Giỗ chị

Nếu chị tôi còn sống đến giờ thì cũng đã bốn mấy, U50. Tử vi nói người tuổi Mèo thường xinh đẹp, uyển chuyển, mềm mại nhẹ nhàng và ưa ăn diện. Lúc chị chào đời tôi còn là hạt bụi không biết đang trôi lang thang nơi đâu trên cõi Thế này, nên ký ức về người chị chung máu mủ ruột rà cha mẹ cội gốc chỉ là những lời kể nhỏ vụn được chắp nối với những xa xót, khắc khoải, chan hòa nước mắt đớn đau…

Bố mẹ tôi lấy nhau mãi 10 năm không có con, đến 12 năm kế tiếp thì sinh một lèo 6 đứa. Mẹ kể, chị được hơn một tháng thì mắc chứng bệnh không thể chuyển hóa thức ăn được, sữa bú vào, khi ra cũng vẫn là sữa. Người ta nói tắc mật, nhưng mật chủ yếu do gan tiết ra, túi mật chỉ là cái ắc quy dự phòng. Chả biết.

Mỗi lần kể lại mẹ tôi cứ ngậm ngùi: Nếu là bây giờ thì chắc không chết đâu. Lên bệnh viện người ta trả về. Bố tôi không cam chịu, nghỉ dạy đạp cái xe tòng tọc khắp nơi hỏi mua thuốc, xin thuốc cho con, ai mách đâu chỉ đâu cũng gò lưng đạp đến. Mẹ qua 4 lần sinh nở, con ốm quặt quẹo lại phải trông 3 đứa lớn trứng gà trứng vịt trứng chim cút ngơ ngác nên cứ gượng dậy được hồi lại xoài người nằm thở dốc. Chị tôi được đâu tháng rưỡi thì đi, trong một buổi chiều ủ dột mưa tầm tã. Mẹ đau đớn gần như chết giấc khi đưa sợi tóc vào mũi thấy sợi tóc chẳng còn phập phồng như mọi bận, bố thì vẫn đang mải miết đi xin thuốc. Chị cả thấy mẹ cứ gào khóc thất thần chạy vào kêu bác ruột. Bác ra, thấy chị đã lạnh dần, dặn cháu đỡ mẹ nằm nghỉ, ông quấn chị vào vài lớp quần áo còn khô sạch, bó vào cái chiếu manh, rồi bồng chị lên ngọn núi phía Tây Bắc làng, chọn một khoảnh đất quang quẻ, đào một cái hố nông, đặt chị xuống, vùi kín vun cao đánh dấu, thắp vội 3 nén nhang, rồi về…

Bố về, thấy cảnh đau khổ tận cùng đó, ngồi lặng như hóa đá. Nỗi đau đớn như làm tất cả mọi thứ chất lỏng trong con người ông đông đặc lại. Hồi lâu sau, ông lặng lẽ xuống nấu một nồi cháo to, đem lên bón cho mẹ từng thìa xong múc cho các con. Nhìn 3 đôi mắt trong veo tròn xoe ngơ ngác của những đứa con thơ dại đau đáu nhìn, lúc đó ông mới bật khóc nức nở, từng hồi.

Nhà tôi hồi đó vẫn là nhà xây bằng đá, vữa là đất đồi đổ nước vào trộn nhão lên rồi xúc đổ vào. Thế mà hôm sau bố kiếm được ở đâu cả mấy chục viên gạch đỏ, lại một mình một chiếc xe cà tàng kẽo kẹt dắt đi lên xếp xung quanh chỗ chị nằm. Mộ chị được xây ban đầu chỉ có vậy. Vài chục gạch bùn trộn với chan hòa nước mắt của cha, chắc là chị biết hơn em, hả chị?

Cứ mỗi lần trong đầu hình dung ra cảnh người đàn ông 35 tuổi với bộ quần áo bạc phếch, chân đi đôi dép cao su mòn vẹt, dắt chiếc xe đạp cà khổ cà tàng, sau phoóc ba ga chằng buộc vài mươi viên gạch, lầm lũi bước đi trong chiều mưa tầm tã làm trĩu nặng những thân lau lách cỏ hoang ven triền đồi xơ xác, lên xây mộ cho con, tim tôi lại như có một bó dây đầy gai kéo xiết qua, ghì mạnh…

Những lúc đó, cha khóc nhiều lắm phải không cha?

