Gặp người VN đầu tiên đoạt HCV toán quốc tế

Tiến sĩ Hoàng Lê Minh

Năm ấy (1974) cuộc kháng chiến chống Mỹ đang đi vào giai đoạn quyết định, vô cùng ác liệt, đạn bom đỏ lửa trên chiến trường thì cái tin 5 học sinh của Việt Nam mang về 4 chiếc huy chương toán quốc tế, trong đó có 1 HCV của Hoàng Lê Minh đã trở thành một sự kiện lớn, như hâm nóng, tiếp thêm sức mạnh chí khí cho người Việt Nam.

TS.Hoàng Lê Minh hiện là Viện trưởng Viện Công nghiệp phần mềm và nội dung số Việt Nam, trực thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông quản lý. Viện sẽ giúp Bộ Thông tin và Truyền thông nghiên cứu, xây dựng và triển khai các chiến lược, chính sách, dự án phát triển trong lĩnh vực công nghiệp phần mềm. Lĩnh vực này vào Việt Nam từ khá lâu, nhưng vẫn là phát triển theo kiểu thương mại, tự phát mà thiếu tính chiến lược. Anh ra Hà Nội và gần như phải gây dựng từ đầu. Nhưng anh tin, trong 5 năm tới, Viện Công nghiệp phần mềm và nội dung số do anh phụ trách sẽ phát triển bền vững...

Thầy Tôn Thân còn có quà cho những lời giải đẹp. Anh nhớ mãi những giờ học toán có cả phóng viên báo Thiếu niên tiền phong đến dự với phong trào Bóng nhựa, Bút thép, họ cùng học với các học sinh giỏi toán. Mọi khát vọng chinh phục đỉnh cao toán học, mọi ước mơ học trò thời đó sao mà trong trẻo.

Hoàng Lê Minh (ngoài cùng bên phải, hàng trên) cùng đội tuyển tham dự Toán quốc tế năm 1974.

Nhắc đến kỳ thi toán quốc tế đầu tiên, TS. Hoàng Lê Minh xúc động thật sự. Bởi ngày đó đội tuyển toán đi thi mà không phải chịu bất cứ áp lực gì, rất trong sáng. Anh nhớ, ngày đó đoàn học sinh Việt Nam ai trông cũng ốm yếu, do ăn uống kham khổ. Trước kỳ thi, Bộ Đại học cho đoàn mượn một phòng khách để ôn luyện, được ăn uống thoải mái ở Tràng Tiền, bữa nào cũng có đầy thịt cá. Xúc động nhất là Bộ trưởng Bộ Đại học Tạ Quang Bửu đã chăm chút cho các học sinh trong đoàn từng tí một. Bộ trưởng dành cho các anh những cuốn sách tốt nhất. Những lúc rảnh, Bộ trưởng đến gặp gỡ từng người hỏi han gia đình và kể cho các học sinh trong đoàn câu chuyện về những nhà khoa học nổi tiếng trên thế giới, như ngầm kích thích hoài bão vươn lên trong từng người.

Đến sát lúc trao giải, anh và mọi người mới được thầy Lê Hải Châu thông báo giải thưởng: Hoàng Lê Minh giải nhất, Vũ Đình Hòa giải nhì, Đặng Hoàng Trung và Tạ Hồng Quảng giải ba. Nhưng phải đến khi được Thủ tướng Phạm Văn Đồng gặp gỡ tại Phủ Chủ tịch, được Thủ tướng chiêu đãi ăn phở, lúc đó Hoàng Lê Minh mới cảm nhận được trách nhiệm của mình sau hào quang của tấm huy chương vàng. Nó không còn là niềm vui của riêng anh nữa.

Có người đã nói rằng, cuộc đời của Hoàng Lê Minh thảm đỏ trải rộng và đầy hoa hồng cũng không sai. Bởi sau khi đoạt huy chương vàng, anh được cử đi học tại ĐH Tổng hợp Lomonoxop của Liên Xô, một trường đại học mà ngàn vạn học sinh của ta thời bấy giờ mơ ước. Sau đó anh làm nghiên cứu sinh, rồi cộng tác với nhiều viện khoa học danh tiếng của Pháp, Anh, Italia. Nhưng nói thế chưa đủ, vì không có gì tự dưng đến nếu như ở anh không có sự lao động nghiêm túc, nỗ lực say mê nghiên cứu khoa học. Ở nước ngoài, Hoàng Lê Minh đã chứng tỏ được mình ở các viện khoa học hàng đầu.

Nhưng rồi, một bước ngoặt nữa lại xuất hiện trong cuộc đời Hoàng Lê Minh. Năm 1987, anh quyết định bỏ qua tất cả mọi cơ hội ở nước ngoài với mức lương khoảng 2.000 USD/tháng, để trở về quê hương. Lý do của Hoàng Lê Minh thật đơn giản: "Gia đình cần tôi, học trò cần tôi, đất nước cũng cần tôi chung tay góp công sức và trí tuệ".

Hoàng Lê Minh trở thành giảng viên ĐH Tổng hợp TP HCM. Năm 2000, anh tham gia nhóm nghiên cứu công tác giúp UBND TP HCM xây dựng Khu Công viên Phần mềm Quang Trung. Năm 2001, anh tham gia xây dựng Dự án Khu công nghệ phần mềm Đại học Quốc gia TP HCM, để rồi sau đó được cử làm Giám đốc khu công nghệ phần mềm này. Anh còn giữ cương vị Phó Giám đốc Sở Bưu chính Viễn thông TP Hồ Chí Minh và đến năm 2008, anh chuyển ra Hà Nội làm Viện trưởng Viện Công nghiệp phần mềm và nội dung số Việt Nam.