Duy trì mức sinh thấp hợp lý, vì sự phát triển bền vững

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Viết Tiến phát động Tháng Hành động Quốc gia về Dân số năm 2014.

Cơ hội tăng cường sự tham gia, phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, ngành

Phát biểu tại buổi lễ, PGS.TS Nguyễn Viết Tiến – Thứ trưởng Bộ Y tế đã điểm lại một số thành tựu quan trọng mà ngành Dân số đạt được trong suốt hơn 50 năm qua, đặc biệt là về các chỉ tiêu giảm sinh, nâng cao chất lượng dân số. Hiện nay, các cặp vợ chồng trong tuổi sinh đẻ chỉ sinh khoảng 2 con, đạt mức sinh thay thế, giảm rất mạnh so với thời kỳ đầu của công tác Dân số (khoảng 6,4 con năm 1961). Tuổi thọ trung bình của người dân được nâng cao. Nhiều người dân, gia đình đã đồng tình với mô hình sinh ít con.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Nguyễn Viết Tiến cũng nhấn mạnh: Tại một số địa phương, khu vực còn khó khăn, tình trạng người dân sinh đông con còn tồn tại. Cả nước đã đạt mức sinh thay thế từ năm 2006 nhưng giữa các vùng, các tỉnh, mức sinh còn chênh lệch nhau. Có những nơi chưa đạt mức sinh thay thế (dưới 2,1 con), nhưng có tỉnh mức sinh đang suy giảm quá thấp. Thứ trưởng Nguyễn Viết Tiến cho rằng, để duy trì các kết quả đã đạt được, chúng ta không thể buông lỏng công tác Dân số. “Sự phát triển bền vững của dân tộc, đất nước hoàn toàn phụ thuộc vào con người. Hay nói cách khác, phải phụ thuộc vào quy mô dân số, cơ cấu, chất lượng dân số”, Thứ trưởng Nguyễn Viết Tiến nhấn mạnh.

Đề cập đến ý nghĩa của Tháng Hành động Quốc gia về Dân số năm 2014, PGS.TS Nguyễn Viết Tiến cho hay, Đảng và Nhà nước luôn quan tâm đến công tác Dân số. Ngày 26/11/2010, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2161/QĐ-TTg về việc lấy Tháng 12 hàng năm là Tháng Hành động Quốc gia về Dân số. Sự kiện này nhằm nâng cao nhận thức, đề cao trách nhiệm của các cấp chính quyền, đoàn thể, tổ chức xã hội, từng gia đình, cá nhân về ý nghĩa và tầm quan trọng của công tác DS-KHHGĐ đối với sức khỏe, hạnh phúc của mỗi người dân, gia đình, đối với sự phát triển bền vững của đất nước. Đây cũng là cơ hội để tăng cường sự tham gia, phối hợp chặt chẽ, đồng bộ của các cấp, ngành, tầng lớp nhân dân và sự hợp tác, giúp đỡ của các quốc gia, các tổ chức quốc tế đối với công tác DS-KHHGĐ của Việt Nam.

Chủ đề của Tháng Hành động Quốc gia về Dân số năm 2014 được chọn là: “Duy trì mức sinh thấp hợp lý vì sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước”.

Nói rõ hơn về chủ đề này, TS Lê Cảnh Nhạc - Phó Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ (Bộ Y tế) cho biết, số con trung bình của mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ đã đạt mức sinh thay thế là 2,1 con. Việt Nam đang trong thời kỳ cơ cấu dân số “vàng”, với trên 62 triệu người trong độ tuổi lao động nhưng đồng thời cũng bắt đầu bước vào thời kỳ già hóa dân số với số người từ 60 tuổi trở lên chiếm 10,5% dân số.

Theo dự báo của Liên Hợp Quốc, nếu để mức sinh tăng trở lại, tổng tỷ suất sinh của Việt Nam có thể lên tới 2,3-2,5 con/phụ nữ, đến năm 2050 quy mô dân số nước ta sẽ ở mức quá cao - khoảng 130-140 triệu người. Điều này sẽ gây ra các bất lợi đối với sự phát triển kinh tế, xã hội và cơ cấu nhân khẩu học của đất nước. Ngược lại, nếu để mức sinh giảm xuống quá thấp, tổng tỷ suất sinh chỉ khoảng 1,35 con/phụ nữ, đến năm 2050 quy mô dân số nước ta sẽ vào khoảng 95-100 triệu người. Điều này dẫn đến suy giảm, thiếu nguồn lao động, giai đoạn cơ cấu dân số vàng ngắn lại, già hóa dân số diễn ra nhanh, bất lợi đối với sự phát triển của đất nước. Việc chủ động duy trì mức sinh thấp hợp lý là để trong tương lai Việt Nam sẽ có được một quy mô dân số phù hợp với diện tích lãnh thổ, đảm bảo sự cân đối, hài hòa giữa các độ tuổi; duy trì tương đối ổn định tỷ lệ dân số trong tuổi lao động, kéo dài giai đoạn cơ cấu “dân số vàng”; làm chậm lại thời gian chuyển đổi từ giai đoạn “già hóa dân số” sang “dân số già”, có cơ hội phát triển các dịch vụ an sinh xã hội và phát huy, chăm sóc người cao tuổi tốt hơn; tạo điều kiện thuận lợi để khống chế sự gia tăng tỷ số giới tính khi sinh, sớm đưa trở lại mức cân bằng tự nhiên...

