Gặp vị hiệu trưởng đầu tiên tiếp quản Sài Gòn
GiadinhNet - Sau Chiến thắng mùa xuân năm 1975, nhiều cán bộ sẵn sàng vào Nam tiếp quản các cơ sở giáo dục. Ở tuổi 78, GS.VS Đặng Hữu (nguyên Thứ trưởng Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp, nguyên Trưởng ban Khoa giáo Trung ương vẫn nhớ như in ngày đầu tiên tiếp quản Sài Gòn và là Hiệu trưởng đầu tiên của Trường ĐH Bách khoa TP Hồ Chí Minh. Với ông, dù ngắn ngủi nhưng đó là khoảng thời gian đầy kỉ niệm.
Câu chuyện của vị Giáo sư gần tuổi bát thập về những ngày tiếp quản Sài Gòn sau giải phóng miền Nam thi thoảng ngắt quãng vì những xúc cảm bất chợt ập về. Đôi lúc, ông kín đáo giở kính lau đôi khoé mắt. Ông chậm rãi kể lại: “Đầu tháng 4/1975, khi đang là Chủ nhiệm khoa Cầu đường, ĐH Xây dựng Hà Nội thì nhận được tin của cấp trên: "Sẵn sàng Nam tiến không?". Lúc ấy tôi đang nằm viện nhưng nghe tin mà tỉnh cả người. Với thế hệ chúng tôi, đấy là niềm ao ước không dễ có. Tôi vui đến mức không thấy đau ốm gì nữa. Tôi đòi ra viện để chuẩn bị nhưng bác sĩ không cho vì mới hôm trước thôi, tôi còn rất yếu. Thấy tôi phấn khởi quá, Bác sĩ khám đi khám lại và quá ngạc nhiên vì tôi bình phục rất nhanh. Ra viện, tôi lao về nhà, lén vợ gấp 2 bộ quần áo bộ đội, bi đông nước, võng dù, tăng rồi cho vào ba lô để đấy. Chỉ cần có lệnh, tôi sẵn sàng lên đường.
 GS.VS Đặng Hữu |
Mấy đêm liền, tôi thấy vợ cứ lén ra vườn khóc thút thít. Rồi cô ấy ôm chầm lấy tôi, khóc oà lên "Sao anh đi mà còn giấu mẹ con em?". Tôi không nói được gì thêm vì nhiệm vụ, sống chết gì tôi cũng đi và kiên quyết không được lung lay ý chí. Ngày 21/4, chúng tôi được lệnh tập trung tại Học viện Nguyễn Ái Quốc (nay là Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh) để nghe phổ biến tình hình chính trị. Đoàn của chúng tôi có 17 nhà giáo từ các trường, đủ các lĩnh vực: ĐH Kinh tế, ĐH Tổng hợp, ĐH Xây dựng, ĐH Bách khoa...
Sáng 28/4, chiếc máy bay IL-14 (một loại máy bay chở hàng quân sự và hành khách, dạng hai động cơ của Liên Xô), chở đoàn cán bộ giáo dục cất cánh tại sân bay Gia Lâm. Vào Đà Nẵng, chúng tôi tìm một nhà dân ở trọ và liên lạc với Trung ương Cục ở miền Nam. Mặc dù Đà Nẵng đã giải phóng nhưng đường phố vẫn la liệt dân thường không nhà. Ngày 30/4, được tin Dương Văn Minh đầu hàng ở miền Nam, chúng tôi ôm nhau hò reo trong nước mắt. Chiếc máy bay IL-14 tiếp tục đưa chúng tôi vào sân bay Phan Rang. Đến đây, đoàn liên hệ với Tỉnh uỷ xin được một ô tô chở heo do địch để lại và tiến thẳng hướng Sài Gòn. Đi đến đâu, chúng tôi cũng thấy cờ giải phóng đỏ rực trời cùng tiếng hò reo của bà con. Có người còn túm áo chúng tôi hỏi: "Có thấy chồng tôi không?...". Có thấy con trai chúng tôi không..."? Đúng ngày 1/5, đoàn chúng tôi đến Sài Gòn và phóng thẳng vào Dinh Độc lập để gặp Ban Quân quản”.
Bắc Nam sum họp
“Mùng 3/5/1975, chúng tôi bắt đầu tiếp quản các cơ sở giáo dục. Cũng đúng hôm đó, trên đường phố Sài Gòn còn ngổn ngang, tôi nom thấy một thanh niên quen quen. Hỏi thăm, hoá ra đấy là con ông chú ở quê tôi- Bình Định. Chúng tôi ôm chầm lấy nhau. Qua cậu em, được biết mẹ tôi đã chạy loạn từ Bình Định vào Sài Gòn từ khi chiến dịch đang nổ ra ở Đà Nẵng. Trời ơi, 3 bố con tôi từ Bình Định tập kết ra Bắc từ năm 1952. Trong 23 năm chiến tranh, mình mẹ bơ vơ ở quê hương, còn chúng tôi chưa lúc nào được gặp lại mẹ. Gặp mẹ, hai mẹ con cứ thế ôm nhau khóc. Thế nhưng nhiệm vụ cấp bách, tôi tiếp tục từ giã mẹ ở nhà bà con để đi lo việc chung.