Sau đận đó, bố tôi phải chuyển giường sang chỗ khác cho mẹ nằm. Chỗ cũ chị nằm để không, lâu rồi cũng nguôi ngoai thì xếp đồ dần vào đó: thùng đựng gạo, chạn đựng bát đũa dự phòng mỗi khi nhà có giỗ chạp Tết nhất. Mẹ kể, hồi đó chị thứ 3 mới khoảng 3, 4 tuổi, có lần mẹ đi lấy gạo nấu cơm, chị chạy theo vô rồi buột miệng kêu: Mẹ ơi, em đâu rồi mẹ? Mẹ đang bưng rá gạo mà đánh đổ tung tóe, chân khuỵu xuống rồi ngồi thụp khóc hu hu.

Bố thương con gái lắm, nhà có một lũ 4 đứa mà vẫn thấy như chưa đủ với ông. Ông thương nhất là đứa út. Thằng con dong xe về ăn Tết, ông chỉ hỏi một lần rồi yên tâm ngồi uống nước chè: "Nó là trai, đánh Đông dẹp Bắc còn được nữa là…", nhưng mỗi khi con út về, ông ra ngóng vào trông, 15, 20 phút lại gọi một lần, lần nào cũng bắt đầu bằng một câu hỏi: "Chứ đi đến mô rồi hả con?"

Mẹ và các chị tất nhiên quý nhất thằng chống gậy. Dù trước mặt chê bôi, chì chiết, than thở thế nào, nhưng công lớn việc bé, bố ốm mẹ đau… chỉ ngóng em về quyết là nhổm mông dậy chạy. Có những đoạn đời quá sức đớn đau, mấy chị em cùng bố mẹ lại thắp hương thầm khấn chị linh thiêng phù hộ độ trì cho cả nhà. Và thật lạ kỳ, lần nào cũng được tai qua nạn khỏi.

Giờ đã qua những cơn bĩ cực, no đủ ấm êm rồi, nỗi nhớ về người đi xa, xa mãi chẳng về lại càng cồn cào, buốt nhói. Hai cha con vẫn muốn được cùng anh em họ mạc tôn tạo lại phần mộ ông bà tổ tiên cao rộng thêm lên, để mỗi khi Tết đến Xuân sang, chị đi chơi tha hồ rộng rãi mà chạy nhảy hát ca.

Cứ mỗi năm trước ngày kỷ niệm chị tôi về Trời, nếu không về được, bố tôi lại gọi ra nhắc mỗi một câu: "Mai là ngày giỗ chị, nhớ thắp hương cho chị nhé con!". Có mỗi một câu mà lần nào bố cũng khó nhọc nghẹn ngào đứt quãng, như vừa có một khúc ruột bị cắt rời...

Sáng mồng Một nào cũng vậy, khi đã khấn khứa xong xuôi, bố cũng dành riêng ra một lúc, chùng xuống vuốt ve rồi nức nở nghẹn ngào: "Con đừng mải chơi, nhớ theo Ông bà về nhà mình mà ăn Tết nhé con…"

Hơn bốn mươi mấy năm đã qua, người ta bảo chị vẫn ở trong nhà và thường xuyên theo em, phù hộ cho đứa em trai duy nhất. Không một tấm ảnh, không một chút hình dung, chưa từng có cơ duyên nhìn thấy mặt nhau, nhưng vẫn như thấy chị hiện diện quanh đây, rót nước pha trà cho bố, vo gạo nhặt rau cho mẹ, ôm vai bá cổ mấy bà chị gái, hay chí chóe khúc khích với mấy đứa em, đứa cháu.Và những giọt nước mắt thương tiếc đớn đau vẫn không ngừng chảy tràn trong căn nhà này, mỗi khi mọi người quần tụ lúc Tết đến, hay ngày kỷ niệm chị về với Đất…

… Chị có biết mọi người nhớ chị lắm không, hỡi bông Hoa Lựu đỏ tội tình của em…

Hà Nội, 12/3/2021

Tản văn của Lê Hồng Lam