Giám đốc một ngân hàng đặc biệt kể lần đầu đi nhận 'ánh sáng' suýt 'tay trắng trở về'

Những lần đầu tiên khó quên với vị giám đốc "ngân hàng ánh sáng"

Tháng 4/2007, ông Nguyễn Hữu Hoàng (hiện là Giám đốc Ngân hàng Mắt, Bệnh viện Mắt Trung ương) trở về nước khi vừa kết thúc khóa học về kỹ thuật lấy giác mạc và bảo quản giác mạc tại Ấn Độ.

Từ đó đến nay, vị kỹ thuật viên 7X đảm nhiệm công việc thực hiện lấy giác mạc từ người cho đã qua đời, đem lại nguồn ánh sáng cho rất nhiều người không may mắc bệnh lý về mắt khác.

Phó Tổng biên tập Báo Gia đình & Xã hội Nguyễn Chí Long (bìa phải) trao đổi cùng các vị khách mời tham gia Toạ đàm trực tuyến. Ảnh: Chí Cường

Đây cũng là người thực hiện ca lấy giác mạc đầu tiên của Việt Nam. Trước đó, ông đã từng thực hiện hàng trăm ca lấy giác mạc ở nước ngoài.

Hơn 10 năm, ông Hoàng vẫn nhớ như in tên của người hiến tặng giác mạc đầu tiên đó. Bà là Nguyễn Thị Hoa (Kim Sơn, Ninh Bình). Hôm đó, di chuyển tới nhà người hiến giác mạc bằng xe máy, đựng dụng cụ lấy giác mạc trong bao tải, ông Hoàng cùng ê kíp của mình lặng lẽ, kín đáo thực hiện công việc thiêng liêng.

Thật không may, hôm ấy lại mất điện. Nóng nực mùa hè, phòng kín, kíp 3 người gồm cả ông Hoàng phải… bật đèn pin trong 45 phút để thực hiện thành công ca lấy giác mạc đầu tiên đó.

Gíam đốc Ngân hàng Mắt Nguyễn Hữu Hoàng. Ảnh : Chí Cường

Công việc của ông Hoàng cùng các đồng đội tại Ngân hàng Mắt trong mỗi lần đi lấy giác mạc dù chỉ mất khoảng 20-30 phút cho thực hiện kỹ thuật, nhưng có những lần phải di chuyển tới hàng tiếng đồng hồ. Những cán bộ nơi đây đúng chất “Cứ alo là lên đường” bất kể ngày đêm, mưa đông giá rét hay những đêm hè, nghỉ lễ.

Hơn 10 năm qua, mỗi chuyến đi đều để lại trong mỗi một cán bộ Ngân hàng đặc biệt ấy ấn tượng khác nhau. Chia sẻ tại Chương trình toạ đàm trực tuyến do Báo Gia đình & Xã hội phối hợp Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia tổ chức với chủ đề “Vai trò của gia đình trong công tác vận động hiến tặng mô/tạng” mới đây, ông Nguyễn Hữu Hoàng vẫn không giấu được xúc động khi chia sẻ về trường hợp của một bé trai hiến giác mạc cho Ngân hàng Mắt.

Ông Nguyễn Hữu Hoàng thực hiện kỹ thuật phân tích trong quá trình lấy - ghép giác mạc. Ảnh: TL

Đó là một chiều đông u ám, mưa gió, lạnh lẽo năm 2010. Ngân hàng Mắt nhận được thông tin về một gia đình có bé trai 6 tuổi ở Kim Sơn (Ninh Bình) muốn hiến giác mạc sau khi bé qua đời vì tai nạn giao thông. Ông Hoàng cùng ê kíp lập tức về tận gia đình cháu.

“Đó là gia đình vùng biển, sống trong căn nhà không lấy gì làm khang trang. Khi đến, chúng tôi không thể cầm nước mắt trước hoàn cảnh trớ trêu của cháu. Ông nội, bà ngoại, bố đẻ đều bệnh tật, nằm điều trị tại viện. Còn cháu, chỉ một lần tập xe đạp trên triền đê thì gặp tai nạn rồi mất… Cháu nằm lọt thỏm trên một chiếc giường trông vô cùng thương tâm…” – ông Hoàng kể.