Lúc đó, đoàn cán bộ giáo dục từ Bắc vào đã liên lạc và gặp một số anh em cán bộ giáo dục ở căn cứ về tại Sài Gòn. Chúng tôi cùng tập hợp để tiếp quản Viện ĐH Sài Gòn, khu ĐH Thủ Đức (gồm nhiều trường thành viên) và quyết định tổ chức lại các trường thành một khối thống nhất, đồng thời bắt đầu tuyển sinh khoá mới. Tôi được phân công làm Hiệu trưởng Trường ĐH kỹ thuật Phú Thọ. Theo truyền thống của ĐH Bách khoa Hà Nội, chúng tôi quyết định đổi tên trường thành ĐHBK TP Hồ Chí Minh”.
 Sau 35 năm, Trường ĐH Bách Khoa TP. Hồ Chí Minh đã có một cơ ngơi bề thế. |
Giáo sư Hữu tâm sự: “Tiếp cận môi trường mới, để tất cả giáo viên, sinh viên cùng đồng lòng với chúng tôi lúc này thật khó khăn. Do tâm lý còn nghi ngờ "Việt Cộng Bắc kì” nên ngay buổi đầu vào trường, tôi đã phải họp giáo chức, tìm hiểu hoàn cảnh từng người. Hàng ngày, tôi trò chuyện cùng họ để chia sẻ tâm tư nguyện vọng. Dần dần, chúng tôi hiểu và thân thiết nhau hơn. Chúng tôi có một bếp ăn tập thể, cùng góp tiền đi chợ nấu nướng, vui và hoà hợp lắm. Và rồi, các đồng nghiệp không còn nhìn bộ quần áo bộ đội trên người chúng tôi một cách ngần ngại nữa. Tất cả thầy, trò trở thành một khối đoàn kết.
Tôi là hiệu trưởng, được ở trong khu nhà tạm của trường. Chủ yếu, chúng tôi vận động để xây dựng lại bộ máy tổ chức. Ngoài ra, chúng tôi vận động phong trào sinh viên giúp Ban Quân quản chống mất trật tự trị an tuyến phố, ổn định tình hình, chống lực lượng chống đối. Ban đêm, tôi đọc tài liệu cũ của trường đến 12h khuya. Có lúc đang đọc sách trong phòng, đạn xuyên thủng mái tôn, qua lớp trần xốp và găm xuống nền nhà, ngay trước mặt tôi một lỗ to tướng. Tháng 9/1975, trường khai giảng năm học mới và tôi cũng đưa gia đình vào Nam. Thật vui vì năm đó, tôi đã áp dụng một số kiến thức đã từng học ở Liên Xô trước đây để đưa ĐH Bách khoa TP Hồ Chí Minh thành trường đầu tiên ở Sài Gòn được quản lý dữ liệu thi cử qua máy tính.
Tuy nhiên, ở được một năm rưỡi, tức đến tháng 11/1976, nhận thấy trường đã ổn định, tôi được cấp trên rút ra Bắc làm Thứ trưởng Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp. Chia tay miền Nam ruột thịt thân yêu với tôi lúc đó là cả một khó khăn. Dù thời gian ở thành phố này rất ngắn ngủi nhưng với tôi, nó đầy ắp kỉ niệm không bao giờ quên được”.
|
GS. Viện sĩ Đặng Hữu sinh ngày 2/1/1930 tại xã Mỹ Tài, huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định. Năm 1952, ông cùng bố và em trai tập kết ra Bắc, sau đó bảo vệ xuất sắc Luận án Tiến sĩ giao thông vận tải tại Trường MADI (Liên Xô cũ). Ông được Viện Hàn lâm giao thông Liên bang Nga bầu là Viện sĩ chính thức năm 1994. Từ tháng 4/1975 - 11/1976 tiếp quản Sài Gòn, ông làm Hiệu trưởng ĐH Bách khoa TP HCM. Từ tháng 11/1976 - 1982, ông là Thứ trưởng Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp; Năm 1982-1996, GS. Viện sĩ Đặng Hữu là Chủ nhiệm UBKH và KTNN, Bộ trưởng Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường. Năm 1996-2002, GS. Viện sĩ Đặng Hữu là Trưởng ban Khoa giáo Trung ương Đảng. Ông được bầu làm Ủy viên Trung ương Đảng các khóa V, VI, VII, VIII (từ 1981 đến 2001); Được bầu làm đại biểu Quốc hội các khóa VIII, IX, X (từ 1987 đến 2002). Từ năm 1997 - 2002, GS. Viện sĩ Đặng Hữu là Trưởng ban chỉ đạo chương trình quốc gia về CNTT. Bên cạnh rất nhiều phần thưởng quan trọng của Đảng và Nhà nước trao tặng cho những đóng góp của mình, GS. Viện sĩ Đặng Hữu còn được trao tặng Giải thưởng ASOCIO 2003 của Tổ chức công nghiệp Tin học Châu Á và Thái Bình Dương tặng cho người có đóng góp nhiều nhất cho phát triển CNTT. |
Mỹ Hà
Công an Hà Nội thông báo truy nã đối tượng Nguyễn Ngọc Long về tội tổ chức cho người khác trốn đi nước ngoài
Pháp luật - 32 phút trướcGĐXH - Tổ chức cho người khác trốn đi nước ngoài, Nguyễn Ngọc Long (SN 1976, trú tại Hà Nội) bị Công an TP Hà Nội truy nã.
