Gian nan sổ đỏ: Chạy 60km mua một bộ hồ sơ

Sau gần 1 năm thực thi Nghị định 88 của Chính phủ, việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (“sổ đỏ”) theo quy định mới đã lộ ra nhiều bất cập. Khó khăn mới nảy sinh, cùng với những tồn tại cố hữu từ trước đã khiến việc làm “sổ đỏ” vẫn là một hành trình vô cùng gian nan của người dân sau bao lần chính sách thay lên, đổi xuống.

 

“Một cửa” hay “nhiều cửa” xem ra cũng không khác nhau là bao, khi cái quy trình đi đi lại lại của người dân mỗi khi động đến cửa cơ quan công quyền vẫn tiếp diễn. Mua một bộ hồ sơ không dấu ở cơ quan “một cửa” mà mất đến 3 lần đi, hơn 60km chạy xe, thì “một cửa” có khác gì “nhiều cửa”.

 

Tiết kiệm cả  “giấy” lẫn “lời”

 

Người dân đến làm thủ tục nhà đất tại bộ phận “một cửa” quận Long Biên, Hà Nội. Ảnh: Chí Cường

 

Có ai đó muốn biết thế nào là “một cửa”, thế nào là gian nan là bực bội khi bước vào cửa của cơ quan công quyền, cứ chịu khó bỏ một ngày ra ngồi tại một cơ quan giải quyết thủ tục hành chính “một cửa” bất kỳ nào đó, chắc chắn sẽ thấy nhiều điều “thú vị” rơi nước mắt. 

 

10h sáng, chúng tôi có mặt tại bộ phận “một cửa” quận Long Biên, ở phố Hoa Lâm, phường Đức Giang (Hà Nội) trong vai người đi làm “sổ đỏ”. Sau một hồi, đọc cả mấy chục trang hướng dẫn quy trình thủ tục làm “sổ đỏ” ở phía ngoài, chúng tôi rút ra một kết luận: “Hiểu được mới lạ”. Đáng ra cần ghi rõ, muốn chuyển quyền sử dụng đất thì phải làm gì, tách sổ thì phải làm sao, nhưng tất cả hướng dẫn đều chung chung. Cuối cùng chúng tôi sang bảng bên cạnh, thấy có dán một tờ hướng dẫn riêng quy trình, trong đó có hướng dẫn bước 1, đến bàn 1 mua hồ sơ. Vào bàn 1 hỏi mua thì cô nhân viên ở đây vui vẻ nói: “Hết hồ sơ rồi, sáng mai đến”.

 

Chúng tôi thắc mắc, hồ sơ chỉ là loại giấy không dấu, lẽ ra lúc nào cũng phải có sẵn để ai cần mua đỡ mất thời gian đi lại cho người dân, thì cũng chỉ được giải thích: “Số lượng có hạn, hết rồi”. Chia sẻ với chúng tôi bức xúc của mình, anh D. ở Cầu Giấy, mới mua được mảnh đất ở Long Biên cũng đang phải làm “sổ đỏ” ở đây kể: “Nhà tôi ở Cầu Giấy mà đi đi lại lại đến 3 lần mới mua được hồ sơ đấy. Sau mới biết sáng nào cũng thế, khoảng 10h là họ nói hết hồ sơ”. Không kể thái độ làm việc của cán bộ thì tính ra, anh D. đã phải mất 3 buổi làm (đi lại 60km) mới mua nổi một tờ giấy mà đáng ra có thể in sẵn để bán cho người dân bất cứ khi nào cần. 

 

Quan sát mới thấy, quả thực nhân viên “một cửa” ở đây thi hành triệt để chính sách tiết kiệm: Tiết kiệm cửa (một cửa); Tiết kiệm giấy (in số lượng có hạn); Tiết kiệm lời. Kể cả những người cao tuổi cũng đều được nhân viên ở đây trả lời theo kiểu tiết kiệm lời như thế.