Nhưng điều khiến ông Hoàng và cộng sự xúc động và nể phục hơn cả, là quyết định hiến giác mạc đứa con xấu số của gia đình em bé.

“Thật sự, với những trường hợp bệnh trọng lâu ngày, dù rất đau lòng nhưng dù sao gia đình cũng được chuẩn bị tâm lý. Với trường hợp em bé bị tai nạn giao thông, nỗi đau quá đột ngột, lớn lao, nhưng gia đình bé đã vượt qua mất mát, xúc động, điều tiếng… để mở lòng chia sẻ, nhường ánh sáng cho hai người khác từ nguồn giác mạc bé hiến tặng” – ông Hoàng xúc động nhớ lại.

Đến nay, trường hợp này cũng là ca hiến giác mạc nhỏ tuổi nhất ở Việt Nam.

Cũng lắm lần “trắng tay trở về”

Bên cạnh những gia đình đã rất mở lòng, vượt qua tất cả để một lần nữa kéo dài sự sống cho người thân của mình, vẫn còn những người chưa thể vượt qua được những định kiến, băn khoăn, thậm chí là cái tôi cá nhân quá lớn…, khép đi cơ hội cho người thân “sinh ra lần nữa”.

“Không ít những gia đình 90% người thân đã đồng ý hết nhưng chỉ một người không đồng thuận, chúng tôi cũng không thể thực hiện việc lấy giác mạc” – ông Hoàng nói.

Kể về lần đầu tiên suýt thất bại, ông Hoàng cho biết, sau khi nhận thông tin một gia đình ở vùng đồng bằng Bắc bộ đồng ý hiến giác mạc của người mẹ vừa qua đời, ê kip lên đường tới tư gia bệnh nhân.

Mọi vấn đề suôn sẻ cho đến khi làm hết thủ tục pháp lý giấy tờ, đọc biên bản. Bỗng nhiên, anh con trai của người quá cố - vừa đi làm ăn xa trở về - đột ngột phản đối dù trước đó đồng ý. Anh nói mẹ anh chết phải toàn thây, mẹ đã bệnh tật rồi nên không muốn động chạm thi thể lần nữa…

“Lúc ấy, chúng tôi bất ngờ vì lần đầu gặp “sạn”, chúng tôi đinh ninh gia đình đã thống nhất, suôn sẻ” – ông Hoàng nhớ lại.

Nhưng ekip đã nhanh chóng bình tĩnh mời gia đình người quá cố ngồi lại, mời thêm trưởng xóm, chánh chương (vì gia đình họ theo Đạo)... Sau khi giải thích lại về kỹ thuật bóc tách giác mạc, nhóm kỹ thuật viên nhấn mạnh đến ý nghĩa về “nối dài sự sống” khi giác mạc người hiến có thể giúp đỡ ánh sáng cho 2 người khác.

“Trong tôn giáo của họ, có gọi là bác ái, giúp đỡ người khác. Bản thân vị chánh chương cũng giúp chúng tôi giải thích rất kỹ, để họ tự bàn bạc và đưa ra quyết định cuối cùng. Chúng tôi cũng nói rất rõ ràng là chỉ thực hiện khi thống nhất đồng ý, không muốn làm rạn nứt, xung đột mối quan hệ trong gia đình. Sau 15 phút thì anh con trai cả đồng ý. Đó là bài học đầu tiên của chúng tôi” – ông Hoàng nhớ lại.

Nếu pha “tai nạn nghề nghiệp” đầu tiên mất 15 phút để vận động, thì có những ca ông Hoàng và các cộng sự phải mất tới 2 tiếng, thậm chí hơn, để người thân thống nhất đồng ý hiến giác mạc, hiến tạng hay hiến xác cho y học.

Vị giám đốc Ngân hàng đặc biệt này cũng chia sẻ, với tâm lý, tập quán của người Việt Nam, đã có những trường hợp toàn thể gia đình ruột thịt đồng ý rồi, nhưng chỉ cần một người hàng xóm, họ hàng… đưa ra ý kiến phản đối, là các ông có nguy cơ “tay trắng” trở về.

Quỳnh An