này cho biết: "Mới đầu chuyển đến em cũng sợ nhưng do có nhiều bạn học nên dần dần cũng đỡ. Hơn nữa, anh Trường, "lãnh đạo ký túc xá" thường nói với bọn em là: "Sợ gì, nghĩa địa này có từ hàng trăm năm trước, người dân ở đây cũng uống nước ngầm từ đó nên nước bây giờ "nhạt" rồi"?!

Không gặp được nhưng qua điện thoại, biết chúng tôi là phóng viên, anh "lãnh đạo ký túc xá" tên Trường này dí dỏm: "Các chị cứ thử nước của bọn em mà xem, vị đậm và ngọt hơn nước máy nhiều. Ở thì cứ ở, nghĩ gì nhiều cho mệt vì khu trọ quanh trường bọn em toàn gần bãi tha ma. Mình uống nước có 4 năm thì thấm vào đâu, người dân ở đó còn uống cả đời cơ mà chị".

Dễ mắc bệnh đường ruột, thiếu máu, ngộp thở

Những khu dân cư nằm trong "vành đai mộ" hoặc cạnh các nghĩa trang không chỉ có ở các khu vực nói trên. Nhiều khu ven đô tại các địa phương như huyện Đông Anh, quận Long Biên, quận Hoàng Mai, quận Cầu Giấy, người dân cũng có điều kiện sống tương tự. Vài năm trước, nhiều người đã rợn tóc gáy trước thông tin giếng khơi, giếng khoan ở gần khu vực nghĩa trang Văn Điển bị nhiễm mỡ, nước có mùi. Thậm chí nước múc lên chậu để qua đêm, đến sáng hôm sau có một lớp váng nổi trắng trên mặt. Giờ khá giả hơn, những người dân sống gần nghĩa trang hầu như không dùng nước trực tiếp như trước nữa mà bơm lên bể lọc tự chế được đậy kín nên không ai phát hiện ra sự ghê rợn tương tự.
Trao đổi với PV Báo GĐ&XH, TS. Trịnh Lê Hùng, Khoa Hóa, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nội) cho biết: "Nằm trong giới hạn nước cho phép có các tiêu chuẩn rõ ràng. Những khu dân cư sống cạnh nghĩa trang chắc chắn bị ảnh hưởng về nguồn nước vì xác chết chôn dưới đất bao giờ cũng bị phân rã ngấm xuống đất. Trong đó chủ yếu là chất hữu cơ và amoni. Trong khi đó, theo tiêu chuẩn nước sạch quy định những thành phần này chiếm tỷ trọng rất thấp (khoảng 5mg/lít). Tuy nhiên, tại những khu vực này hàm lượng hữu cơ và amoni rất cao. Chẳng hạn tại nghĩa trang Văn Điển các nhà khoa học đã xét nghiệm nước phát hiện hàm lượng hữu cơ và amoni lên tới 20-30mg/lít. Đây là những chất có nguy cơ gây ra các bệnh về đường ruột rất cao".

Cũng theo TS Trịnh Lê Hùng, một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng, chất nitrat thường xuyên có ở khu vực nghĩa địa. Loại nước nhiễm chất này không phải uống vào mắc độc hại ngay mà nó mang tính tích lũy. Nitrat phân hủy từ xác người và động vật, nếu dùng nước bị nhiễm chất này lâu ngày sẽ có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người dân. Có thể khẳng định rằng, việc tiềm ẩn bệnh tật từ nguồn nước cạnh các nghĩa trang là rất lớn.

Sinh mạng của những người dân sống cạnh các khu nghĩa trang đang bị đe dọa, ảnh hưởng nặng nề từ việc phải dùng nguồn nước ngầm thay vì nước sạch. Các cơ quan chức năng nên quan tâm, đốc thúc triển khai nhanh hơn các dự án nước sạch tại những nơi này, nhằm hạn chế những hậu quả tích lũy lâu dài có thể gây ra cho cộng đồng dân cư từ nguồn nước nhiễm bẩn mà các nhà khoa học đã chỉ rõ ở trên.        

 

 (Còn tiếp)

Mai Hạnh