 

1 cửa 14 lần và 4 tuần

 

Để hiểu rõ hàng chục trang hướng dẫn quy trình thủ tục làm "sổ đỏ" là một thách thức với người dân. Ảnh: Chí Cường

 

Nhưng mua hồ sơ còn dễ, nộp hồ sơ mới thực sự là gian nan. Mỗi người đến sẽ rút một cái phiếu, nhưng mỗi sáng bộ phận tiếp nhận chỉ nhận lượng hồ sơ nhất định. Buổi đầu tiên, chúng tôi chờ khoảng 10h thì bộ phận tiếp nhận báo không nhận hồ sơ nữa. Sau đó chúng tôi dò hỏi, một số người có kinh nghiệm chỉ cho mới biết được “chiêu” ghi số thứ tự và tên mình vào một tờ giấy A4. Ai không biết cách ghi đó thì có đi 5-6 lần cũng chưa đến lượt.

 

Sáng hôm sau, chúng tôi đến từ 7h sáng, mặc dù 8h mới đến giờ làm việc nhưng nơi đây đã đông nghịt người xếp hàng. Hóa ra khi đến giờ làm việc, người ta lấy tờ giấy chúng tôi đăng ký tên hôm trước ra đọc, ai có tên thì chuẩn bị tinh thần nộp hồ sơ, hết danh sách đó mới cho rút số để xếp hàng tiếp.

 

Anh D. cho biết, trước đây anh cũng phải theo quy trình này, phải hơn 1 tuần đi đi lại lại anh mới nộp xong hồ sơ. Sau khi nộp hồ sơ, người làm sổ sẽ phải đợi khoảng nửa tháng sau thì đến nộp tiền. Nộp tiền xong, lại được hẹn khoảng 1 tuần gì đó đến lấy sổ. Tổng kết lại anh phải mất đến 14 lần đi lại, gần 4 tuần để xin cấp “sổ đỏ”.

 

Mà trường hợp của anh thuộc dạng đơn giản nhất vì là cấp sổ cho đất chuyển nhượng, đã có sổ, mọi thủ tục giấy tờ đều đủ cả. Anh D. kể: “Cùng đợt làm với tôi, có bác tên Hải ở Ba Đình, già rồi, mà hôm nào cũng lóc cóc đạp xe sang 4-5 lần để lấy kết quả cũng không xong. Mà lạ là cán bộ ở đây cũng không hẹn chính xác, chỉ nói “chưa có” hành người dân phải đi đi lại lại”.

 

Nhưng nếu nói cả buổi cán bộ ở đây lúc nào cũng mặt lạnh tanh, nói năng chỏng lỏn thì cũng không đúng. Đôi khi chúng tôi cũng thấy cô nhân viên tiếp nhận hồ sơ nói chuyện điện thoại với ai đó với vẻ khá niềm nở. Sau mỗi “cái cười” và cuộc điện thoại như thế lại có người cầm hồ sơ chen vào nói: “Anh này anh kia bảo đến nộp”. Tất nhiên những người này sẽ được ưu tiên không phải xếp hàng. Ở đâu ra cái đặc quyền này? Có vài người lắc đầu: “Lại cò”.

 

Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà là loại giấy tờ quan trọng, nó can hệ đến quyền lợi hầu hết mọi gia đình, cá nhân. Trong 3 lần giao lưu trực tuyến với người dân và doanh nghiệp của Bộ Tài nguyên - Môi trường, lần nào vấn đề cấp “sổ đỏ - sổ hồng” cũng được đặt ra gay gắt với lượng câu hỏi áp đảo so với các lĩnh vực khác. Loại trừ những bất cập từ chính sách sẽ được chúng tôi phản ánh ở những bài sau, thì có một nguyên nhân đến từ những người thực thi chính sách ở địa phương. Cũng phải nói thêm, không chỉ ở Long Biên, nhiều địa phương khác chúng tôi khảo sát đều thấy tình trạng “hành là chính” này.

 

Đắc Kiên