Ai được tăng lương cơ sở từ 1/7/2026?
Đời sống - 33 phút trướcGĐXH - Lương cơ sở là mức lương nền tảng do Nhà nước quy định, dùng làm căn cứ tính lương, phụ cấp, các khoản đóng bảo hiểm và các chế độ đãi ngộ cho cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang. Dự kiến, từ 1/7, tăng lương cơ sở khoảng 8% mức hưởng sẽ thế nào?
Con giáp cuối tháng 3 đỏ vận tiền bạc, cơ hội kiếm tiền dồn dập 2026
Đời sống - 34 phút trướcGĐXH - Những ngày cuối tháng 3 được xem là giai đoạn chuyển vận tài chính mạnh. Dưới đây là 3 con giáp càng về cuối tháng càng đỏ vận tiền bạc, cơ hội kiếm tiền dồn dập khi mở rộng nguồn thu và vận may tài chính.
Tử vi 2026: 5 con giáp tiền bạc “chỉ tiến không lùi”, càng làm càng giàu
Đời sống - 1 giờ trướcGĐXH - Năm Bính Ngọ 2026 được xem là thời điểm tốt nhiều cơ hội mở ra cho một số con giáp.
Công an Hà Nội sẵn sàng mọi phương án bảo vệ 'Ngày hội toàn dân'
Đời sống - 1 giờ trướcGĐXH - Cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 là sự kiện chính trị trọng đại, khẳng định quyền làm chủ của Nhân dân. Công an TP Hà Nội đã chủ động triển khai các phương án bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối cho ngày hội lớn này.
Festival Dân tộc - Tôn giáo Thủ đô lần thứ nhất tổ chức cuối tháng 4 này có gì đặc biệt khiến người dân háo hức?
Thời sự - 2 giờ trướcGĐXH - UBND TP Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch tổ chức Festival Dân tộc - Tôn giáo Thủ đô lần thứ nhất với chủ đề "Hội tụ niềm tin - Lan tỏa bản sắc - Đồng hành cùng Thủ đô vươn mình". Sự kiện hứa hẹn có nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc, nhằm khẳng định vị thế của Thủ đô là trung tâm hội tụ và kết tinh văn hóa của cả nước.
Rực vàng cánh đồng hoa hướng dương ở Kim Liên, du khách đổ xô check-in
Xã hội - 3 giờ trướcGĐXH - Những ngày gần đây, một cánh đồng hoa hướng dương nằm ở xã Kim Liên (Nghệ An) đang bung nở rực rỡ, thu hút nhiều người đến check-in.
Muốn làm hộ chiếu online (passport online) 2026 được trả tại nhà, người dân chỉ cần thực hiện các bước đơn giản này
Đời sống - 4 giờ trướcGĐXH - Để quy trình làm hộ chiếu online thuận lợi, người dân cần thực hiện những gì? Dưới đây là những thông tin hữu ích bạn đọc có thể tham khảo.
Cận cảnh tài xế xe ôm đập phá hành lý của khách, gây rối trước cổng sân bay Tân Sơn Nhất
Pháp luật - 4 giờ trướcGĐXH - Công an TP.HCM bắt khẩn cấp người đàn ông mặc áo xe ôm công nghệ có hành vi đập phá hành lý, gây rối trật tự công cộng xảy ra trước khu vực cổng nhà ga T3, Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất.
Thời tiết Hà Nội giảm sâu bao nhiêu độ khi gió mùa Đông Bắc tràn về?
Thời sự - 4 giờ trướcGĐXH - Theo dự báo thời tiết, do miền Bắc nằm sâu trong không khí lạnh, đa số các nơi trời tạnh ráo và rét. Mức nhiệt thấp nhất tại khu vực này trong đó có Hà Nội dao động từ 15-18 độ.
Dự báo thay đổi trong vận khí của các con giáp Tý, Dần, Thìn, Tỵ, Ngọ, Thân, Dậu, Tuất từ 9/3/2026
Đời sốngGĐXH - Chuyên gia phong thủy Nguyễn Song Hà đã dự báo về sự thay đổi vận khí của các con giáp Tý, Dần, Thìn, Tỵ, Ngọ, Thân, Dậu, Tuất.
