Giành lợi thế từ dân số "vàng"

Việt Nam cần chủ động xây dựng chính sách để tận dụng cơ cấu dân số “vàng”. Ảnh: Chí Cường

Đầu tư phát triển nguồn nhân lực

Tại Hội thảo, các đại biểu đã đồng tình quan điểm: Với dân số đạt 90 triệu người, Việt Nam thực sự là một cường quốc về dân số. Dân số đã và đang tác động rất lớn vào quá trình phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.

Phân tích một cách cụ thể, TS Dương Quốc Trọng, Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ (Bộ Y tế) chỉ ra rằng: Trong giai đoạn 1990-2010, GDP/người tăng 3,12 lần (từ 2,57% lên 6,78%), trong khi tỷ lệ tăng dân số giảm từ 1,92% xuống còn 1,05%. Như vậy, nếu duy trì mức sinh như năm 1989- 1990, GDP/người của nước ta chỉ tăng 2,57%. Việc kìm hãm tốc độ gia tăng dân số đã giúp cải thiện tốc độ gia tăng GPD/người khoảng 30%. Chương trình dân số cũng góp phần quan trọng vào xóa đói giảm nghèo, tốc độ gia tăng dân số giảm dần cũng giúp thu nhập bình quân theo đầu người tăng mạnh. Năm 1990 chỉ 98,8USD, đến năm 2012 đã khoảng 1.597USD, năm 2013, dự tính con số này là 1.800USD. 

Điểm được TS Dương Quốc Trọng nhấn mạnh, đó là dân số đã góp phần vào nâng cao chất lượng giáo dục – một vấn đề tối quan trọng trong tận dụng, phát huy cơ cấu dân số “vàng”. Nếu lương bình quân một giáo viên lúc mới ra trường hiện nay khoảng 2,3 triệu đồng/tháng; thì việc giảm sinh (bớt học sinh, bớt giáo viên, bớt tiêu hao cơ sở vật chất) đã giúp nhà nước tiết kiệm được 4.554 tỷ đồng/năm; tương đương mức đầu tư cho Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ giai đoạn 2001-2005”.

Lo lắng về chất lượng “vàng”

Số liệu quý III/2013 của Tổng cục Thống kê cho thấy, tỷ lệ đang có việc làm của Việt Nam cao, tỷ lệ thất nghiệp thấp nhưng năng suất, chất lượng còn hạn chế. Tỷ lệ lao động ở nông thôn chiếm tới gần 70%, nhưng chỉ khoảng 13,4% trong số này được đào tạo chuyên môn kỹ thuật. Đó là lý do vì sao các đại biểu tại Hội thảo đều cho rằng: Việt Nam mới chỉ đang trong thời kỳ cơ cấu dân số “vàng” về số lượng, chứ chưa “vàng” về chất lượng.

GS.TSKH Phạm Thị Trân Châu – Chủ tịch Hội Nữ trí thức Việt Nam nói: “Chúng ta thường nói thừa thầy thiếu thợ, nhưng thực sự là thừa thầy yếu, thiếu thợ giỏi. Thầy giỏi mới đủ sức tạo được nhiều thợ giỏi”.

Bên cạnh đó, các báo cáo, ý kiến tại Hội thảo cũng lo lắng về chất lượng đào tạo, giáo dục hiện nay – một yếu tố quyết định rất lớn đến chất lượng nguồn nhân lực của đất nước. Đặc biệt là chất lượng tay nghề thực sự của lao động qua đào tạo nhằm đáp ứng với yêu cầu cao của xã hội hiện nay đang rất thiếu và yếu.

Theo ông Đinh Văn Cương, Phó Trưởng Ban kinh tế Trung ương, để tận dụng nguồn nhân lực cao này, cần phải có thể chế, môi trường và những vấn đề liên quan để phát triển nguồn khoa học, công nghệ. Xây dựng cơ chế chính sách phù hợp “kích thích” toàn bộ lực lượng tham gia nghiên cứu khoa học công nghệ. Công tác đào tạo và sử dụng lực lượng khoa học công nghệ đóng vai trò quan trọng, cần có cơ chế chính sách để đảm bảo những người tài tiếp tục cống hiến cho đất nước những công trình có ích cho dân tộc.

Thu Nguyên