Trao 36 giải Báo chí toàn quốc về DS - KHHGĐ

Lãnh đạo Bộ Y tế, Hội Nhà báo Việt Nam chụp ảnh lưu niệm cùng các tác giả đoạt giải . Ảnh: CHÍ CƯỜNG

Cũng tại Lễ Phát động, Tổng cục DS-KHHGĐ đã phối hợp với Hội Nhà báo Việt Nam tổng kết và trao giải Báo chí toàn quốc về công tác DS – KHHGĐ năm 2014.

Được phát động từ ngày 19/5 – 30/10, Ban tổ chức đã nhận được gần 250 tác phẩm báo in, báo điện tử, phát thanh, truyền hình từ khắp các địa phương trong cả nước và từ các cơ quan báo chí Trung ương gửi tham dự. Đã có 36 tác phẩm tiêu biểu được trao giải.

TS Trần Bá Dung, Trưởng ban Nghiệp vụ (Hội Nhà báo Việt Nam) - thành viên Ban giám khảo chia sẻ: Tham dự giải năm nay là những tác phẩm phản ánh thực trạng, phân tích nguyên nhân, hiệu quả và các giải pháp hữu hiệu, với các nội dung bao quát của công tác DS-KHHGĐ. Đồng thời, các tác phẩm cũng đã phản ánh những khó khăn, bất cập, những hiệu quả trong quá trình tổ chức triển khai công tác Dân số tại các địa phương. Trong đó có các vấn đề lãnh đạo, chỉ đạo; công tác tổ chức bộ máy và nâng cao năng lực cán bộ; công tác truyền thông giáo dục…

Các tác phẩm cũng chú trọng biểu dương các đơn vị, địa phương, tập thể và cá nhân có những kinh nghiệm, cách làm hay, sáng tạo đạt hiệu quả tốt. Nhiều tác phẩm phản ánh trực diện những vấn đề nóng, bất cập về tổ chức bộ máy công tác DS-KHHGĐ, tìm kiếm những mô hình hợp lý, hay việc tận dụng những lợi thế cơ cấu dân số “vàng”; hậu quả của việc sinh nhiều con do quan niệm trọng nam; nạn tảo hôn và kết hôn cận huyết thống là một trong những nguyên nhân chính làm suy yếu giống nòi, ảnh hưởng lớn đến sức khỏe người mẹ tại các vùng đồng bào thiểu số…

“Nhiều loạt bài trên báo in, báo điện tử, phát thanh, nhiều tác phẩm phóng sự truyền hình cho thấy sự lăn lộn, dấn thân của các tác giả, đến tận nơi, gặp tận người, ghi tận việc; không phải chỉ bằng sự quan sát, phân tích mà còn bằng cả cảm xúc và sự cảm thông, chia sẻ… Có những tác phẩm đã khiến ban giám khảo xúc động mạnh”, TS Trần Bá Dung chia sẻ.

Ban tổ chức Giải báo chí toàn quốc về công tác DS - KHHGĐ năm 2014 đã trao 36 giải cho các tập thể, cá nhân. Về loại hình báo hình (truyền hình), giải A thuộc về phóng sự “Mong sao sẽ không còn những giọt nước mắt buồn” (Đài PT-TH Sơn La), ngoài ra BTC còn trao 2 giải B, 3 giải C và 5 giải Khuyến khích. Về các loại hình báo chí khác (báo in, báo điện tử, phát thanh), giải Đặc biệt thuộc về loạt bài Tổng quan về tình trạng hôn nhân cận huyết thống tại các vùng dân tộc thiểu số (Tạp chí Dân tộc), bên cạnh đó BTC còn trao 2 Giải A, 5 giải B, 7 giải C và 8 giải Khuyến khích. 2 tập thể gồm: Chi cục DS –KHHGĐ tỉnh Long An và Báo GĐ&XH đã được BTC trao giải tập thể có nhiều tác phẩm tham dự.

Võ Thu